൫. പഞ്ചകവാരോ

൩൨൫. പഞ്ച ആപത്തിയോ. പഞ്ച ആപത്തിക്ഖന്ധാ. പഞ്ച വിനീതവത്ഥൂനി. പഞ്ച കമ്മാനി ആനന്തരികാനി. പഞ്ച പുഗ്ഗലാ നിയതാ. പഞ്ച ഛേദനകാ ആപത്തിയോ. പഞ്ചഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി. പഞ്ച ആപത്തിയോ. മുസാവാദപച്ചയാ പഞ്ചഹാകാരേഹി കമ്മം ന ഉപേതി – സയം വാ കമ്മം ന കരോതി, പരം വാ ന അജ്ഝേസതി, ഛന്ദം വാ പാരിസുദ്ധിം വാ ന ദേതി, കയിരമാനേ കമ്മേ പടിക്കോസതി, കതേ വാ പന കമ്മേ അധമ്മദിട്ഠി ഹോതി. പഞ്ചഹാകാരേഹി കമ്മം ഉപേതി – സയം വാ കമ്മം കരോതി, പരം വാ അജ്ഝേസതി, ഛന്ദം വാ പാരിസുദ്ധിം വാ ദേതി, കയിരമാനേ കമ്മേ നപ്പടിക്കോസതി, കതേ വാ പന കമ്മേ ധമ്മദിട്ഠി ഹോതി. പഞ്ച പിണ്ഡപാതികസ്സ ഭിക്ഖുനോ കപ്പന്തി – അനാമന്തചാരോ, ഗണഭോജനം, പരമ്പരഭോജനം, അനധിട്ഠാനം, അവികപ്പനാ. [അ. നി. ൫.൧൦൨] പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഉസ്സങ്കിതപരിസങ്കിതോ ഹോതി – പാപഭിക്ഖുപി അകുപ്പധമ്മോപി വേസിയാഗോചരോ വാ ഹോതി, വിധവാഗോചരോ വാ ഹോതി, ഥുല്ലകുമാരിഗോചരോ വാ ഹോതി, പണ്ഡകഗോചരോ വാ ഹോതി, ഭിക്ഖുനിഗോചരോ വാ ഹോതി. പഞ്ച തേലാനി – തിലതേലം, സാസപതേലം, മധുകതേലം, ഏരണ്ഡകതേലം, വസാതേലം. പഞ്ച വസാനി – അച്ഛവസം, മച്ഛവസം, സുസുകാവസം, സൂകരവസം, ഗദ്രഭവസം. [അ. നി. ൫.൧൩൦; ദീ. നി. ൩.൩൧൬] പഞ്ച ബ്യസനാനി – ഞാതിബ്യസനം, ഭോഗബ്യസനം, രോഗബ്യസനം, സീലബ്യസനം, ദിട്ഠിബ്യസനം. [അ. നി. ൫.൧൩൦; ദീ. നി. ൩.൩൧൬] പഞ്ച സമ്പദാ – ഞാതിസമ്പദാ, ഭോഗസമ്പദാ, അരോഗസമ്പദാ, സീലസമ്പദാ, ദിട്ഠിസമ്പദാ. പഞ്ച നിസ്സയപടിപ്പസ്സദ്ധിയോ ഉപജ്ഝായമ്ഹാ – ഉപജ്ഝായോ പക്കന്തോ വാ ഹോതി, വിബ്ഭന്തോ വാ, കാലങ്കതോ വാ, പക്ഖസങ്കന്തോ വാ, ആണത്തിയേവ പഞ്ചമീ. പഞ്ച പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അദ്ധാനഹീനോ, അങ്ഗഹീനോ, വത്ഥുവിപന്നോ, കരണദുക്കടകോ, അപരിപൂരോ. പഞ്ച പംസുകൂലാനി – സോസാനികം, പാപണികം, ഉന്ദൂരക്ഖായികം, ഉപചികക്ഖായികം, അഗ്ഗിദഡ്ഢം. അപരാനിപി പഞ്ച പംസുകൂലാനി – ഗോഖായികം, അജക്ഖായികം, ഥൂപചീവരം, ആഭിസേകികം, ഗതപടിയാഗതം [ഭതപടിയാഭതം (ക.)]. പഞ്ച അവഹാരാ – ഥേയ്യാവഹാരോ, പസയ്ഹാവഹാരോ, പരികപ്പാവഹാരോ, പടിച്ഛന്നാവഹാരോ, കുസാവഹാരോ. പഞ്ച മഹാചോരാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. പഞ്ച അവിസ്സജ്ജനിയാനി. പഞ്ച അവേഭങ്ഗിയാനി. പഞ്ചാപത്തിയോ കായതോ സമുട്ഠന്തി, ന വാചതോ ന ചിത്തതോ. പഞ്ചാപത്തിയോ കായതോ ച വാചതോ ച സമുട്ഠന്തി, ചിത്തതോ. പഞ്ചാപത്തിയോ ദേസനാഗാമിനിയോ. പഞ്ച സങ്ഘാ. പഞ്ച പാതിമോക്ഖുദ്ദേസാ. സബ്ബപച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു വിനയധരപഞ്ചമേന ഗണേന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം. പഞ്ചാനിസംസാ കഥിനത്ഥാരേ. പഞ്ച കമ്മാനി. യാവതതിയകേ പഞ്ച ആപത്തിയോ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പഞ്ച അകപ്പിയാനി ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനി – അദിന്നഞ്ച ഹോതി, അവിദിതഞ്ച ഹോതി, അകപ്പിയഞ്ച ഹോതി, അപ്പടിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, അകതാതിരിത്തഞ്ച ഹോതി. പഞ്ച കപ്പിയാനി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനി – ദിന്നഞ്ച ഹോതി, വിദിതഞ്ച ഹോതി, കപ്പിയഞ്ച ഹോതി, പടിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, കതാതിരിത്തഞ്ച ഹോതി. പഞ്ച ദാനാനി അപുഞ്ഞാനി പുഞ്ഞസമ്മതാനി ലോകസ്മിം [ലോകസ്സ (സ്യാ.)] – മജ്ജദാനം, സമജ്ജദാനം, ഇത്ഥിദാനം, ഉസഭദാനം, ചിത്തകമ്മദാനം. പഞ്ച ഉപ്പന്നാ ദുപ്പടിവിനോദയാ [വിനോദിയാ (സ്യാ.)] – ഉപ്പന്നോ രാഗോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നോ ദോസോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നോ മോഹോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നം പടിഭാനം ദുപ്പടിവിനോദയം, ഉപ്പന്നം ഗമിയചിത്തം ദുപ്പടിവിനോദയം. പഞ്ചാനിസംസാ സമ്മജ്ജനിയാ – സകചിത്തം പസീദതി, പരചിത്തം പസീദതി, ദേവതാ അത്തമനാ ഹോന്തി, പാസാദികസംവത്തനികകമ്മം ഉപചിനതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. അപരേപി പഞ്ചാനിസംസാ സമ്മജ്ജനിയാ – സകചിത്തം പസീദതി, പരചിത്തം പസീദതി, ദേവതാ അത്തമനാ ഹോന്തി, സത്ഥുസാസനം കതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം ആപജ്ജതി.

പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ‘‘ബാലോ’’ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗഹേത്വാ പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗഹേത്വാ അധമ്മേന കാരേതി അപ്പടിഞ്ഞായ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ‘‘പണ്ഡിതോ’’ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗഹേത്വാ പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗഹേത്വാ ധമ്മേന കാരേതി പടിഞ്ഞായ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്തിം ന ജാനാതി, ആപത്തിയാ മൂലം ന ജാനാതി, ആപത്തിസമുദയം ന ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധം ന ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്തിം ജാനാതി, ആപത്തിയാ മൂലം ജാനാതി, ആപത്തിസമുദയം ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധം ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അധികരണം ന ജാനാതി, അധികരണസ്സ മൂലം ന ജാനാതി, അധികരണസമുദയം ന ജാനാതി, അധികരണനിരോധം ന ജാനാതി, അധികരണനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അധികരണം ജാനാതി, അധികരണസ്സ മൂലം ജാനാതി, അധികരണസമുദയം ജാനാതി, അധികരണനിരോധം ജാനാതി, അധികരണനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – വത്ഥും ന ജാനാതി, നിദാനം ന ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ന ജാനാതി, അനുപഞ്ഞത്തിം ന ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – വത്ഥും ജാനാതി, നിദാനം ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ജാനാതി, അനുപഞ്ഞത്തിം ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ഞത്തിം ന ജാനാതി, ഞത്തിയാ കരണം ന ജാനാതി, ന പുബ്ബകുസലോ ഹോതി, ന അപരകുസലോ ഹോതി, അകാലഞ്ഞൂ ച ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ഞത്തിം ജാനാതി, ഞത്തിയാ കരണം ജാനാതി, പുബ്ബകുസലോ ഹോതി, അപരകുസലോ ഹോതി, കാലഞ്ഞൂ ച ഹോതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ ന സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി ന സുമനസികതാ ന സൂപധാരിതാ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി സുമനസികതാ സൂപധാരിതാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി ന വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി ന സുവിഭത്താനി ന സുപ്പവത്തീനി ന സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, അധികരണേ ച ന വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, അധികരണേ ച വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി.

[അ. നി. ൫.൧൮൧; പരി. ൪൪൩] പഞ്ച ആരഞ്ഞികാ – മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, ഉമ്മാദാ ചിത്തക്ഖേപാ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, വണ്ണിതം ബുദ്ധേഹി ബുദ്ധസാവകേഹീതി ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, അപി ച അപ്പിച്ഛഞ്ഞേവ നിസ്സായ സന്തുട്ഠിഞ്ഞേവ നിസ്സായ സല്ലേഖഞ്ഞേവ നിസ്സായ പവിവേകഞ്ഞേവ നിസ്സായ ഇദമത്ഥിതഞ്ഞേവ [ഇദമട്ഠിതഞ്ഞേവ (സീ. സ്യാ.)] നിസ്സായ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി. പഞ്ച പിണ്ഡപാതികാ…പേ… പഞ്ച പംസുകൂലികാ…പേ… പഞ്ച രുക്ഖമൂലികാ…പേ… പഞ്ച സോസാനികാ…പേ… പഞ്ച അബ്ഭോകാസികാ…പേ… പഞ്ച തേചീവരികാ…പേ… പഞ്ച സപദാനചാരികാ…പേ… പഞ്ച നേസജ്ജികാ…പേ… പഞ്ച യഥാസന്ഥതികാ…പേ… പഞ്ച ഏകാസനികാ…പേ… പഞ്ച ഖലുപച്ഛാഭത്തികാ…പേ… പഞ്ച പത്തപിണ്ഡികാ – മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, ഉമ്മാദാ ചിത്തക്ഖേപാ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, വണ്ണിതം ബുദ്ധേഹി ബുദ്ധസാവകേഹീതി പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, അപി ച അപ്പിച്ഛഞ്ഞേവ നിസ്സായ സന്തുട്ഠിഞ്ഞേവ നിസ്സായ സല്ലേഖഞ്ഞേവ നിസ്സായ പവിവേകഞ്ഞേവ നിസ്സായ ഇദമത്ഥിതഞ്ഞേവ നിസ്സായ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി.

[പരി. ൪൧൭] പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ന ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ന ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ന ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ന ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ.

പഞ്ച ആദീനവാ അപാസാദികേ – അത്താപി അത്താനം ഉപവദതി, അനുവിച്ചപി വിഞ്ഞൂ ഗരഹന്തി, പാപകോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, സമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി. പഞ്ചാനിസംസാ പാസാദികേ – അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി, അനുവിച്ചപി വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി, കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, അസമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. അപരേപി പഞ്ച ആദീനവാ അപാസാദികേ – അപ്പസന്നാ ന പസീദന്തി, പസന്നാനം ഏകച്ചാനം അഞ്ഞഥത്തം ഹോതി, സത്ഥുസാസനം അകതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം നാപജ്ജതി, ചിത്തമസ്സ ന പസീദതി. പഞ്ചാനിസംസാ പാസാദികേ – അപ്പസന്നാ പസീദന്തി, പസന്നാനം ഭിയ്യോഭാവായ ഹോതി, സത്ഥുസാസനം കതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം ആപജ്ജതി, ചിത്തമസ്സ പസീദതി. പഞ്ച ആദീനവാ കുലൂപകേ – അനാമന്തചാരേ ആപജ്ജതി, രഹോ നിസജ്ജായ ആപജ്ജതി, പടിച്ഛന്നേ ആസനേ ആപജ്ജതി, മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി, കാമസങ്കപ്പബഹുലോ ച വിഹരതി. പഞ്ച ആദീനവാ കുലൂപകസ്സ ഭിക്ഖുനോ – അതിവേലം കുലേസു സംസട്ഠസ്സ വിഹരതോ മാതുഗാമസ്സ അഭിണ്ഹദസ്സനം, ദസ്സനേ സതി സംസഗ്ഗോ, സംസഗ്ഗേ സതി വിസ്സാസോ, വിസ്സാസേ സതി ഓതാരോ, ഓതിണ്ണചിത്തസ്സേതം ഭിക്ഖുനോ പാടികങ്ഖം അനഭിരതോ വാ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സതി അഞ്ഞതരം വാ സംകിലിട്ഠം ആപത്തിം ആപജ്ജിസ്സതി സിക്ഖം വാ പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സതി.

[പാചി. ൯൨] പഞ്ച ബീജജാതാനി – മൂലബീജം, ഖന്ധബീജം, ഫളുബീജം, അഗ്ഗബീജം, ബീജബീജഞ്ഞേവ [ബീജബീജമേവ (ക.)] പഞ്ചമം. പഞ്ചഹി സമണകപ്പേഹി ഫലം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം – അഗ്ഗിപരിജിതം, സത്ഥപരിജിതം, നഖപരിജിതം, അബീജം, നിബ്ബത്തബീജഞ്ഞേവ [നിബ്ബട്ടബീജഞ്ഞേവ (സീ.), നിബ്ബടബീജഞ്ഞേവ (സ്യാ.), നിപ്പട്ടബീജഞ്ഞേവ (ക.)] പഞ്ചമം. പഞ്ച വിസുദ്ധിയോ – നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം പഠമാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം ദുതിയാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ തേരസ സങ്ഘാദിസേസേ ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം തതിയാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ തേരസ സങ്ഘാദിസേസേ ഉദ്ദിസിത്വാ ദ്വേ അനിയതേ ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം ചതുത്ഥാ വിസുദ്ധി; വിത്ഥാരേനേവ പഞ്ചമീ. അപരാപി പഞ്ച വിസുദ്ധിയോ – സുത്തുദ്ദേസോ, പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ, അധിട്ഠാനുപോസഥോ, പവാരണാ, സാമഗ്ഗീഉപോസഥോയേവ പഞ്ചമോ. പഞ്ചാനിസംസാ വിനയധരേ – അത്തനോ സീലക്ഖന്ധോ സുഗുത്തോ ഹോതി സുരക്ഖിതോ, കുക്കുച്ചപകതാനം പടിസരണം ഹോതി, വിസാരദോ സങ്ഘമജ്ഝേ വോഹരതി, പച്ചത്ഥികേ സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗണ്ഹാതി, സദ്ധമ്മട്ഠിതിയാ പടിപന്നോ ഹോതി. പഞ്ച അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. പഞ്ച ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനീതി.

പഞ്ചകം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആപത്തി ആപത്തിക്ഖന്ധാ, വിനീതാനന്തരേന ച;

പുഗ്ഗലാ ഛേദനാ ചേവ, ആപജ്ജതി ച പച്ചയാ.

ന ഉപേതി ഉപേതി ച, കപ്പന്തുസങ്കിതേലഞ്ച;

വസം ബ്യസനാ സമ്പദാ, പസ്സദ്ധി പുഗ്ഗലേന ച.

സോസാനികം ഖായിതഞ്ച, ഥേയ്യം ചോരോ ച വുച്ചതി;

അവിസ്സജ്ജി അവേഭങ്ഗി, കായതോ കായവാചതോ.

ദേസനാ സങ്ഘം ഉദ്ദേസം, പച്ചന്തികഥിനേന ച;

കമ്മാനി യാവതതിയം, പാരാജിഥുല്ലദുക്കടം.

അകപ്പിയം കപ്പിയഞ്ച, അപുഞ്ഞദുവിനോദയാ;

സമ്മജ്ജനീ അപരേ ച, ഭാസം ആപത്തിമേവ ച.

അധികരണം വത്ഥു ഞത്തി, ആപത്താ ഉഭയാനി ച;

ലഹുകട്ഠമകാ ഏതേ, കണ്ഹസുക്കാ വിജാനഥ.

അരഞ്ഞം പിണ്ഡപാതഞ്ച, പംസുരുക്ഖസുസാനികാ;

അബ്ഭോകാസോ ചീവരഞ്ച, സപദാനോ നിസജ്ജികോ.

സന്ഥതി ഖലു പച്ഛാപി, പത്തപിണ്ഡികമേവ ച;

ഉപോസഥം പവാരണം, ആപത്താനാപത്തിപി ച.

കണ്ഹസുക്കപദാ ഏതേ, ഭിക്ഖുനീനമ്പി തേ തഥാ;

അപാസാദികപാസാദി, തഥേവ അപരേ ദുവേ.

കുലൂപകേ അതിവേലം, ബീജം സമണകപ്പി ച;

വിസുദ്ധി അപരേ ചേവ, വിനയാധമ്മികേന ച;

ധമ്മികാ ച തഥാ വുത്താ, നിട്ഠിതാ സുദ്ധിപഞ്ചകാതി.