၈. ဒုတိယမဟာပဉှာသုတ္တံ

၂၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကဇင်္ဂလာယံ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ကဇင်္ဂလကာ ဥပါသကာ ယေန ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ကဇင်္ဂလိကံ ဘိက္ခုနိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကဇင်္ဂလကာ ဥပါသကာ ကဇင်္ဂလိကံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘ဝုတ္တမိဒံ၊ အယျေ၊ ဘဂဝတာ မဟာပဉှေသု – ‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏံ၊ ဒွေ ပဉှာ ဒွေ ဥဒ္ဒေသာ ဒွေ ဝေယျာကရဏာနိ၊ တယော ပဉှာ တယော ဥဒ္ဒေသာ တီဏိ ဝေယျာကရဏာနိ၊ စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနိ၊ ပဉ္စ ပဉှာ ပဉ္စုဒ္ဒေသာ ပဉ္စ ဝေယျာကရဏာနိ၊ ဆ ပဉှာ ဆ ဥဒ္ဒေသာ ဆ ဝေယျာကရဏာနိ၊ သတ္တ ပဉှာ သတ္တုဒ္ဒေသာ သတ္တ ဝေယျာကရဏာနိ၊ အဋ္ဌ ပဉှာ အဋ္ဌုဒ္ဒေသာ အဋ္ဌ ဝေယျာကရဏာနိ၊ နဝ ပဉှာ နဝုဒ္ဒေသာ နဝ ဝေယျာကရဏာနိ၊ ဒသ ပဉှာ ဒသုဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ. ဣမဿ နု ခေါ၊ အယျေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

‘‘န ခေါ ပနေတံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ နပိ မနောဘာဝနီယာနံ ဘိက္ခူနံ သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ အပိ စ၊ ယထာ မေတ္ထ ခါယတိ တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ အယျေ’’တိ၊ ခေါ ကဇင်္ဂလကာ ဥပါသကာ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပစ္စဿောသုံ. ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ ဧတဒဝေါစ –

‘‘‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏ’န္တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဧကဓမ္မေ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ – ဣမသ္မိံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧကဓမ္မေ ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏန္တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘ဒွေ ပဉှာ ဒွေ ဥဒ္ဒေသာ ဒွေ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ ဣတိ၊ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဒွီသု၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒွီသု? နာမေ စ ရူပေ စ။ပေ။ ကတမေသု တီသု? တီသု ဝေဒနာသု – ဣမေသု ခေါ၊ အာဝုသော၊ တီသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘တယော ပဉှာ တယော ဥဒ္ဒေသာ တီဏိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စတူသု၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု စတူသု? စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု – ဣမေသု ခေါ၊ အာဝုသော၊ စတူသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘စတ္တာရော ပဉှာ စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ စတ္တာရိ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘ပဉ္စ ပဉှာ ပဉ္စုဒ္ဒေသာ ပဉ္စ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ပဉ္စသု၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ပဉ္စသု? ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု။ပေ။ ကတမေသု ဆသု? ဆသု နိဿရဏီယာသု ဓာတူသု။ပေ။ ကတမေသု သတ္တသု? သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု။ပေ။ ကတမေသု အဋ္ဌသု? အဋ္ဌသု အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂေသု – ဣမေသု ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဋ္ဌသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘အဋ္ဌ ပဉှာ အဋ္ဌုဒ္ဒေသာ အဋ္ဌ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘နဝ ပဉှာ နဝုဒ္ဒေသာ နဝ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? နဝသု၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု နဝသု? နဝသု သတ္တာဝါသေသု – ဣမေသု ခေါ၊ အာဝုသော၊ နဝသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘နဝ ပဉှာ နဝုဒ္ဒေသာ နဝ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘ဒသ ပဉှာ ဒသုဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဒသသု၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမေသု ဒသသု? ဒသသု ကုသလေသု ကမ္မပထေသု – ဣမေသု ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒသသု ဓမ္မေသု ဘိက္ခု သမ္မာ သုဘာဝိတစိတ္တော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ‘ဒသ ပဉှာ ဒသုဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတာသု မဟာပဉှာသု – ‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏံ။ပေ။ ဒသ ပဉှာ ဒသုဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’တိ၊ ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝန္တညေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ [ယထာ ခေါ (က.)၊ ယထာ နော (ဗဟူသု) အ. နိ. ၁၀.၁၁၅၊ ၁၇၂ ပန ပါဌဘေဒေါ နတ္ထိ] ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ အယျေ’’တိ ခေါ ကဇင်္ဂလကာ ဥပါသကာ ကဇင်္ဂလိကာယ ခေါ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဇင်္ဂလိကံ ဘိက္ခုနိံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကဇင်္ဂလကာ ဥပါသကာ ယာဝတကော အဟောသိ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ၊ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဂဟပတယော! ပဏ္ဍိတာ၊ ဂဟပတယော၊ ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ. မဟာပညာ၊ ဂဟပတယော၊ ကဇင်္ဂလိကာ ဘိက္ခုနီ. မဉ္စေပိ တုမှေ၊ ဂဟပတယော၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ၊ အဟမ္ပိ စေတံ ဧဝမေဝံ [ဧဝမေဝ (က.) မ. နိ. ၁.၂၀၅ ပဿိတဗ္ဗံ] ဗျာကရေယျံ ယထာ တံ ကဇင်္ဂလိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတံ. ဧသော စေဝ တဿ [ဧသော စေဝေတဿ (မ. နိ. ၁.၂၀၅)] အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.