၁. ပဌမပဏ္ဏာသကံ

၁. အာနိသံသဝဂ္ဂေါ

၁. ကိမတ္ထိယသုတ္တံ

၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကိမတ္ထိယာနိ၊ ဘန္တေ၊ ကုသလာနိ သီလာနိ ကိမာနိသံသာနီ’’တိ? ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကုသလာနိ သီလာနိ အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနီ’’တိ.

‘‘အဝိပ္ပဋိသာရော ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယော ကိမာနိသံသော’’တိ? ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ပါမောဇ္ဇတ္ထော ပါမောဇ္ဇာနိသံသော’’တိ [ပါမုဇ္ဇတ္ထော ပါမုဇ္ဇာနိသံသောတိ (သီ. သျာ. ပီ.) အ. နိ. ၁၁.၁].

‘‘ပါမောဇ္ဇံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယံ ကိမာနိသံသ’’န္တိ? ‘‘ပါမောဇ္ဇံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ပီတတ္ထံ ပီတာနိသံသ’’န္တိ.

‘‘ပီတိ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယာ ကိမာနိသံသာ’’တိ? ‘‘ပီတိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ပဿဒ္ဓတ္ထာ ပဿဒ္ဓါနိသံသာ’’တိ.

‘‘ပဿဒ္ဓိ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယာ ကိမာနိသံသာ’’တိ? ‘‘ပဿဒ္ဓိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သုခတ္ထာ သုခါနိသံသာ’’တိ.

‘‘သုခံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယံ ကိမာနိသံသ’’န္တိ? ‘‘သုခံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သမာဓတ္ထံ သမာဓာနိသံသ’’န္တိ.

‘‘သမာဓိ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယော ကိမာနိသံသော’’တိ? ‘‘သမာဓိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနတ္ထော ယထာဘူတဉာဏဒဿနာနိသံသော’’တိ.

‘‘ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယံ ကိမာနိသံသ’’န္တိ? ‘‘ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂတ္ထံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂါနိသံသ’’န္တိ.

‘‘နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ ပန၊ ဘန္တေ ကိမတ္ထိယော ကိမာနိသံသော’’တိ? ‘‘နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတ္ထော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနာနိသံသော [။ နိသံသောတိ (သီ. က.)].

‘‘ဣတိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကုသလာနိ သီလာနိ အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနိ၊ အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇတ္ထော ပါမောဇ္ဇာနိသံသော၊ ပါမောဇ္ဇံ ပီတတ္ထံ ပီတာနိသံသံ၊ ပီတိ ပဿဒ္ဓတ္ထာ ပဿဒ္ဓါနိသံသာ၊ ပဿဒ္ဓိ သုခတ္ထာ သုခါနိသံသာ၊ သုခံ သမာဓတ္ထံ သမာဓာနိသံသံ၊ သမာဓိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနတ္ထော ယထာဘူတဉာဏဒဿနာနိသံသော၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂတ္ထံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂါနိသံသံ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတ္ထော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနာနိသံသော. ဣတိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကုသလာနိ သီလာနိ အနုပုဗ္ဗေန အဂ္ဂါယ ပရေန္တီ’’တိ [အရဟတ္တာယ ပူရေန္တီတိ (သျာ.)]. ပဌမံ.

၂. စေတနာကရဏီယသုတ္တံ

၂. [အ. နိ. ၁၁.၂] ‘‘သီလဝတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလသမ္ပန္နဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘အဝိပ္ပဋိသာရော မေ ဥပ္ပဇ္ဇတူ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ အဝိပ္ပဋိသာရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အဝိပ္ပဋိသာရိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘ပါမောဇ္ဇံ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတူ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ အဝိပ္ပဋိသာရိဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘ပီတိ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတူ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ပမုဒိတဿ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပီတိမနဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘ကာယော မေ ပဿမ္ဘတူ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘သုခံ ဝေဒိယာမီ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတိ. သုခိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘စိတ္တံ မေ သမာဓိယတူ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. သမာဟိတဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘ယထာဘူတံ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ဇာနာတိ ပဿတိ. ယထာဘူတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာနတော ပဿတော န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘နိဗ္ဗိန္ဒာမိ ဝိရဇ္ဇာမီ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိရဇ္ဇတိ. နိဗ္ဗိန္နဿ [နိဗ္ဗိန္ဒဿ (သီ. က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိရတ္တဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ – ‘ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ သစ္ဆိကရောမီ’တိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ နိဗ္ဗိန္နော [နိဗ္ဗိန္ဒော (သီ. က.)] ဝိရတ္တော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ သစ္ဆိကရောတိ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတ္ထော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနာနိသံသော၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂတ္ထံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂါနိသံသံ၊ သမာဓိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနတ္ထော ယထာဘူတဉာဏဒဿနာနိသံသော၊ သုခံ သမာဓတ္ထံ သမာဓာနိသံသံ၊ ပဿဒ္ဓိ သုခတ္ထာ သုခါနိသံသာ၊ ပီတိ ပဿဒ္ဓတ္ထာ ပဿဒ္ဓါနိသံသာ၊ ပါမောဇ္ဇံ ပီတတ္ထံ ပီတာနိသံသံ၊ အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇတ္ထော ပါမောဇ္ဇာနိသံသော၊ ကုသလာနိ သီလာနိ အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနိ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ ဓမ္မေ အဘိသန္ဒေန္တိ၊ ဓမ္မာ ဓမ္မေ ပရိပူရေန္တိ အပါရာ ပါရံ ဂမနာယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. ပဌမဥပနိသသုတ္တံ

၃. [အ. နိ. ၅.၂၄၊ ၁၁.၃] ‘‘ဒုဿီလဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ပါမောဇ္ဇံ၊ ပါမောဇ္ဇေ အသတိ ပါမောဇ္ဇဝိပန္နဿ ဟတူပနိသာ ဟောတိ ပီတိ၊ ပီတိယာ အသတိ ပီတိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသာ ဟောတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ပဿဒ္ဓိယာ အသတိ ပဿဒ္ဓိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ သုခံ၊ သုခေ အသတိ သုခဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသမာဓိမှိ အသတိ သမ္မာသမာဓိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနေ အသတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေ အသတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရုက္ခော သာခါပလာသဝိပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ.

‘‘သီလဝတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ပါမောဇ္ဇံ၊ ပါမောဇ္ဇေ သတိ ပါမောဇ္ဇသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နာ ဟောတိ ပီတိ၊ ပီတိယာ သတိ ပီတိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နာ ဟောတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ပဿဒ္ဓိယာ သတိ ပဿဒ္ဓိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ သုခံ၊ သုခေ သတိ သုခသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသမာဓိမှိ သတိ သမ္မာသမာဓိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနေ သတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေ သတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရုက္ခော သာခါပလာသသမ္ပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ. တတိယံ.

၄. ဒုတိယဥပနိသသုတ္တံ

၄. [အ. နိ. ၁၁.၄] တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒုဿီလဿ၊ အာဝုသော၊ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ရုက္ခော သာခါပလာသဝိပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ.

‘‘သီလဝတော၊ အာဝုသော၊ သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ။ပေ. ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ရုက္ခော သာခါပလာသသမ္ပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

၅. တတိယဥပနိသသုတ္တံ

၅. [အ. နိ. ၁၁.၅] တတြ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒုဿီလဿ၊ အာဝုသော၊ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ပါမောဇ္ဇံ၊ ပါမောဇ္ဇေ အသတိ ပါမောဇ္ဇဝိပန္နဿ ဟတူပနိသာ ဟောတိ ပီတိ၊ ပီတိယာ အသတိ ပီတိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသာ ဟောတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ပဿဒ္ဓိယာ အသတိ ပဿဒ္ဓိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ သုခံ၊ သုခေ အသတိ သုခဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသမာဓိမှိ အသတိ သမ္မာသမာဓိဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနေ အသတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေ အသတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ရုက္ခော သာခါပလာသဝိပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ န ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုဿီလဿ သီလဝိပန္နဿ ဟတူပနိသော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ အသတိ အဝိပ္ပဋိသာရဝိပန္နဿ ဟတူပနိသံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ.

‘‘သီလဝတော၊ အာဝုသော၊ သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ပါမောဇ္ဇံ၊ ပါမောဇ္ဇေ သတိ ပါမောဇ္ဇသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နာ ဟောတိ ပီတိ၊ ပီတိယာ သတိ ပီတိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နာ ဟောတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ပဿဒ္ဓိယာ သတိ ပဿဒ္ဓိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ သုခံ၊ သုခေ သတိ သုခသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသမာဓိမှိ သတိ သမ္မာသမာဓိသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿနေ သတိ ယထာဘူတဉာဏဒဿနသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေါ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂေ သတိ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ရုက္ခော သာခါပလာသသမ္ပန္နော. တဿ ပပဋိကာပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ၊ တစောပိ။ ဖေဂ္ဂုပိ။ သာရောပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ သီလဝတော သီလသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နော ဟောတိ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အဝိပ္ပဋိသာရေ သတိ အဝိပ္ပဋိသာရသမ္ပန္နဿ ဥပနိသသမ္ပန္နံ ဟောတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

၆. သမာဓိသုတ္တံ

၆. [အ. နိ. ၁၁.၁၈] အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သိယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ [ပဌဝိသညီ (သီ.)၊ ပဌဝီသညီ (သျာ.)] အဿ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဿ၊ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဿ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဿ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဿ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဿ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဿ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဿ၊ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဿ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဿ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဿ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဿ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဿ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ.

‘‘ယထာ ကထံ ပန၊ ဘန္တေ၊ သိယာ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဿ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဿ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဿ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န အာကိဉ္စညာယတ္တနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဿ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဿ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဿ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ?

‘‘ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဧဝံသညီ ဟောတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ သိယာ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဿ၊ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဿ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဿ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဿ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဿ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဿ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သာရိပုတ္တသုတ္တံ

၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သိယာ နု ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဿ၊ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဿ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဿ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဿ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဿ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဿ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဿ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ?

‘‘သိယာ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ။ပေ။ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဿ၊ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ.

‘‘ယထာ ကထံ ပန၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ သိယာ ဘိက္ခုနော တထာရူပေါ သမာဓိပဋိလာဘော ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဿ။ပေ။ သညီ စ ပန အဿာ’’တိ? ‘‘ဧကမိဒါဟံ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ သမယံ ဣဓေဝ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရာမိ အန္ဓဝနသ္မိံ. တတ္ထာဟံ [အထာဟံ (က.)] တထာရူပံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိံ [ပဋိလဘာမိ (က.)] ယထာ နေဝ ပထဝိယံ ပထဝိသညီ အဟောသိံ၊ န အာပသ္မိံ အာပေါသညီ အဟောသိံ၊ န တေဇသ္မိံ တေဇောသညီ အဟောသိံ၊ န ဝါယသ္မိံ ဝါယောသညီ အဟောသိံ၊ န အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာကာသာနဉ္စာယတနသညီ အဟောသိံ၊ န ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညီ အဟောသိံ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ အာကိဉ္စညာယတနသညီ အဟောသိံ၊ န နေဝသညာနာသညာယတနေ နေဝသညာနာသညာယတနသညီ အဟောသိံ၊ န ဣဓလောကေ ဣဓလောကသညီ အဟောသိံ၊ န ပရလောကေ ပရလောကသညီ အဟောသိံ၊ သညီ စ ပန အဟောသိ’’န္တိ.

‘‘ကိံသညီ ပနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော [ကိံ သညီ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ (က.)] တသ္မိံ သမယေ အဟောသီ’’တိ? ‘‘ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ အညာဝ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အညာဝ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ သကလိကဂ္ဂိဿ ဈာယမာနဿ အညာဝ အစ္စိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အညာဝ အစ္စိ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ‘ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ အညာဝ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အညာဝ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. ‘ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ [နိဗ္ဗာနံ (သီ. က.)] သညီ စ ပနာဟံ၊ အာဝုသော၊ တသ္မိံ သမယေ အဟောသိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

၈. ဈာနသုတ္တံ

၈. ‘‘သဒ္ဓေါ စ [ဣမသ္မိံ ဝါကျေ အယံ စ ကာရော နတ္ထိ သျာမပေါတ္ထကေ]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ၊ နော စ [နော (သျာ.) ဧဝမုပရိပိ. အ. နိ. ၈.၇၁] သီလဝါ၊ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ၊ သီလဝါ စာ’တိ! ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ၊ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ.

‘‘သဒ္ဓေါ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ၊ နော စ ဗဟုဿုတော။ပေ။ ဗဟုဿုတော စ၊ နော စ ဓမ္မကထိကော။ ဓမ္မကထိကော စ၊ နော စ ပရိသာဝစရော။ ပရိသာဝစရော စ၊ နော စ ဝိသာရဒေါ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ။ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ နော စ ဝိနယဓရော။ ဝိနယဓရော စ၊ နော စ အာရညိကော [အာရညကော (က.)] ပန္တသေနာသနော။ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ နော စ စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ။ စတုန္နဉ္စ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ၊ နော စ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ စတုန္နဉ္စ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အဿံ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ စတုန္နဉ္စ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သမန္တပါသာဒိကော စ ဟောတိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရော စာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. သန္တဝိမောက္ခသုတ္တံ

၉. ‘‘သဒ္ဓေါ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ၊ နော စ သီလဝါ။ပေ။ သီလဝါ စ၊ နော စ ဗဟုဿုတော။ ဗဟုဿုတော စ၊ နော စ ဓမ္မကထိကော။ ဓမ္မကထိကော စ၊ နော စ ပရိသာဝစရော။ ပရိသာဝစရော စ၊ နော စ ဝိသာရဒေါ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ။ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ နော စ ဝိနယဓရော။ ဝိနယဓရော စ၊ နော စ အာရညိကော ပန္တသေနာသနော။ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ နော စ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပါ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ။ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပါ တေ စ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ နော စ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပါ တေ စ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရေယျံ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အာရညိကော စ ပန္တသေနာသနော၊ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပါ တေ စ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သမန္တပါသာဒိကော စ ဟောတိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရော စာ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဝိဇ္ဇာသုတ္တံ

၁၀. ‘‘သဒ္ဓေါ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ၊ နော စ သီလဝါ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စာ’တိ. ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ၊ သီလဝါ စ၊ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ.

‘‘သဒ္ဓေါ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ၊ နော စ ဗဟုဿုတော ဗဟုဿုတော စ၊ နော စ ဓမ္မကထိကော ဓမ္မကထိကော စ၊ နော စ ပရိသာဝစရော ပရိသာဝစရော စ၊ နော စ ဝိသာရဒေါ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ နော စ ဝိနယဓရော ဝိနယဓရော စ၊ နော စ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သေယျထိဒံ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အနေကဝိဟိတဉ္စ။ပေ။ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ နော စ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန။ပေ။ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ ဒိဗ္ဗေန စ စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန။ပေ။ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ၊ နော စ အာသဝါနံ ခယာ။ပေ။ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အနေကဝိဟိတဉ္စ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ၊ သေယျထိဒံ၊ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ၊ ဒိဗ္ဗေန စ စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန။ပေ။ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျံ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ။ပေ။ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ၊ သီလဝါ စ၊ ဗဟုဿုတော စ၊ ဓမ္မကထိကော စ၊ ပရိသာဝစရော စ၊ ဝိသာရဒေါ စ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဝိနယဓရော စ၊ အနေကဝိဟိတဉ္စ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ ဒိဗ္ဗေန စ စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန။ပေ။ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ၊ အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ဣမေဟိ၊ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သမန္တပါသာဒိကော စ ဟောတိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရော စာ’’တိ. ဒသမံ.

အာနိသံသဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ကိမတ္ထိယံ စေတနာ စ၊ တယော ဥပနိသာပိ စ၊

သမာဓိ သာရိပုတ္တော စ၊ ဈာနံ သန္တေန ဝိဇ္ဇယာတိ.

၂. နာထဝဂ္ဂေါ

၁. သေနာသနသုတ္တံ

၁၁. ‘‘ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သေနာသနံ သေဝမာနော ဘဇမာနော နစိရဿေဝ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ။ပေ။ ဘဂဝါ’တိ၊ အပ္ပါဗာဓော ဟောတိ အပ္ပါတင်္ကော၊ သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ၊ အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ၊ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု၊ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ၊ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ ပညဝါ ဟောတိ၊ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သေနာသနံ နာတိဒူရံ ဟောတိ နာစ္စာသန္နံ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ ဒိဝါ အပ္ပါကိဏ္ဏံ ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ [အပ္ပဍံသ။ သိရိံသပသမ္ဖဿံ (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ အပ္ပကသိရေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ၊ တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ၊ တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ ပရိပဉှတိ – ‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ကထံ၊ ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ၊ တဿ တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနိံ ကရောန္တိ အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သေနာသနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဟောတိ. ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ သေနာသနံ သေဝမာနော ဘဇမာနော နစိရဿေဝ အာသဝါနံ ခယာ။ပေ။ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ. ပဌမံ.

၂. ပဉ္စင်္ဂသုတ္တံ

၁၂. ‘‘ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော’တိ ဝုစ္စတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ၊ ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ၊ ထိနမိဒ္ဓံ [ထီနမိဒ္ဓံ (သီ. သျာ. ပီ.)] ပဟီနံ ဟောတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အသေခေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမာဓိက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

‘‘ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ကာမစ္ဆန္ဒော စ ဗျာပါဒေါ၊ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ ဘိက္ခုနော၊

ဥဒ္ဓစ္စံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ၊ သဗ္ဗသောဝ န ဝိဇ္ဇတိ.

‘‘အသေခေန စ သီလေန၊ အသေခေန သမာဓိနာ၊

ဝိမုတ္တိယာ စ သမ္ပန္နော၊ ဉာဏေန စ တထာဝိဓော.

‘‘သ ဝေ ပဉ္စင်္ဂသမ္ပန္နော၊ ပဉ္စ အင်္ဂေ [ပဉ္စင်္ဂါနိ (သျာ.)] ဝိဝဇ္ဇယံ [ဝိဝဇ္ဇိယ (က.)]၊

ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ကေဝလီ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ၊

၃. သံယောဇနသုတ္တံ

၁၃. ‘‘ဒသယိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံယောဇနာနိ. ကတမာနိ ဒသ? ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ၊ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ? သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော၊ ကာမစ္ဆန္ဒော၊ ဗျာပါဒေါ – ဣမာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ.

‘‘ကတမာနိ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ? ရူပရာဂေါ၊ အရူပရာဂေါ၊ မာနော၊ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ အဝိဇ္ဇာ – ဣမာနိ ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ သံယောဇနာနီ’’တိ. တတိယံ.

၄. စေတောခိလသုတ္တံ

၁၄. ‘‘ယဿ ကဿစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ပဉ္စ စေတောခိလာ အပ္ပဟီနာ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ အသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဟာနိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ဝုဒ္ဓိ.

‘‘ကတမဿ ပဉ္စ စေတောခိလာ အပ္ပဟီနာ ဟောန္တိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ၊ တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဌမော စေတောခိလော အပ္ပဟီနော ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မေ ကင်္ခတိ။ပေ။ သံဃေ ကင်္ခတိ။ သိက္ခာယ ကင်္ခတိ။ သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော၊ တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော အပ္ပဟီနော ဟောတိ. ဣမဿ ပဉ္စ စေတောခိလာ အပ္ပဟီနာ ဟောန္တိ.

‘‘ကတမဿ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ အသမုစ္ဆိန္နာ ဟောန္တိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော၊ တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဌမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော အသမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ။ပေ။ ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ။ပေ။ ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ။ အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ၊ တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဉ္စမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော အသမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. ဣမဿ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ အသမုစ္ဆိန္နာ ဟောန္တိ.

‘‘ယဿ ကဿစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဣမေ ပဉ္စ စေတောခိလာ အပ္ပဟီနာ ဣမေ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ အသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဟာနိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ဝုဒ္ဓိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာဠပက္ခေ စန္ဒဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ ဟာယတေဝ ဝဏ္ဏေန ဟာယတိ မဏ္ဍလေန ဟာယတိ အာဘာယ ဟာယတိ အာရောဟပရိဏာဟေန၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဣမေ ပဉ္စ စေတောခိလာ အပ္ပဟီနာ ဣမေ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ အသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဟာနိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ဝုဒ္ဓိ.

‘‘ယဿ ကဿစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ပဉ္စ စေတောခိလာ ပဟီနာ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ သုသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ပရိဟာနိ.

‘‘ကတမဿ ပဉ္စ စေတောခိလာ ပဟီနာ ဟောန္တိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္ထရိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ အဓိမုစ္စတိ သမ္ပသီဒတိ. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္ထရိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အဓိမုစ္စတိ သမ္ပသီဒတိ၊ တဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဌမော စေတောခိလော ပဟီနော ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မေ န ကင်္ခတိ။ပေ။ သံဃေ န ကင်္ခတိ။ သိက္ခာယ န ကင်္ခတိ ။ သဗြဟ္မစာရီသု န ကုပိတော ဟောတိ အတ္တမနော န အာဟတစိတ္တော န ခိလဇာတော. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု န ကုပိတော ဟောတိ အတ္တမနော န အာဟတစိတ္တော န ခိလဇာတော၊ တဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော ပဟီနော ဟောတိ. ဣမဿ ပဉ္စ စေတောခိလာ ပဟီနာ ဟောန္တိ.

‘‘ကတမဿ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ သုသမုစ္ဆိန္နာ ဟောန္တိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာမေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာမေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော၊ တဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဌမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော သုသမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ဝီတရာဂေါ ဟောတိ။ပေ။ ရူပေ ဝီတရာဂေါ ဟောတိ ။ပေ။ န ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ၊ န အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. ယော သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ။ပေ။ ဒေဝညတရော ဝါတိ၊ တဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ၊ ဧဝမဿာယံ ပဉ္စမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော သုသမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. ဣမဿ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ သုသမုစ္ဆိန္နာ ဟောန္တိ.

‘‘ယဿ ကဿစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဣမေ ပဉ္စ စေတောခိလာ ပဟီနာ ဣမေ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ သုသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ပရိဟာနိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇုဏှပက္ခေ စန္ဒဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ ဝဍ္ဎတေဝ ဝဏ္ဏေန ဝဍ္ဎတိ မဏ္ဍလေန ဝဍ္ဎတိ အာဘာယ ဝဍ္ဎတိ အာရောဟပရိဏာဟေန၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဣမေ ပဉ္စ စေတောခိလာ ပဟီနာ ဣမေ ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ သုသမုစ္ဆိန္နာ၊ တဿ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂစ္ဆတိ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု နော ပရိဟာနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. အပ္ပမာဒသုတ္တံ

၁၅. ‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညိနာသညိနော ဝါ၊ တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ. အပ္ပမာဒေါ တေသံ [တေသံ ဓမ္မာနံ (သီ. က.) သံ. နိ. ၅.၁၃၉] အဂ္ဂမက္ခာယတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာနိ ကာနိစိ ဇင်္ဂလာနံ [ဇင်္ဂမာနံ (သီ. ပီ.) သံ. နိ. ၅.၁၃၉] ပါဏာနံ ပဒဇာတာနိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဟတ္ထိပဒေ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဟတ္ထိပဒံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ယဒိဒံ မဟန္တတ္တေန၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ. အပ္ပမာဒေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကူဋာဂါရဿ ယာ ကာစိ ဂေါပါနသိယော သဗ္ဗာ တာ ကူဋင်္ဂမာ ကူဋနိန္နာ ကူဋသမောသရဏာ၊ ကူဋော တာသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ. အပ္ပမာဒေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ မူလဂန္ဓာ၊ ကာဠာနုသာရိယံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ သာရဂန္ဓာ၊ လောဟိတစန္ဒနံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ပုပ္ဖဂန္ဓာ၊ ဝဿိကံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ခုဒ္ဒရာဇာနော [ကုဍ္ဍရာဇာနော (သီ. သျာ. ပီ.)၊ ကုဋ္ဋရာဇာနော၊ ကူဋရာဇာနော (က.) အ. နိ. ၆.၅၃]၊ သဗ္ဗေ တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ ဘဝန္တိ၊ ရာဇာ တေသံ စက္ကဝတ္တီ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ကာစိ တာရကရူပါနံ ပဘာ၊ သဗ္ဗာ တာ စန္ဒပ္ပဘာယ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ၊ စန္ဒပ္ပဘာ တာသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အာဒိစ္စော နဘံ အဗ္ဘုဿက္ကမာနော [အဗ္ဘုဿုက္ကမာနော (သီ.) သံ. နိ. ၅.၁၄၆-၁၄၈] သဗ္ဗံ အာကာသဂတံ တမဂတံ အဘိဝိဟစ္စ ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ကာစိ မဟာနဒိယော၊ သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ အစိရဝတီ၊ သရဘူ၊ မဟီ၊ သဗ္ဗာ တာ သမုဒ္ဒင်္ဂမာ သမုဒ္ဒနိန္နာ သမုဒ္ဒပေါဏာ သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရာ၊ မဟာသမုဒ္ဒေါ တာသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ. အပ္ပမာဒေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. အာဟုနေယျသုတ္တံ

၁၆. ‘‘ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ ပါဟုနေယျာ ဒက္ခိဏေယျာ အဉ္ဇလိကရဏီယာ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေ ဒသ? တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော၊ ပညာဝိမုတ္တော၊ ကာယသက္ခီ၊ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော၊ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော၊ သဒ္ဓါနုသာရီ၊ ဓမ္မာနုသာရီ၊ ဂေါတြဘူ – ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ။ပေ။ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ပဌမနာထသုတ္တံ

၁၇. [ဒီ. နိ. ၃.၃၄၅၊ ၃၆၀] ‘‘သနာထာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ၊ မာ အနာထာ. ဒုက္ခံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာထော ဝိဟရတိ. ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာထကရဏာ ဓမ္မာ. ကတမေ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ။ပေ။ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော၊ ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ [သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ (သီ.)] ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ [ဗဟူ သုတာ (?)] ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ ခမော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ။ပေ။ အနုသာသနိံ၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံကရဏီယာနိ၊ တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော တတြူပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော၊ အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတုံ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ။ပေ။ အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတုံ၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ ပိယသမုဒါဟာရော၊ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ ပိယသမုဒါဟာရော၊ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ၊ အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘သနာထာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ၊ မာ အနာထာ. ဒုက္ခံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာထော ဝိဟရတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ နာထကရဏာ ဓမ္မာ’’တိ. သတ္တမံ.

၈. ဒုတိယနာထသုတ္တံ

၁၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သနာထာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ၊ မာ အနာထာ. ဒုက္ခံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာထော ဝိဟရတိ. ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာထကရဏာ ဓမ္မာ. ကတမေ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ။ပေ။ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ‘သီလဝါ ဝတာယံ ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. ‘ဗဟုဿုတော ဝတာယံ ဘိက္ခု သုတဓရော သုတသန္နိစယော၊ ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. ‘ကလျာဏမိတ္တော ဝတာယံ ဘိက္ခု ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝစော ဟောတိ သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ ခမော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိံ. ‘သုဝစော ဝတာယံ ဘိက္ခု သောဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ ခမော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အနုသာသနိ’န္တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံကရဏီယာနိ၊ တတ္ထ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော၊ တတြူပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော၊ အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတုံ. ‘ယာနိ တာနိ သဗြဟ္မစာရီနံ ဥစ္စာဝစာနိ ကိံကရဏီယာနိ၊ တတ္ထ ဒက္ခော ဝတာယံ ဘိက္ခု အနလသော၊ တတြူပါယာယ ဝီမံသာယ သမန္နာဂတော၊ အလံ ကာတုံ အလံ သံဝိဓာတု’န္တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မကာမော ဟောတိ ပိယသမုဒါဟာရော၊ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော. ‘ဓမ္မကာမော ဝတာယံ ဘိက္ခု ပိယသမုဒါဟာရော၊ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ဥဠာရပါမောဇ္ဇော’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု ‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝတာယံ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသူ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန. ‘သန္တုဋ္ဌော ဝတာယံ ဘိက္ခု ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေနာ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတိမာ ဟောတိ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော၊ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ‘သတိမာ ဝတာယံ ဘိက္ခု ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော၊ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ မဇ္ဈိမာနုကမ္ပိတဿ နဝါနုကမ္ပိတဿ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ‘ပညဝါ ဝတာယံ ဘိက္ခု ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ’တိ ထေရာပိ နံ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ မဇ္ဈိမာပိ ဘိက္ခူ။ နဝါပိ ဘိက္ခူ ဝတ္တဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တိ. တဿ ထေရာနုကမ္ပိတဿ။ပေ။ နော ပရိဟာနိ. အယမ္ပိ ဓမ္မော နာထကရဏော.

‘‘သနာထာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ၊ မာ အနာထာ. ဒုက္ခံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာထော ဝိဟရတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ နာထကရဏာ ဓမ္မာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ပဌမအရိယာဝါသသုတ္တံ

၁၉. [ဒီ. နိ. ၃.၃၄၈၊ ၃၆၀] ‘‘ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယာဝါသာ၊ ယေ အရိယာ အာဝသိံသု ဝါ အာဝသန္တိ ဝါ အာဝသိဿန္တိ ဝါ. ကတမေ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ဧကာရက္ခော၊ စတုရာပဿေနော၊ ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော [ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော (က.)]၊ သမဝယသဋ္ဌေသနော၊ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ၊ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော၊ သုဝိမုတ္တပညော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ အရိယာဝါသာ၊ ယေ အရိယာ အာဝသိံသု ဝါ အာဝသန္တိ ဝါ အာဝသိဿန္တိ ဝါ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယအရိယာဝါသသုတ္တံ

၂၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ။ပေ။.

‘‘ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယာဝါသာ၊ ယေ အရိယာ အာဝသိံသု ဝါ အာဝသန္တိ ဝါ အာဝသိဿန္တိ ဝါ. ကတမေ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော၊ ဧကာရက္ခော၊ စတုရာပဿေနော၊ ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော၊ သမဝယသဋ္ဌေသနော၊ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ၊ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော၊ သုဝိမုတ္တပညော.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ၊ ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ၊ ထိနမိဒ္ဓံ ပဟီနံ ဟောတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတာရက္ခေန စေတသာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဧကာရက္ခော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ၊ သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ၊ သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ၊ သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စတုရာပဿေနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ယာနိ တာနိ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပုထုပစ္စေကသစ္စာနိ၊ သေယျထိဒံ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ၊ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ၊ ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ၊ ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ၊ ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ နုန္နာနိ ဟောန္တိ ပဏုန္နာနိ [နုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ ပနုဏ္ဏာနိ (?)] စတ္တာနိ ဝန္တာနိ မုတ္တာနိ ပဟီနာနိ ပဋိနိဿဋ္ဌာနိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ကာမေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ၊ ဘဝေသနာ ပဟီနာ ဟောတိ၊ ဗြဟ္မစရိယေသနာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သမဝယသဋ္ဌေသနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ကာမသင်္ကပ္ပေါ ပဟီနော ဟောတိ၊ ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ ပဟီနော ဟောတိ၊ ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ ပဟီနော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ၊ ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ၊ မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ‘ရာဂေါ မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒေါသော မေ ပဟီနော။ပေ။ ‘မောဟော မေ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုဝိမုတ္တပညော ဟောတိ.

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတီတမဒ္ဓါနံ အရိယာ အရိယာဝါသေ အာဝသိံသု၊ သဗ္ဗေ တေ ဣမေဝ ဒသ အရိယာဝါသေ အာဝသိံသု၊ ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရိယာ အရိယာဝါသေ အာဝသိဿန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဣမေဝ ဒသ အရိယာဝါသေ အာဝသိဿန္တိ၊ ယေ ဟိ [ယေပိ (?)] ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ အရိယာ အရိယာဝါသေ အာဝသန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဣမေဝ ဒသ အရိယာဝါသေ အာဝသန္တိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ အရိယာဝါသာ၊ ယေ အရိယာ အာဝသိံသု ဝါ အာဝသန္တိ ဝါ အာဝသိဿန္တိ ဝါ’’တိ. ဒသမံ.

နာထဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

သေနာသနဉ္စ ပဉ္စင်္ဂံ၊ သံယောဇနာခိလေန စ၊

အပ္ပမာဒေါ အာဟုနေယျော၊ ဒွေ နာထာ ဒွေ အရိယာဝါသာတိ.

၃. မဟာဝဂ္ဂေါ

၁. သီဟနာဒသုတ္တံ

၂၁. ‘‘သီဟော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိဂရာဇာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမတိ. အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘတိ. ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသံ [စတုဒ္ဒိသာ (သျာ. က.) အ. နိ. ၆.၆၄] အနုဝိလောကေတိ. သမန္တာ စတုဒ္ဒိသံ [စတုဒ္ဒိသာ (သျာ. က.) အ. နိ. ၆.၆၄] အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒတိ. တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘မာဟံ ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ ဝိသမဂတေ သင်္ဃာတံ အာပါဒေသိ’န္တိ!

‘‘‘သီဟော’တိ၊ ခေါ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဣဒမဿ ဟောတိ သီဟနာဒသ္မိံ.

[မ. နိ. ၁.၁၄၈၊ ဝိဘ. ၇၆၀၊ ပဋိ. မ. ၂.၄၄] ‘‘ဒသယိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနိ၊ ယေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ၊ ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ၊ ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ. ကတမာနိ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ၊ ယံ ဗလံ အာဂမ္မ တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ၊ ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ၊ ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဌာနသော ဟေတုသော ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဌာနသော ဟေတုသော ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ၊ ယံ ဗလံ အာဂမ္မ တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ၊ ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ၊ ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ၊ ယံ ဗလံ အာဂမ္မ တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ၊ ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ၊ ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော အနေကဓာတုံ နာနာဓာတုံ လောကံ [အနေကဓာတုနာနာဓာတုလောကံ (သီ. က.)] ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော အနေကဓာတုံ နာနာဓာတုံ လောကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ ဟောတိ။ပေ။ ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.