၉. ပဌမကောသလသုတ္တံ

၂၉. ‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာသိကောသလာ၊ ယာဝတာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတံ [ဝိဇိတေ (သီ. က.)]၊ ရာဇာ တတ္ထ ပသေနဒိ ကောသလော အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ရညောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဟရန္တိ ဒိသာ ဘန္တိ ဝိရောစမာနာ၊ တာဝ သဟဿဓာ လောကော. တသ္မိံ သဟဿဓာ လောကေ သဟဿံ စန္ဒာနံ သဟဿံ သူရိယာနံ [သုရိယာနံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] သဟဿံ သိနေရုပဗ္ဗတရာဇာနံ သဟဿံ ဇမ္ဗုဒီပါနံ သဟဿံ အပရဂေါယာနာနံ သဟဿံ ဥတ္တရကုရူနံ သဟဿံ ပုဗ္ဗဝိဒေဟာနံ စတ္တာရိ မဟာသမုဒ္ဒသဟဿာနိ စတ္တာရိ မဟာရာဇသဟဿာနိ သဟဿံ စာတုမဟာရာဇိကာနံ သဟဿံ တာဝတိံသာနံ သဟဿံ ယာမာနံ သဟဿံ တုသိတာနံ သဟဿံ နိမ္မာနရတီနံ သဟဿံ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ သဟဿံ ဗြဟ္မလောကာနံ. ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဟဿီ လောကဓာတု၊ မဟာဗြဟ္မာ တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. မဟာဗြဟ္မုနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘ဟောတိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ အယံ လောကော သံဝဋ္ဋတိ. သံဝဋ္ဋမာနေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ ယေဘုယျေန သတ္တာ အာဘဿရသံဝတ္တနိကာ [အာဘဿရဝတ္တနိကာ (သီ. သျာ.)] ဘဝန္တိ. တေ တတ္ထ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခေစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ. သံဝဋ္ဋမာနေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ အာဘဿရာ ဒေဝါ အဂ္ဂမက္ခာယန္တိ. အာဘဿရာနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

[အ. နိ. ၁၀.၂၅] ‘‘ဒသယိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကသိဏာယတနာနိ. ကတမာနိ ဒသ? ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ၊ အာပေါကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ပေ။ တေဇောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ ဝါယောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ နီလကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ ပီတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ လောဟိတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ ဩဒါတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ အာကာသကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ။ ဝိညာဏကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ ကသိဏာယတနာနိ.

‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ ဒသန္နံ ကသိဏာယတနာနံ ယဒိဒံ ဝိညာဏကသိဏံ ဧကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. ဧဝံသညိနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံသညီနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

[ဒီ. နိ. ၃.၃၃၈၊ ၃၅၈၊ အ. နိ. ၈.၆၄] ‘‘အဋ္ဌိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဘာယတနာနိ. ကတမာနိ အဋ္ဌ? အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ၊ သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ၊ ဧဝမေဝံ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ၊ သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ၊ ဧဝမေဝံ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ၊ သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ၊ ဧဝမေဝံ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ၊ သေယျထာ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ၊ ဧဝမေဝံ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ.

‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ ယဒိဒံ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ၊ ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ၊ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဧဝံသညိနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံသညီနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘စတဿော ဣမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ – ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတဿော ပဋိပဒါ.

‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမာသံ စတုန္နံ ပဋိပဒါနံ ယဒိဒံ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ. ဧဝံပဋိပန္နာပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံပဋိပန္နာနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘စတဿော ဣမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သညာ. ကတမာ စတဿော? ပရိတ္တမေကော သဉ္ဇာနာတိ၊ မဟဂ္ဂတမေကော သဉ္ဇာနာတိ၊ အပ္ပမာဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ၊ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနမေကော သဉ္ဇာနာတိ – ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတဿော သညာ.

‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမာသံ စတုန္နံ သညာနံ ယဒိဒံ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနမေကော သဉ္ဇာနာတိ. ဧဝံသညိနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံသညီနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာဟိရကာနံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ယဒိဒံ ‘နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ၊ န ဘဝိဿာမိ၊ န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံဒိဋ္ဌိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ – ‘ယာ စာယံ ဘဝေ အပ္ပဋိကုလျတာ၊ သာ စဿ န ဘဝိဿတိ၊ ယာ စာယံ ဘဝနိရောဓေ ပါဋိကုလျတာ၊ သာ စဿ န ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံဒိဋ္ဌိနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံဒိဋ္ဌီနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပညာပေန္တိ. ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပညာပေန္တာနံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တေ တဒဘိညာယ တဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. ဧဝံဝါဒိနောပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တိ သတ္တာ. ဧဝံဝါဒီနမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာနံ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ အတ္ထိ ဝိပရိဏာမော. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော အဂ္ဂေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ ဟီနသ္မိံ.

‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညာပေန္တိ. ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညာပေန္တာနံ ယဒိဒံ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါ ဝိမောက္ခော. ဧဝံဝါဒိံ ခေါ မံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝမက္ခာယိံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ – ‘သမဏော ဂေါတမော န ကာမာနံ ပရိညံ ပညာပေတိ၊ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညာပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညာပေတီ’တိ. ကာမာနဉ္စာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိညံ ပညာပေမိ၊ ရူပါနဉ္စ ပရိညံ ပညာပေမိ၊ ဝေဒနာနဉ္စ ပရိညံ ပညာပေမိ၊ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာနံ ပညာပေမီ’’တိ. နဝမံ.