၁. သောတာနုဂတသုတ္တံ

၁၉၁. ‘‘သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ [မုဋ္ဌဿတီ (သီ.)] ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ [ပိလပန္တိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ ပဌမော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ အပိ စ ခေါ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော၊ ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပမေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော ကုသလော ဘေရိသဒ္ဒဿ. သော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဘေရိသဒ္ဒံ သုဏေယျ. တဿ န ဟေဝ ခေါ အဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘ဘေရိသဒ္ဒေါ နု ခေါ၊ န နု ခေါ ဘေရိသဒ္ဒေါ’တိ! အထ ခေါ ဘေရိသဒ္ဒေါတွေဝ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ အပိ စ ခေါ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော၊ ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ အပိ စ ခေါ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော၊ ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော ကုသလော သင်္ခသဒ္ဒဿ. သော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော သင်္ခသဒ္ဒံ သုဏေယျ. တဿ န ဟေဝ ခေါ အဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘သင်္ခသဒ္ဒေါ နု ခေါ၊ န နု ခေါ သင်္ခသဒ္ဒေါ’တိ! အထ ခေါ သင်္ခသဒ္ဒေါတွေဝ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ အပိ စ ခေါ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ဝါ သော ဓမ္မဝိနယော၊ ယတ္ထာဟံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိ’န္တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ တတိယော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ နပိ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ အပိ စ ခေါ ဩပပါတိကော ဩပပါတိကံ သာရေတိ – ‘သရသိ တွံ၊ မာရိသ၊ သရသိ တွံ၊ မာရိသ၊ ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိမှာ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘သရာမိ၊ မာရိသ၊ သရာမိ၊ မာရိသာ’တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွေ သဟာယကာ သဟပံသုကီဠိကာ [သဟပံသုကီဠကာ (သျာ. ကံ.)]. တေ ကဒါစိ ကရဟစိ အညမညံ သမာဂစ္ဆေယျုံ. အညော ပန [သမာဂစ္ဆေယျုံ၊ တမေနံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] သဟာယကော သဟာယကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣဒမ္ပိ၊ သမ္မ၊ သရသိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ သမ္မ၊ သရသီ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သရာမိ၊ သမ္မ၊ သရာမိ၊ သမ္မာ’တိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ – သုတ္တံ၊ ဂေယျံ၊ ဝေယျာကရဏံ၊ ဂါထံ၊ ဥဒါနံ၊ ဣတိဝုတ္တကံ၊ ဇာတကံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ ဝေဒလ္လံ. တဿ တေ ဓမ္မာ သောတာနုဂတာ ဟောန္တိ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော မုဋ္ဌဿတိ ကာလံ ကုရုမာနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တဿ တတ္ထ န ဟေဝ ခေါ သုခိနော ဓမ္မပဒါ ပ္လဝန္တိ၊ နပိ ဘိက္ခု ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ နပိ ဒေဝပုတ္တော ဒေဝပရိသာယံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ အပိ စ ခေါ ဩပပါတိကော ဩပပါတိကံ သာရေတိ – ‘သရသိ တွံ၊ မာရိသ၊ သရသိ တွံ၊ မာရိသ၊ ယတ္ထ မယံ ပုဗ္ဗေ ဗြဟ္မစရိယံ အစရိမှာ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘သရာမိ၊ မာရိသ၊ သရာမိ၊ မာရိသာ’တိ. ဒန္ဓော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတုပ္ပါဒေါ၊ အထ ခေါ သော သတ္တော ခိပ္ပံယေဝ ဝိသေသဂါမီ ဟောတိ. သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ အယံ စတုတ္ထော အာနိသံသော ပါဋိကင်္ခေါ. သောတာနုဂတာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ၊ ဝစသာ ပရိစိတာနံ၊ မနသာနုပေက္ခိတာနံ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနံ ဣမေ စတ္တာရော အာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ. ပဌမံ.