ഏകുത്തരികനയോ

൧. ഏകകവാരോ

൩൨൧. ആപത്തികരാ ധമ്മാ ജാനിതബ്ബാ. അനാപത്തികരാ ധമ്മാ ജാനിതബ്ബാ. ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ലഹുകാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ഗരുകാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. സാവസേസാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനവസേസാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. സപ്പടികമ്മാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അപ്പടികമ്മാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ദേസനാഗാമിനീ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അദേസനാഗാമിനീ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അന്തരായികാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനന്തരായികാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. സാവജ്ജപഞ്ഞത്തി ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനവജ്ജപഞ്ഞത്തി ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. കിരിയതോ സമുട്ഠിതാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അകിരിയതോ സമുട്ഠിതാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. കിരിയാകിരിയതോ സമുട്ഠിതാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. പുബ്ബാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അപരാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. പുബ്ബാപത്തീനം അന്തരാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അപരാപത്തീനം അന്തരാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ദേസിതാ ഗണനൂപഗാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ദേസിതാ ന ഗണനൂപഗാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. പഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനുപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനുപ്പന്നപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. സബ്ബത്ഥപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. പദേസപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. സാധാരണപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. അസാധാരണപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. ഏകതോപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. ഉഭതോപഞ്ഞത്തി ജാനിതബ്ബാ. ഥുല്ലവജ്ജാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അഥുല്ലവജ്ജാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ഗിഹിപടിസംയുത്താ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ന ഗിഹിപടിസംയുത്താ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. നിയതാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. അനിയതാ ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ. ആദികരോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അനാദികരോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അധിച്ചാപത്തികോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അഭിണ്ഹാപത്തികോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ചോദകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ചുദിതകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അധമ്മചോദകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അധമ്മചുദിതകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ധമ്മചോദകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ധമ്മചുദിതകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. നിയതോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അനിയതോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അഭബ്ബാപത്തികോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ഭബ്ബാപത്തികോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ഉക്ഖിത്തകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അനുക്ഖിത്തകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. നാസിതകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അനാസിതകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. സമാനസംവാസകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. അസമാനസംവാസകോ പുഗ്ഗലോ ജാനിതബ്ബോ. ഠപനം ജാനിതബ്ബന്തി.

ഏകകം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

കരാ ആപത്തി ലഹുകാ, സാവസേസാ ച ദുട്ഠുല്ലാ;

പടികമ്മദേസനാ ച, അന്തരാ വജ്ജകിരിയം.

കിരിയാകിരിയം പുബ്ബാ, അന്തരാ ഗണനൂപഗാ;

പഞ്ഞത്തി അനാനുപ്പന്ന, സബ്ബസാധാരണാ ച ഏകതോ [പഞ്ഞത്താനുപ്പന്നാ സബ്ബാ, സാധാരണാ ച ഏകതോ (സ്യാ.)].

ഥുല്ലഗിഹിനിയതാ ച, ആദി അധിച്ചചോദകോ;

അധമ്മധമ്മനിയതോ, അഭബ്ബോക്ഖിത്തനാസിതാ;

സമാനം ഠപനഞ്ചേവ, ഉദ്ദാനം ഏകകേ ഇദന്തി.

൨. ദുകവാരോ

൩൨൨. അത്ഥാപത്തി സഞ്ഞാ വിമോക്ഖാ, അത്ഥാപത്തി നോ സഞ്ഞാവിമോക്ഖാ. അത്ഥാപത്തി ലദ്ധസമാപത്തികസ്സ, അത്ഥാപത്തി ന ലദ്ധസമാപത്തികസ്സ. അത്ഥാപത്തി സദ്ധമ്മപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി അസദ്ധമ്മപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥാപത്തി സപരിക്ഖാരപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി പരപരിക്ഖാരപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥാപത്തി സപുഗ്ഗലപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി പരപുഗ്ഗലപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥി സച്ചം ഭണന്തോ ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, മുസാ ഭണന്തോ ലഹുകം. അത്ഥി മുസാ ഭണന്തോ ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, സച്ചം ഭണന്തോ ലഹുകം. അത്ഥാപത്തി ഭൂമിഗതോ ആപജ്ജതി, നോ വേഹാസഗതോ. അത്ഥാപത്തി വേഹാസഗതോ ആപജ്ജതി, നോ ഭൂമിഗതോ. അത്ഥാപത്തി നിക്ഖമന്തോ ആപജ്ജതി, നോ പവിസന്തോ. അത്ഥാപത്തി പവിസന്തോ ആപജ്ജതി, നോ നിക്ഖമന്തോ. അത്ഥാപത്തി ആദിയന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി അനാദിയന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി സമാദിയന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന സമാദിയന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി കരോന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന കരോന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ദേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ദേന്തോ ആപജ്ജതി. (അത്ഥാപത്തി ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി.) [( ) (നത്ഥി കത്ഥചി)] അത്ഥാപത്തി പടിഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി പരിഭോഗേന ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന പരിഭോഗേന ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി രത്തിം ആപജ്ജതി, നോ ദിവാ. അത്ഥാപത്തി ദിവാ ആപജ്ജതി, നോ രത്തിം. അത്ഥാപത്തി അരുണുഗ്ഗേ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന അരുണുഗ്ഗേ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ഛിന്ദന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ഛിന്ദന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ഛാദേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ഛാദേന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ധാരേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ധാരേന്തോ ആപജ്ജതി.

ദ്വേ ഉപോസഥാ – ചാതുദ്ദസികോ ച പന്നരസികോ ച. ദ്വേ പവാരണാ – ചാതുദ്ദസികാ ച പന്നരസികാ ച. ദ്വേ കമ്മാനി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം. അപരാനിപി ദ്വേ കമ്മാനി – ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം. ദ്വേ കമ്മവത്ഥൂനി – അപലോകനകമ്മസ്സ വത്ഥു, ഞത്തികമ്മസ്സ വത്ഥു. അപരാനിപി ദ്വേ കമ്മവത്ഥൂനി – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ വത്ഥു, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ വത്ഥു. ദ്വേ കമ്മദോസാ – അപലോകനകമ്മസ്സ ദോസോ, ഞത്തികമ്മസ്സ ദോസോ. അപരേപി ദ്വേ കമ്മദോസാ – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ ദോസോ, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ ദോസോ. ദ്വേ കമ്മസമ്പത്തിയോ – അപലോകനകമ്മസ്സ സമ്പത്തി, ഞത്തികമ്മസ്സ സമ്പത്തി. അപരാപി ദ്വേ കമ്മസമ്പത്തിയോ – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ സമ്പത്തി, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ സമ്പത്തി. ദ്വേ നാനാസംവാസകഭൂമിയോ – അത്തനാ വാ അത്താനം നാനാസംവാസകം കരോതി, സമഗ്ഗോ വാ നം സങ്ഘോ ഉക്ഖിപതി അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ. ദ്വേ സമാനസംവാസകഭൂമിയോ – അത്തനാ വാ അത്താനം സമാനസംവാസകം കരോതി, സമഗ്ഗോ വാ നം സങ്ഘോ ഉക്ഖിത്തം ഓസാരേതി ദസ്സനേ വാ പടികമ്മേ വാ പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ. ദ്വേ പാരാജികാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. ദ്വേ സങ്ഘാദിസേസാ, ദ്വേ ഥുല്ലച്ചയാ, ദ്വേ പാചിത്തിയാ, ദ്വേ പാടിദേസനീയാ, ദ്വേ ദുക്കടാ, ദ്വേ ദുബ്ഭാസിതാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. സത്ത ആപത്തിയോ, സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ. ദ്വീഹാകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി – കമ്മേന വാ സലാകഗ്ഗാഹേന വാ.

ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അദ്ധാനഹീനോ, അങ്ഗഹീനോ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – വത്ഥുവിപന്നോ, കരണദുക്കടകോ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അപരിപൂരോ പരിപൂരോ നോ ച യാചതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സായ ന വത്ഥബ്ബം – അലജ്ജിസ്സ ച ബാലസ്സ ച. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സയോ ന ദാതബ്ബോ – അലജ്ജിസ്സ ച ലജ്ജിനോ ച ന യാചതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ – ബാലസ്സ ച ലജ്ജിസ്സ ച യാചതി. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ബുദ്ധാ ച പച്ചേകബുദ്ധാ ച. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ, ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച അരിയപുഗ്ഗലാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച പുഥുജ്ജനാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച സാതിസാരം വത്ഥും അജ്ഝാചരിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച അരിയപുഗ്ഗലാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച സാതിസാരം വത്ഥും അജ്ഝാചരിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച പുഥുജ്ജനാ.

ദ്വേ പടിക്കോസാ – കായേന വാ പടിക്കോസതി വാചായ വാ പടിക്കോസതി. ദ്വേ നിസ്സാരണാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അപ്പത്തോ നിസ്സാരണം തം ചേ സങ്ഘോ നിസ്സാരേതി ഏകച്ചോ സുനിസ്സാരിതോ, ഏകച്ചോ ദുന്നിസ്സാരിതോ. ദ്വേ ഓസാരണാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അപ്പത്തോ ഓസാരണം തം ചേ സങ്ഘോ ഓസാരേതി ഏകച്ചോ സോസാരിതോ, ഏകച്ചോ ദോസാരിതോ. ദ്വേ പടിഞ്ഞാ – കായേന വാ പടിജാനാതി വാചായ വാ പടിജാനാതി. ദ്വേ പടിഗ്ഗഹാ – കായേന വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി കായപടിബദ്ധേന വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ദ്വേ പടിക്ഖേപാ – കായേന വാ പടിക്ഖിപതി വാചായ വാ പടിക്ഖിപതി. ദ്വേ ഉപഘാതികാ – സിക്ഖൂപഘാതികാ ച ഭോഗൂപഘാതികാ ച. ദ്വേ ചോദനാ – കായേന വാ ചോദേതി വാചായ വാ ചോദേതി. ദ്വേ കഥിനസ്സ പലിബോധാ – ആവാസപലിബോധോ ച ചീവരപലിബോധോ ച. ദ്വേ കഥിനസ്സ അപലിബോധാ – ആവാസഅപലിബോധോ ച ചീവരഅപലിബോധോ ച. ദ്വേ ചീവരാനി – ഗഹപതികഞ്ച പംസുകൂലഞ്ച. ദ്വേ പത്താ – അയോപത്തോ മത്തികാപത്തോ. ദ്വേ മണ്ഡലാനി – തിപുമയം, സീസമയം. ദ്വേ പത്തസ്സ അധിട്ഠാനാ – കായേന വാ അധിട്ഠേതി വാചായ വാ അധിട്ഠേതി. ദ്വേ ചീവരസ്സ അധിട്ഠാനാ – കായേന വാ അധിട്ഠേതി വാചായ വാ അധിട്ഠേതി. ദ്വേ വികപ്പനാ – സമ്മുഖാവികപ്പനാ ച പരമ്മുഖാവികപ്പനാ ച. ദ്വേ വിനയാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. ദ്വേ വേനയികാ – പഞ്ഞത്തഞ്ച പഞ്ഞത്താനുലോമഞ്ച. ദ്വേ വിനയസ്സ സല്ലേഖാ – അകപ്പിയേ സേതുഘാതോ, കപ്പിയേ മത്തകാരിതാ. ദ്വീഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – കായേന വാ ആപജ്ജതി വാചായ വാ ആപജ്ജതി. ദ്വീഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – കായേന വാ വുട്ഠാതി വാചായ വാ വുട്ഠാതി. ദ്വേ പരിവാസാ – പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോ. അപരേപി ദ്വേ പരിവാസാ – സുദ്ധന്തപരിവാസോ സമോധാനപരിവാസോ. ദ്വേ മാനത്താ – പടിച്ഛന്നമാനത്തം, അപ്പടിച്ഛന്നമാനത്തം. അപരേപി ദ്വേ മാനത്താ – പക്ഖമാനത്തം, സമോധാനമാനത്തം. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം രത്തിച്ഛേദോ – പാരിവാസികസ്സ ച മാനത്തചാരികസ്സ ച. ദ്വേ അനാദരിയാനി – പുഗ്ഗലാനാദരിയഞ്ച ധമ്മാനാദരിയഞ്ച. ദ്വേ ലോണാനി – ജാതിമഞ്ച കാരിമഞ്ച [ജാതിമയഞ്ച ഖാരിമയഞ്ച (സ്യാ.)]. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – സാമുദ്ദം കാളലോണം. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – സിന്ധവം, ഉബ്ഭിദം [ഉബ്ഭിരം (ഇതിപി)]. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – രോമകം, പക്കാലകം. ദ്വേ പരിഭോഗാ – അബ്ഭന്തരപരിഭോഗോ ച ബാഹിരപരിഭോഗോ ച. ദ്വേ അക്കോസാ – ഹീനോ ച അക്കോസോ ഉക്കട്ഠോ ച അക്കോസോ. ദ്വീഹാകാരേഹി പേസുഞ്ഞം ഹോതി – പിയകമ്യസ്സ വാ ഭേദാധിപ്പായസ്സ വാ. ദ്വീഹാകാരേഹി ഗണഭോജനം പസവതി – നിമന്തനതോ വാ വിഞ്ഞത്തിതോ വാ. ദ്വേ വസ്സൂപനായികാ – പുരിമികാ, പച്ഛിമികാ. ദ്വേ അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. ദ്വേ ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി.

[അ. നി. ൨.൯൯ ആദയോ] ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അനാഗതം ഭാരം വഹതി, യോ ച ആഗതം ഭാരം ന വഹതി. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അനാഗതം ഭാരം ന വഹതി, യോ ച ആഗതം ഭാരം വഹതി. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അകപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അനാപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച ആപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച അനാപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അവിനയേ വിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അവിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ വിനയസഞ്ഞീ.

[അ. നി. ൨.൧൦൯] ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച ന കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി, യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം ന കുക്കുച്ചായതി, യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അകപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അനാപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അനാപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അവിനയേ വിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അവിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ വിനയസഞ്ഞീ.

ദുകാ നിട്ഠിതാ.

തസ്സുദ്ദാനം –

സഞ്ഞാ ലദ്ധാ ച സദ്ധമ്മാ, പരിക്ഖാരാ ച പുഗ്ഗലാ;

സച്ചം ഭൂമി നിക്ഖമന്തോ, ആദിയന്തോ സമാദിയം.

കരോന്തോ ദേന്തോ ഗണ്ഹന്തോ, പരിഭോഗേന രത്തി ച;

അരുണാഛിന്ദം ഛാദേന്തോ, ധാരേന്തോ ച ഉപോസഥാ.

പവാരണാ കമ്മാപരാ, വത്ഥു അപരാ ദോസാ ച;

അപരാ ദ്വേ ച സമ്പത്തി, നാനാ സമാനമേവ ച.

പാരാജിസങ്ഘഥുല്ലച്ചയ, പാചിത്തി പാടിദേസനാ;

ദുക്കടാ ദുബ്ഭാസിതാ ചേവ, സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ ച.

ഭിജ്ജതി ഉപസമ്പദാ, തഥേവ അപരേ ദുവേ;

ന വത്ഥബ്ബം ന ദാതബ്ബം, അഭബ്ബാഭബ്ബമേവ ച.

സഞ്ചിച്ച സാതിസാരാ ച, പടിക്കോസാ നിസ്സാരണാ;

ഓസാരണാ പടിഞ്ഞാ ച, പടിഗ്ഗഹാ പടിക്ഖിപാ.

ഉപഘാതി ചോദനാ ച, കഥിനാ ച ദുവേ തഥാ;

ചീവരാ പത്തമണ്ഡലാ, അധിട്ഠാനാ തഥേവ ദ്വേ.

വികപ്പനാ ച വിനയാ, വേനയികാ ച സല്ലേഖാ;

ആപജ്ജതി ച വുട്ഠാതി, പരിവാസാപരേ ദുവേ.

ദ്വേ മാനത്താ അപരേ ച, രത്തിച്ഛേദോ അനാദരി;

ദ്വേ ലോണാ തയോ അപരേ, പരിഭോഗക്കോസേന ച.

പേസുഞ്ഞോ ച ഗണാവസ്സ, ഠപനാ ഭാരകപ്പിയം;

അനാപത്തി അധമ്മധമ്മാ, വിനയേ ആസവേ തഥാതി.

൩. തികവാരോ

൩൨൩. അത്ഥാപത്തി തിട്ഠന്തേ ഭഗവതി ആപജ്ജതി, നോ പരിനിബ്ബുതേ; അത്ഥാപത്തി പരിനിബ്ബുതേ ഭഗവതി ആപജ്ജതി, നോ തിട്ഠന്തേ; അത്ഥാപത്തി തിട്ഠന്തേപി ഭഗവതി ആപജ്ജതി പരിനിബ്ബുതേപി. അത്ഥാപത്തി കാലേ ആപജ്ജതി, നോ വികാലേ; അത്ഥാപത്തി വികാലേ ആപജ്ജതി, നോ കാലേ; അത്ഥാപത്തി കാലേ ചേവ ആപജ്ജതി വികാലേ ച. അത്ഥാപത്തി രത്തിം ആപജ്ജതി, നോ ദിവാ; അത്ഥാപത്തി ദിവാ ആപജ്ജതി, നോ രത്തിം; അത്ഥാപത്തി രത്തിഞ്ചേവ ആപജ്ജതി ദിവാ ച. അത്ഥാപത്തി ദസവസ്സോ ആപജ്ജതി, നോ ഊനദസവസ്സോ; അത്ഥാപത്തി ഊനദസവസ്സോ ആപജ്ജതി, നോ ദസവസ്സോ; അത്ഥാപത്തി ദസവസ്സോ ചേവ ആപജ്ജതി ഊനദസവസ്സോ ച. അത്ഥാപത്തി പഞ്ചവസ്സോ ആപജ്ജതി, നോ ഊനപഞ്ചവസ്സോ; അത്ഥാപത്തി ഊനപഞ്ചവസ്സോ ആപജ്ജതി, നോ പഞ്ചവസ്സോ; അത്ഥാപത്തി പഞ്ചവസ്സോ ചേവ ആപജ്ജതി ഊനപഞ്ചവസ്സോ ച. അത്ഥാപത്തി കുസലചിത്തോ ആപജ്ജതി; അത്ഥാപത്തി അകുസലചിത്തോ ആപജ്ജതി; അത്ഥാപത്തി അബ്യാകതചിത്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി സുഖവേദനാസമങ്ഗീ ആപജ്ജതി; അത്ഥാപത്തി ദുക്ഖവേദനാസമങ്ഗീ ആപജ്ജതി; അത്ഥാപത്തി അദുക്ഖമസുഖവേദനാസമങ്ഗീ ആപജ്ജതി. തീണി ചോദനാവത്ഥൂനി – ദിട്ഠേന, സുതേന, പരിസങ്കായ. തയോ സലാകഗ്ഗാഹാ – ഗുള്ഹകോ, വിവടകോ [വിവട്ടകോ (ക.)], സകണ്ണജപ്പകോ. തയോ പടിക്ഖേപാ – മഹിച്ഛതാ, അസന്തുട്ഠിതാ [അസന്തുട്ഠതാ (സ്യാ.)], അസല്ലേഖതാ. തയോ അനുഞ്ഞാതാ – അപ്പിച്ഛതാ, സന്തുട്ഠിതാ, സല്ലേഖതാ. അപരേപി തയോ പടിക്ഖേപാ – മഹിച്ഛതാ, അസന്തുട്ഠിതാ, അമത്തഞ്ഞുതാ. തയോ അനുഞ്ഞാതാ – അപ്പിച്ഛതാ, സന്തുട്ഠിതാ, മത്തഞ്ഞുതാ. തിസ്സോ പഞ്ഞത്തിയോ – പഞ്ഞത്തി, അനുപഞ്ഞത്തി, അനുപ്പന്നപഞ്ഞത്തി. അപരാപി തിസ്സോ പഞ്ഞത്തിയോ – സബ്ബത്ഥപഞ്ഞത്തി, പദേസപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി. അപരാപി തിസ്സോ പഞ്ഞത്തിയോ – അസാധാരണപഞ്ഞത്തി, ഏകതോപഞ്ഞത്തി, ഉഭതോപഞ്ഞത്തി.

അത്ഥാപത്തി ബാലോ ആപജ്ജതി, നോ പണ്ഡിതോ; അത്ഥാപത്തി പണ്ഡിതോ ആപജ്ജതി, നോ ബാലോ; അത്ഥാപത്തി ബാലോ ചേവ ആപജ്ജതി പണ്ഡിതോ ച. അത്ഥാപത്തി കാളേ ആപജ്ജതി, നോ ജുണ്ഹേ; അത്ഥാപത്തി ജുണ്ഹേ ആപജ്ജതി, നോ കാളേ; അത്ഥാപത്തി കാളേ ചേവ ആപജ്ജതി ജുണ്ഹേ ച. അത്ഥി കാളേ കപ്പതി, നോ ജുണ്ഹേ; അത്ഥി ജുണ്ഹേ കപ്പതി, നോ കാളേ; അത്ഥി കാളേ ചേവ കപ്പതി ജുണ്ഹേ ച. അത്ഥാപത്തി ഹേമന്തേ ആപജ്ജതി, നോ ഗിമ്ഹേ നോ വസ്സേ; അത്ഥാപത്തി ഗിമ്ഹേ ആപജ്ജതി, നോ ഹേമന്തേ നോ വസ്സേ; അത്ഥാപത്തി വസ്സേ ആപജ്ജതി, നോ ഹേമന്തേ നോ ഗിമ്ഹേ. അത്ഥാപത്തി സങ്ഘോ ആപജ്ജതി, ന ഗണോ ന പുഗ്ഗലോ; അത്ഥാപത്തി ഗണോ ആപജ്ജതി, ന സങ്ഘോ ന പുഗ്ഗലോ; അത്ഥാപത്തി പുഗ്ഗലോ ആപജ്ജതി, ന സങ്ഘോ ന ഗണോ. അത്ഥി സങ്ഘസ്സ കപ്പതി, ന ഗണസ്സ ന പുഗ്ഗലസ്സ; അത്ഥി ഗണസ്സ കപ്പതി, ന സങ്ഘസ്സ ന പുഗ്ഗലസ്സ; അത്ഥി പുഗ്ഗലസ്സ കപ്പതി, ന സങ്ഘസ്സ ന ഗണസ്സ. തിസ്സോ ഛാദനാ വത്ഥും ഛാദേതി, നോ ആപത്തിം; ആപത്തിം ഛാദേതി, നോ വത്ഥും; വത്ഥുഞ്ചേവ ഛാദേതി ആപത്തിഞ്ച. തിസ്സോ പടിച്ഛാദിയോ – ജന്താഘരപടിച്ഛാദി, ഉദകപടിച്ഛാദി, വത്ഥപടിച്ഛാദി. [അ. നി. ൩.൧൩൨] തീണി പടിച്ഛന്നാനി വഹന്തി, നോ വിവടാനി – മാതുഗാമോ പടിച്ഛന്നോ വഹതി, നോ വിവടോ; ബ്രാഹ്മണാനം മന്താ പടിച്ഛന്നാ വഹന്തി, നോ വിവടാ; മിച്ഛാദിട്ഠി പടിച്ഛന്നാ വഹതി, നോ വിവടാ. തീണി വിവടാനി വിരോചന്തി, നോ പടിച്ഛന്നാനി – ചന്ദമണ്ഡലം വിവടം വിരോചതി, നോ പടിച്ഛന്നം; സൂരിയമണ്ഡലം വിവടം വിരോചതി, നോ പടിച്ഛന്നം; തഥാഗതപ്പവേദിതോ ധമ്മവിനയോ വിവടോ വിരോചതി, നോ പടിച്ഛന്നോ. തയോ സേനാസനഗ്ഗാഹാ – പുരിമകോ, പച്ഛിമകോ, അന്തരാമുത്തകോ. അത്ഥാപത്തി ഗിലാനോ ആപജ്ജതി, നോ അഗിലാനോ; അത്ഥാപത്തി അഗിലാനോ ആപജ്ജതി, നോ ഗിലാനോ; അത്ഥാപത്തി ഗിലാനോ ചേവ ആപജ്ജതി അഗിലാനോ ച.

തീണി അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. തീണി ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. തയോ പരിവാസാ – പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, സുദ്ധന്തപരിവാസോ. തയോ മാനത്താ – പടിച്ഛന്നമാനത്തം, അപ്പടിച്ഛന്നമാനത്തം, പക്ഖമാനത്തം. തയോ പാരിവാസികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദാ – സഹവാസോ, വിപ്പവാസോ, അനാരോചനാ. അത്ഥാപത്തി അന്തോ ആപജ്ജതി, നോ ബഹി; അത്ഥാപത്തി ബഹി ആപജ്ജതി, നോ അന്തോ; അത്ഥാപത്തി അന്തോ ചേവ ആപജ്ജതി ബഹി ച. അത്ഥാപത്തി അന്തോസീമായ ആപജ്ജതി, നോ ബഹിസീമായ; അത്ഥാപത്തി ബഹിസീമായ ആപജ്ജതി, നോ അന്തോസീമായ; അത്ഥാപത്തി അന്തോസീമായ ചേവ ആപജ്ജതി ബഹിസീമായ ച. തീഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – കായേന ആപജ്ജതി, വാചായ ആപജ്ജതി, കായേന വാചായ ആപജ്ജതി. അപരേഹിപി തീഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – സങ്ഘമജ്ഝേ, ഗണമജ്ഝേ, പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ. തീഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – കായേന വുട്ഠാതി, വാചായ വുട്ഠാതി, കായേന വാചായ വുട്ഠാതി. അപരേഹിപി തീഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – സങ്ഘമജ്ഝേ, ഗണമജ്ഝേ, പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ. തീണി അധമ്മികാനി അമൂള്ഹവിനയസ്സ ദാനാനി. തീണി ധമ്മികാനി അമൂള്ഹവിനയസ്സ ദാനാനി.

[ചൂളവ. ൬] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ തജ്ജനീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി കലഹകാരകോ വിവാദകാരകോ ഭസ്സകാരകോ സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ ഗിഹിസംസട്ഠോ വിഹരതി അനനുലോമികേഹി ഗിഹിസംസഗ്ഗേഹി. [ചൂളവ. ൧൫] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ നിയസ്സകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ ഗിഹിസംസട്ഠോ വിഹരതി അനനുലോമികേഹി ഗിഹിസംസഗ്ഗേഹി. [ചൂളവ. ൨൭] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ പബ്ബാജനീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ കുലദൂകകോ ഹോതി പാപസമാചാരോ പാപസമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ പടിസാരണീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തി ബഹുലോ അനപദാനോ ഗിഹീ അക്കോസതി പരിഭാസതി. [ചൂളവ. ൫൦] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ ആപത്തിയാ അദസ്സനേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ ന ഇച്ഛതി ആപത്തിം പസ്സിതും. [ചൂളവ. ൫൯] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ ആപത്തിയാ അപ്പടികമ്മേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ ന ഇച്ഛതി ആപത്തിം പടികാതും. [ചൂളവ. ൬൯] തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കരേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി…പേ… സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ ന ഇച്ഛതി പാപികം ദിട്ഠിം പടിനിസ്സജ്ജിതും.

തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആകങ്ഖമാനോ സങ്ഘോ ആഗാള്ഹായ ചേതേയ്യ – ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി കലഹകാരകോ വിവാദകാരകോ ഭസ്സകാരകോ സങ്ഘേ അധികരണകാരകോ, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ ആപത്തിബഹുലോ അനപദാനോ, ഗിഹിസംസട്ഠോ വിഹരതി അനനുലോമികേഹി ഗിഹിസംസഗ്ഗേഹി. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – അധിസീലേ സീലവിപന്നോ ഹോതി, അജ്ഝാചാരേ ആചാരവിപന്നോ ഹോതി, അതിദിട്ഠിയാ ദിട്ഠിവിപന്നോ ഹോതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – കായികേന ദവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വാചസികേന ദവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, കായികവാചസികേന ദവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – കായികേന അനാചാരേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വാചസികേന അനാചാരേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, കായികവാചസികേന അനാചാരേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – കായികേന ഉപഘാതികേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വാചസികേന ഉപഘാതികേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, കായികവാചസികേന ഉപഘാതികേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – കായികേന മിച്ഛാജീവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, വാചസികേന മിച്ഛാജീവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, കായികവാചസികേന മിച്ഛാജീവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – ആപത്തിം ആപന്നോ കമ്മകതോ ഉപസമ്പാദേതി, നിസ്സയം ദേതി, സാമണേരം ഉപട്ഠാപേതി. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – യായ ആപത്തിയാ സങ്ഘേന കമ്മം കതം ഹോതി തം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, അഞ്ഞം വാ താദിസികം, തതോ വാ പാപിട്ഠതരം. അപരേഹിപി തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കമ്മം കാതബ്ബം – ബുദ്ധസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, ധമ്മസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി, സങ്ഘസ്സ അവണ്ണം ഭാസതി.

തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം ഠപേന്തസ്സ – ‘‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം മാ കലഹം മാ വിഗ്ഗഹം മാ വിവാദ’’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ കാതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ പവാരണം ഠപേന്തസ്സ – ‘‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം മാ കലഹം മാ വിഗ്ഗഹം മാ വിവാദ’’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന പവാരേതബ്ബം – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ന കാചി സങ്ഘസമ്മുതി ദാതബ്ബാ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘേ ന വോഹരിതബ്ബം [സംഘോ ന വോഹരിതബ്ബോ (സ്യാ.)] – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ന കിസ്മിം ചി പച്ചേകട്ഠാനേ ഠപേതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ നിസ്സായ ന വത്ഥബ്ബം – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ നിസ്സയോ ന ദാതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഓകാസകമ്മം കാരാപേന്തസ്സ നാലം ഓകാസകമ്മം കാതും – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സവചനീയം നാദാതബ്ബം – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിനയോ ന പുച്ഛിതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ വിനയോ ന പുച്ഛിതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിനയോ ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ വിനയോ ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ന ദാതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം വിനയോ ന സാകച്ഛിതബ്ബോ [സാകച്ഛാതബ്ബോ (ക.)] – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച. തീഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം ന നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ ന സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച.

തയോ ഉപോസഥാ – ചാതുദ്ദസികോ, പന്നരസികോ, സാമഗ്ഗിഉപോസഥോ. അപരേപി തയോ ഉപോസഥാ – സങ്ഘേഉപോസഥോ, ഗണേഉപോസഥോ, പുഗ്ഗലേഉപോസഥോ. അപരേപി തയോ ഉപോസഥാ – സുത്തുദ്ദേസോഉപോസഥോ, പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ, അധിട്ഠാനുപോസഥോ. തിസ്സോ പവാരണാ – ചാതുദ്ദസികാ, പന്നരസികാ, സാമഗ്ഗിപവാരണാ. അപരാപി തിസ്സോ പവാരണാ – സങ്ഘേപവാരണാ, ഗണേപവാരണാ, പുഗ്ഗലേപവാരണാ. അപരാപി തിസ്സോ പവാരണാ – തേവാചികാപവാരണാ, ദ്വേവാചികാപവാരണാ, സമാനവസ്സികാപവാരണാ.

തയോ ആപായികാ നേരയികാ – ഇദമപ്പഹായ, യോ ച അബ്രഹ്മചാരീ ബ്രഹ്മചാരിപടിഞ്ഞോ, യോ ച സുദ്ധം ബ്രഹ്മചാരിം പരിസുദ്ധബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തം അമൂലകേന അബ്രഹ്മചരിയേന അനുദ്ധംസേതി, യോ ചായം ഏവംവാദീ ഏവംദിട്ഠി [ഏവംദിട്ഠീ (സീ.)] – ‘‘നത്ഥി കാമേസു ദോസോ’’തി സോ കാമേസു പാതബ്യതം ആപജ്ജതി. [അ. നി. ൩.൭൦] തീണി അകുസലമൂലാനി – ലോഭോ അകുസലമൂലം, ദോസോ അകുസലമൂലം, മോഹോ അകുസലമൂലം. [അ. നി. ൩.൭൦] തീണി കുസലമൂലാനി – അലോഭോ കുസലമൂലം, അദോസോ കുസലമൂലം, അമോഹോ കുസലമൂലം. തീണി ദുച്ചരിതാനി – കായദുച്ചരിതം, വചീദുച്ചരിതം, മനോദുച്ചരിതം. തീണി സുചരിതാനി – കായസുചരിതം, വചീസുചരിതം, മനോസുചരിതം. തയോ അത്ഥവസേ പടിച്ച ഭഗവതാ കുലേസു തികഭോജനം പഞ്ഞത്തം – ദുമ്മങ്കൂനം പുഗ്ഗലാനം നിഗ്ഗഹായ, പേസലാനം ഭിക്ഖൂനം ഫാസുവിഹാരായ, ‘‘മാ പാപിച്ഛാ പക്ഖം നിസ്സായ സങ്ഘം ഭിന്ദേയ്യു’’ന്തി കുലാനുദ്ദയതായ ച. [ചൂളവ. ൩൫൦] തീഹി അസദ്ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ പാപിച്ഛതാ പാപമിത്തതാ ഓരമത്തകേന വിസേസാധിഗമേന അന്തരാ വോസാനം ആപാദി. തിസ്സോ സമ്മുതിയോ – ദണ്ഡസമ്മുതി, സിക്കാസമ്മുതി, ദണ്ഡസിക്കാസമ്മുതി. തിസ്സോ പാദുകാ ധുവട്ഠാനികാ അസങ്കമനീയാ – വച്ചപാദുകാ, പസ്സാവപാദുകാ, ആചമനപാദുകാ. തിസ്സോ പാദഘംസനിയോ – സക്ഖരം, കഥലാ, സമുദ്ദഫേണകോതി.

തികം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

തിട്ഠന്തേ കാലേ രത്തിഞ്ച, ദസ പഞ്ച കുസലേന;

വേദനാ ചോദനാ വത്ഥു, സലാകാ ദ്വേ പടിക്ഖിപാ.

പഞ്ഞത്തി അപരേ ദ്വേ ച, ബാലോ കാളേ ച കപ്പതി;

ഹേമന്തേ സങ്ഘോ സങ്ഘസ്സ, ഛാദനാ ച പടിച്ഛാദി.

പടിച്ഛന്നാ വിവടാ ച, സേനാസനഗിലായനാ;

പാതിമോക്ഖം പരിവാസം, മാനത്താ പാരിവാസികാ.

അന്തോ അന്തോ ച സീമായ, ആപജ്ജതി പുനാപരേ;

വുട്ഠാതി അപരേ ചേവ, അമൂള്ഹവിനയാ ദുവേ.

തജ്ജനീയാ നിയസ്സാ ച, പബ്ബാജപടിസാരണീ;

അദസ്സനാ പടികമ്മേ, അനിസ്സഗ്ഗേ ച ദിട്ഠിയാ.

ആഗാള്ഹകമ്മാധിസീലേ, ദവാനാചാര ഘാതികാ;

ആജീവാപന്നാ താദിസികാ, അവണ്ണുപോസഥേന ച.

പവാരണാ സമ്മുതി ച, വോഹാരപച്ചേകേന ച;

ന വത്ഥബ്ബം ന ദാതബ്ബം, ഓകാസം ന കരേ തഥാ.

ന കരേ സവചനീയം, ന പുച്ഛിതബ്ബകാ ദുവേ;

ന വിസ്സജ്ജേ ദുവേ ചേവ, അനുയോഗമ്പി നോ ദദേ.

സാകച്ഛാ ഉപസമ്പദാ, നിസ്സയസാമണേരാ ച;

ഉപോസഥതികാ തീണി, പവാരണതികാ തയോ.

ആപായികാ അകുസലാ, കുസലാ ചരിതാ ദുവേ;

തികഭോജനസദ്ധമ്മേ, സമ്മുതി പാദുകേന ച;

പാദഘംസനികാ ചേവ, ഉദ്ദാനം തികകേ ഇദന്തി.

൪. ചതുക്കവാരോ

൩൨൪. അത്ഥാപത്തി സകവാചായ ആപജ്ജതി, പരവാചായ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പരവാചായ ആപജ്ജതി, സകവാചായ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി സകവാചായ ആപജ്ജതി, സകവാചായ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പരവാചായ ആപജ്ജതി, പരവാചായ വുട്ഠാതി. അത്ഥാപത്തി കായേന ആപജ്ജതി, വാചായ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി വാചായ ആപജ്ജതി, കായേന വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി കായേന ആപജ്ജതി, കായേന വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി വാചായ ആപജ്ജതി, വാചായ വുട്ഠാതി. അത്ഥാപത്തി പസുത്തോ ആപജ്ജതി, പടിബുദ്ധോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പടിബുദ്ധോ ആപജ്ജതി, പസുത്തോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പസുത്തോ ആപജ്ജതി, പസുത്തോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പടിബുദ്ധോ ആപജ്ജതി, പടിബുദ്ധോ വുട്ഠാതി. അത്ഥാപത്തി അചിത്തകോ ആപജ്ജതി, സചിത്തകോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി സചിത്തകോ ആപജ്ജതി, അചിത്തകോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി അചിത്തകോ ആപജ്ജതി, അചിത്തകോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി സചിത്തകോ ആപജ്ജതി, സചിത്തകോ വുട്ഠാതി. അത്ഥാപത്തി ആപജ്ജന്തോ ദേസേതി; ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി; അത്ഥാപത്തി ആപജ്ജന്തോ വുട്ഠാതി; വുട്ഠഹന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി കമ്മേന ആപജ്ജതി, അകമ്മേന വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി അകമ്മേന ആപജ്ജതി, കമ്മേന വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി കമ്മേന ആപജ്ജതി, കമ്മേന വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി അകമ്മേന ആപജ്ജതി, അകമ്മേന വുട്ഠാതി.

[അ. നി. ൪.൨൫൦; ദീ. നി. ൩.൩൧൩; വിഭ. ൯൩൯] ചത്താരോ അനരിയവോഹാരാ – അദിട്ഠേ ദിട്ഠവാദിതാ, അസ്സുതേ സുതവാദിതാ, അമുതേ മുതവാദിതാ, അവിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതവാദിതാ. ചത്താരോ അരിയവോഹാരാ – അദിട്ഠേ അദിട്ഠവാദിതാ, അസ്സുതേ അസ്സുതവാദിതാ, അമുതേ അമുതവാദിതാ, അവിഞ്ഞാതേ അവിഞ്ഞാതവാദിതാ. അപരേപി ചത്താരോ അനരിയവോഹാരാ – ദിട്ഠേ അദിട്ഠവാദിതാ, സുതേ അസ്സുതവാദിതാ, മുതേ അമുതവാദിതാ, വിഞ്ഞാതേ അവിഞ്ഞാതവാദിതാ. ചത്താരോ അരിയവോഹാരാ – ദിട്ഠേ ദിട്ഠവാദിതാ, സുതേ സുതവാദിതാ, മുതേ മുതവാദിതാ, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതവാദിതാ.

ചത്താരോ പാരാജികാ ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീഹി സാധാരണാ; ചത്താരോ പാരാജികാ ഭിക്ഖുനീനം ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ. ചത്താരോ പരിക്ഖാരാ – അത്ഥി പരിക്ഖാരോ രക്ഖിതബ്ബോ ഗോപേതബ്ബോ മമായിതബ്ബോ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ; അത്ഥി പരിക്ഖാരോ രക്ഖിതബ്ബോ ഗോപേതബ്ബോ മമായിതബ്ബോ, ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ; അത്ഥി പരിക്ഖാരോ രക്ഖിതബ്ബോ ഗോപേതബ്ബോ, ന മമായിതബ്ബോ ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ; അത്ഥി പരിക്ഖാരോ ന രക്ഖിതബ്ബോ ന ഗോപേതബ്ബോ, ന മമായിതബ്ബോ ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ. അത്ഥാപത്തി സമ്മുഖാ ആപജ്ജതി, പരമ്മുഖാ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പരമ്മുഖാ ആപജ്ജതി, സമ്മുഖാ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി സമ്മുഖാ ആപജ്ജതി, സമ്മുഖാ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി പരമ്മുഖാ ആപജ്ജതി, പരമ്മുഖാ വുട്ഠാതി. അത്ഥാപത്തി അജാനന്തോ ആപജ്ജതി, ജാനന്തോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി ജാനന്തോ ആപജ്ജതി, അജാനന്തോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി അജാനന്തോ ആപജ്ജതി, അജാനന്തോ വുട്ഠാതി; അത്ഥാപത്തി ജാനന്തോ ആപജ്ജതി, ജാനന്തോ വുട്ഠാതി.

ചതൂഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – കായേന ആപജ്ജതി, വാചായ ആപജ്ജതി, കായേന വാചായ ആപജ്ജതി, കമ്മവാചായ ആപജ്ജതി. അപരേഹിപി ചതൂഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – സങ്ഘമജ്ഝേ, ഗണമജ്ഝേ, പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ, ലിങ്ഗപാതുഭാവേന. ചതൂഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – കായേന വുട്ഠാതി, വാചായ വുട്ഠാതി, കായേന വാചായ വുട്ഠാതി, കമ്മവാചായ വുട്ഠാതി. അപരേഹിപി ചതൂഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – സങ്ഘമജ്ഝേ, ഗണമജ്ഝേ, പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ, ലിങ്ഗപാതുഭാവേന. സഹ പടിലാഭേന പുരിമം ജഹതി, പച്ഛിമേ പതിട്ഠാതി, വിഞ്ഞത്തിയോ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി, പണ്ണത്തിയോ നിരുജ്ഝന്തി. സഹ പടിലാഭേന പച്ഛിമം ജഹതി, പുരിമേ പതിട്ഠാതി, വിഞ്ഞത്തിയോ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി, പണ്ണത്തിയോ നിരുജ്ഝന്തി. ചതസ്സോ ചോദനാ – സീലവിപത്തിയാ ചോദേതി, ആചാരവിപത്തിയാ ചോദേതി, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ ചോദേതി, ആജീവവിപത്തിയാ ചോദേതി. ചത്താരോ പരിവാസാ – പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, സുദ്ധന്തപരിവാസോ, സമോധാനപരിവാസോ. ചത്താരോ മാനത്താ – പടിച്ഛന്നമാനത്തം, അപ്പടിച്ഛന്നമാനത്തം, പക്ഖമാനത്തം, സമോധാനമാനത്തം. ചത്താരോ മാനത്തചാരികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദാ – സഹവാസോ, വിപ്പവാസോ, അനാരോചനാ, ഊനേ ഗണേ ചരതി. ചത്താരോ സാമുക്കംസാ. ചത്താരോ പടിഗ്ഗഹിതപരിഭോഗാ – യാവകാലികം, യാമകാലികം, സത്താഹകാലികം, യാവജീവികം. ചത്താരി മഹാവികടാനി – ഗൂഥോ, മുത്തം, ഛാരികാ, മത്തികാ. ചത്താരി കമ്മാനി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം. അപരാനിപി ചത്താരി കമ്മാനി – അധമ്മേന വഗ്ഗകമ്മം, അധമ്മേന സമഗ്ഗകമ്മം, ധമ്മേന വഗ്ഗകമ്മം, ധമ്മേന സമഗ്ഗകമ്മം. ചതസ്സോ വിപത്തിയോ – സീലവിപത്തി, ആചാരവിപത്തി, ദിട്ഠിവിപത്തി, ആജീവവിപത്തി. ചത്താരി അധികരണാനി – വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം. [അ. നി. ൪.൨൧൧] ചത്താരോ പരിസദൂസനാ – ഭിക്ഖു ദുസ്സീലോ പാപധമ്മോ പരിസദൂസനോ, ഭിക്ഖുനീ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ പരിസദൂസനാ, ഉപാസകോ ദുസ്സീലോ പാപധമ്മോ പരിസദൂസനോ, ഉപാസികാ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാ പരിസദൂസനാ. ചത്താരോ പരിസസോഭനാ [പരിസസോഭണാ (സ്യാ. ക.)] – ഭിക്ഖു സീലവാ കല്യാണധമ്മോ പരിസസോഭനോ, ഭിക്ഖുനീ സീലവതീ കല്യാണധമ്മാ പരിസസോഭനാ, ഉപാസകോ സീലവാ കല്യാണധമ്മോ പരിസസോഭനോ, ഉപാസികാ സീലവതീ കല്യാണധമ്മാ പരിസസോഭനാ.

അത്ഥാപത്തി ആഗന്തുകോ ആപജ്ജതി, നോ ആവാസികോ; അത്ഥാപത്തി ആവാസികോ ആപജ്ജതി, നോ ആഗന്തുകോ; അത്ഥാപത്തി ആഗന്തുകോ ചേവ ആപജ്ജതി ആവാസികോ ച അത്ഥാപത്തി നേവ ആഗന്തുകോ ആപജ്ജതി, നോ ആവാസികോ. അത്ഥാപത്തി ഗമികോ ആപജ്ജതി, നോ ആവാസികോ; അത്ഥാപത്തി ആവാസികോ ആപജ്ജതി, നോ ഗമികോ; അത്ഥാപത്തി ഗമികോ ചേവ ആപജ്ജതി ആവാസികോ ച; അത്ഥാപത്തി നേവ ഗമികോ ആപജ്ജതി നോ ആവാസികോ. അത്ഥി വത്ഥുനാനത്തതാ നോ ആപത്തിനാനത്തതാ, അത്ഥി ആപത്തിനാനത്തതാ നോ വത്ഥുനാനത്തതാ, അത്ഥി വത്ഥുനാനത്തതാ ചേവ ആപത്തിനാനത്തതാ ച, അത്ഥി നേവ വത്ഥുനാനത്തതാ നോ ആപത്തിനാനത്തതാ. അത്ഥി വത്ഥുസഭാഗതാ നോ ആപത്തിസഭാഗതാ, അത്ഥി ആപത്തിസഭാഗതാ നോ വത്ഥുസഭാഗതാ, അത്ഥി വത്ഥുസഭാഗതാ ചേവ ആപത്തിസഭാഗതാ ച അത്ഥി നേവ വത്ഥുസഭാഗതാ നോ ആപത്തിസഭാഗതാ. അത്ഥാപത്തി ഉപജ്ഝായോ ആപജ്ജതി നോ സദ്ധിവിഹാരികോ, അത്ഥാപത്തി സദ്ധിവിഹാരികോ ആപജ്ജതി നോ ഉപജ്ഝായോ, അത്ഥാപത്തി ഉപജ്ഝായോ ചേവ ആപജ്ജതി സദ്ധിവിഹാരികോ ച, അത്ഥാപത്തി നേവ ഉപജ്ഝായോ ആപജ്ജതി നോ സദ്ധിവിഹാരികോ. അത്ഥാപത്തി ആചരിയോ ആപജ്ജതി നോ അന്തേവാസികോ, അത്ഥാപത്തി അന്തേവാസികോ ആപജ്ജതി നോ ആചരിയോ, അത്ഥാപത്തി ആചരിയോ ചേവ ആപജ്ജതി അന്തേവാസികോ ച, അത്ഥാപത്തി നേവ ആചരിയോ ആപജ്ജതി നോ അന്തേവാസികോ. ചത്താരോ പച്ചയാ അനാപത്തി വസ്സച്ഛേദസ്സ – സങ്ഘോ വാ ഭിന്നോ ഹോതി, സങ്ഘം വാ ഭിന്ദിതുകാമാ ഹോന്തി, ജീവിതന്തരായോ വാ ഹോതി, ബ്രഹ്മചരിയന്തരായോ വാ ഹോതി. ചത്താരി വചീദുച്ചരിതാനി – മുസാവാദോ, പിസുണാ വാചാ, ഫരുസാ വാചാ, സമ്ഫപ്പലാപോ. ചത്താരി വചീസുചരിതാനി – സച്ചവാചാ, അപിസുണാ വാചാ, സണ്ഹാ വാചാ, മന്താ ഭാസാ. അത്ഥി ആദിയന്തോ ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, പയോജേന്തോ ലഹുകം; അത്ഥി ആദിയന്തോ ലഹുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, പയോജേന്തോ ഗരുകം, അത്ഥി ആദിയന്തോപി പയോജേന്തോപി ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി; അത്ഥി ആദിയന്തോപി പയോജേന്തോപി ലഹുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി.

അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അഭിവാദനാരഹോ, നോ പച്ചുട്ഠാനാരഹോ; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ പച്ചുട്ഠാനാരഹോ, നോ അഭിവാദനാരഹോ; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അഭിവാദനാരഹോ ചേവ പച്ചുട്ഠാനാരഹോ ച; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ നേവ അഭിവാദനാരഹോ നോ പച്ചുട്ഠാനാരഹോ. അത്ഥി പുഗ്ഗലോ ആസനാരഹോ, നോ അഭിവാദനാരഹോ; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അഭിവാദനാരഹോ, നോ ആസനാരഹോ; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ ആസനാരഹോ ചേവ അഭിവാദനാരഹോ ച; അത്ഥി പുഗ്ഗലോ നേവ ആസനാരഹോ നോ അഭിവാദനാരഹോ. അത്ഥാപത്തി കാലേ ആപജ്ജതി, നോ വികാലേ; അത്ഥാപത്തി വികാലേ ആപജ്ജതി, നോ കാലേ; അത്ഥാപത്തി കാലേ ചേവ ആപജ്ജതി വികാലേ ച; അത്ഥാപത്തി നേവ കാലേ ആപജ്ജതി നോ വികാലേ. അത്ഥി പടിഗ്ഗഹിതം കാലേ കപ്പതി, നോ വികാലേ; അത്ഥി പടിഗ്ഗഹിതം വികാലേ കപ്പതി, നോ കാലേ; അത്ഥി പടിഗ്ഗഹിതം കാലേ ചേവ കപ്പതി വികാലേ ച; അത്ഥി പടിഗ്ഗഹിതം നേവ കാലേ കപ്പതി നോ വികാലേ. അത്ഥാപത്തി പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ആപജ്ജതി, നോ മജ്ഝിമേസു; അത്ഥാപത്തി മജ്ഝിമേസു ജനപദേസു ആപജ്ജതി, നോ പച്ചന്തിമേസു; അത്ഥാപത്തി പച്ചന്തിമേസു ചേവ ജനപദേസു ആപജ്ജതി മജ്ഝിമേസു ച; അത്ഥാപത്തി നേവ പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ആപജ്ജതി നോ മജ്ഝിമേസു. അത്ഥി പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു കപ്പതി, നോ മജ്ഝിമേസു; അത്ഥി മജ്ഝിമേസു ജനപദേസു കപ്പതി, നോ പച്ചന്തിമേസു; അത്ഥി പച്ചന്തിമേസു ചേവ ജനപദേസു കപ്പതി മജ്ഝിമേസു ച; അത്ഥി നേവ പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു കപ്പതി നോ മജ്ഝിമേസു. അത്ഥാപത്തി അന്തോ ആപജ്ജതി, നോ ബഹി; അത്ഥാപത്തി ബഹി ആപജ്ജതി, നോ അന്തോ; അത്ഥാപത്തി അന്തോ ചേവ ആപജ്ജതി ബഹി ച; അത്ഥാപത്തി നേവ അന്തോ ആപജ്ജതി നോ ബഹി. അത്ഥാപത്തി അന്തോസീമായ ആപജ്ജതി, നോ ബഹിസീമായ; അത്ഥാപത്തി ബഹിസീമായ ആപജ്ജതി, നോ അന്തോസീമായ; അത്ഥാപത്തി അന്തോസീമായ ചേവ ആപജ്ജതി ബഹിസീമായ ച; അത്ഥാപത്തി നേവ അന്തോസീമായ ആപജ്ജതി നോ ബഹിസീമായ. അത്ഥാപത്തി ഗാമേ ആപജ്ജതി, നോ അരഞ്ഞേ; അത്ഥാപത്തി അരഞ്ഞേ ആപജ്ജതി, നോ ഗാമേ; അത്ഥാപത്തി ഗാമേ ചേവ ആപജ്ജതി അരഞ്ഞേ ച; അത്ഥാപത്തി നേവ ഗാമേ ആപജ്ജതി നോ അരഞ്ഞേ.

ചതസ്സോ ചോദനാ – വത്ഥുസന്ദസ്സനാ, ആപത്തിസന്ദസ്സനാ, സംവാസപടിക്ഖേപോ, സാമീചിപടിക്ഖേപോ. ചത്താരോ പുബ്ബകിച്ചാ. ചത്താരോ പത്തകല്ലാ. ചത്താരി അനഞ്ഞപാചിത്തിയാനി. ചതസ്സോ ഭിക്ഖുസമ്മുതിയോ. [അ. നി. ൪.൧൭; വിഭ. ൯൩൯; ദീ. നി. ൩.൩൧൧] ചത്താരി അഗതിഗമനാനി – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചത്താരി നാഗതിഗമനാനി – ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ അലജ്ജീ ഭിക്ഖു സങ്ഘം ഭിന്ദതി – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പേസലോ ഭിക്ഖു ഭിന്നം സങ്ഘം സമഗ്ഗം കരോതി – ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിനയോ ന പുച്ഛിതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ വിനയോ ന പുച്ഛിതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിനയോ ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ വിനയോ ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ന ദാതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ചതൂഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേ ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം വിനയോ ന സാകച്ഛിതബ്ബോ – ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. അത്ഥാപത്തി ഗിലാനോ ആപജ്ജതി, നോ അഗിലാനോ; അത്ഥാപത്തി അഗിലാനോ ആപജ്ജതി, നോ ഗിലാനോ; അത്ഥാപത്തി ഗിലാനോ ചേവ ആപജ്ജതി അഗിലാനോ ച; അത്ഥാപത്തി നേവ ഗിലാനോ ആപജ്ജതി നോ അഗിലാനോ. ചത്താരി അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. ചത്താരി ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി.

ചതുക്കം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

സകവാചായ കായേന, പസുത്തോ ച അചിത്തകോ;

ആപജ്ജന്തോ ച കമ്മേന, വോഹാരാ ചതുരോ തഥാ.

ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീനഞ്ച, പരിക്ഖാരോ ച സമ്മുഖാ;

അജാനകായേ മജ്ഝേ ച, വുട്ഠാതി ദുവിധാ തഥാ.

പടിലാഭേന ചോദനാ, പരിവാസാ ച വുച്ചതി;

മാനത്തചാരികാ ചാപി, സാമുക്കംസാ പടിഗ്ഗഹി.

മഹാവികടകമ്മാനി, പുന കമ്മേ വിപത്തിയോ;

അധികരണാ ദുസ്സീലാ ച, സോഭനാഗന്തുകേന ച.

ഗമികോ വത്ഥുനാനത്താ, സഭാഗുപജ്ഝായേന ച;

ആചരിയോ പച്ചയാ വാ, ദുച്ചരിതം സുചരിതം.

ആദിയന്തോ പുഗ്ഗലോ ച, അരഹോ ആസനേന ച;

കാലേ ച കപ്പതി ചേവ, പച്ചന്തിമേസു കപ്പതി.

അന്തോ അന്തോ ച സീമായ, ഗാമേ ച ചോദനായ ച;

പുബ്ബകിച്ചം പത്തകല്ലം, അനഞ്ഞാ സമ്മുതിയോ ച.

അഗതി നാഗതി ചേവ, അലജ്ജീ പേസലേന ച;

പുച്ഛിതബ്ബാ ദുവേ ചേവ, വിസ്സജ്ജേയ്യാ തഥാ ദുവേ;

അനുയോഗോ ച സാകച്ഛാ, ഗിലാനോ ഠപനേന ചാതി.

൫. പഞ്ചകവാരോ

൩൨൫. പഞ്ച ആപത്തിയോ. പഞ്ച ആപത്തിക്ഖന്ധാ. പഞ്ച വിനീതവത്ഥൂനി. പഞ്ച കമ്മാനി ആനന്തരികാനി. പഞ്ച പുഗ്ഗലാ നിയതാ. പഞ്ച ഛേദനകാ ആപത്തിയോ. പഞ്ചഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി. പഞ്ച ആപത്തിയോ. മുസാവാദപച്ചയാ പഞ്ചഹാകാരേഹി കമ്മം ന ഉപേതി – സയം വാ കമ്മം ന കരോതി, പരം വാ ന അജ്ഝേസതി, ഛന്ദം വാ പാരിസുദ്ധിം വാ ന ദേതി, കയിരമാനേ കമ്മേ പടിക്കോസതി, കതേ വാ പന കമ്മേ അധമ്മദിട്ഠി ഹോതി. പഞ്ചഹാകാരേഹി കമ്മം ഉപേതി – സയം വാ കമ്മം കരോതി, പരം വാ അജ്ഝേസതി, ഛന്ദം വാ പാരിസുദ്ധിം വാ ദേതി, കയിരമാനേ കമ്മേ നപ്പടിക്കോസതി, കതേ വാ പന കമ്മേ ധമ്മദിട്ഠി ഹോതി. പഞ്ച പിണ്ഡപാതികസ്സ ഭിക്ഖുനോ കപ്പന്തി – അനാമന്തചാരോ, ഗണഭോജനം, പരമ്പരഭോജനം, അനധിട്ഠാനം, അവികപ്പനാ. [അ. നി. ൫.൧൦൨] പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഉസ്സങ്കിതപരിസങ്കിതോ ഹോതി – പാപഭിക്ഖുപി അകുപ്പധമ്മോപി വേസിയാഗോചരോ വാ ഹോതി, വിധവാഗോചരോ വാ ഹോതി, ഥുല്ലകുമാരിഗോചരോ വാ ഹോതി, പണ്ഡകഗോചരോ വാ ഹോതി, ഭിക്ഖുനിഗോചരോ വാ ഹോതി. പഞ്ച തേലാനി – തിലതേലം, സാസപതേലം, മധുകതേലം, ഏരണ്ഡകതേലം, വസാതേലം. പഞ്ച വസാനി – അച്ഛവസം, മച്ഛവസം, സുസുകാവസം, സൂകരവസം, ഗദ്രഭവസം. [അ. നി. ൫.൧൩൦; ദീ. നി. ൩.൩൧൬] പഞ്ച ബ്യസനാനി – ഞാതിബ്യസനം, ഭോഗബ്യസനം, രോഗബ്യസനം, സീലബ്യസനം, ദിട്ഠിബ്യസനം. [അ. നി. ൫.൧൩൦; ദീ. നി. ൩.൩൧൬] പഞ്ച സമ്പദാ – ഞാതിസമ്പദാ, ഭോഗസമ്പദാ, അരോഗസമ്പദാ, സീലസമ്പദാ, ദിട്ഠിസമ്പദാ. പഞ്ച നിസ്സയപടിപ്പസ്സദ്ധിയോ ഉപജ്ഝായമ്ഹാ – ഉപജ്ഝായോ പക്കന്തോ വാ ഹോതി, വിബ്ഭന്തോ വാ, കാലങ്കതോ വാ, പക്ഖസങ്കന്തോ വാ, ആണത്തിയേവ പഞ്ചമീ. പഞ്ച പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അദ്ധാനഹീനോ, അങ്ഗഹീനോ, വത്ഥുവിപന്നോ, കരണദുക്കടകോ, അപരിപൂരോ. പഞ്ച പംസുകൂലാനി – സോസാനികം, പാപണികം, ഉന്ദൂരക്ഖായികം, ഉപചികക്ഖായികം, അഗ്ഗിദഡ്ഢം. അപരാനിപി പഞ്ച പംസുകൂലാനി – ഗോഖായികം, അജക്ഖായികം, ഥൂപചീവരം, ആഭിസേകികം, ഗതപടിയാഗതം [ഭതപടിയാഭതം (ക.)]. പഞ്ച അവഹാരാ – ഥേയ്യാവഹാരോ, പസയ്ഹാവഹാരോ, പരികപ്പാവഹാരോ, പടിച്ഛന്നാവഹാരോ, കുസാവഹാരോ. പഞ്ച മഹാചോരാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. പഞ്ച അവിസ്സജ്ജനിയാനി. പഞ്ച അവേഭങ്ഗിയാനി. പഞ്ചാപത്തിയോ കായതോ സമുട്ഠന്തി, ന വാചതോ ന ചിത്തതോ. പഞ്ചാപത്തിയോ കായതോ ച വാചതോ ച സമുട്ഠന്തി, ചിത്തതോ. പഞ്ചാപത്തിയോ ദേസനാഗാമിനിയോ. പഞ്ച സങ്ഘാ. പഞ്ച പാതിമോക്ഖുദ്ദേസാ. സബ്ബപച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു വിനയധരപഞ്ചമേന ഗണേന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം. പഞ്ചാനിസംസാ കഥിനത്ഥാരേ. പഞ്ച കമ്മാനി. യാവതതിയകേ പഞ്ച ആപത്തിയോ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. പഞ്ചഹാകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പഞ്ച അകപ്പിയാനി ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനി – അദിന്നഞ്ച ഹോതി, അവിദിതഞ്ച ഹോതി, അകപ്പിയഞ്ച ഹോതി, അപ്പടിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, അകതാതിരിത്തഞ്ച ഹോതി. പഞ്ച കപ്പിയാനി പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാനി – ദിന്നഞ്ച ഹോതി, വിദിതഞ്ച ഹോതി, കപ്പിയഞ്ച ഹോതി, പടിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, കതാതിരിത്തഞ്ച ഹോതി. പഞ്ച ദാനാനി അപുഞ്ഞാനി പുഞ്ഞസമ്മതാനി ലോകസ്മിം [ലോകസ്സ (സ്യാ.)] – മജ്ജദാനം, സമജ്ജദാനം, ഇത്ഥിദാനം, ഉസഭദാനം, ചിത്തകമ്മദാനം. പഞ്ച ഉപ്പന്നാ ദുപ്പടിവിനോദയാ [വിനോദിയാ (സ്യാ.)] – ഉപ്പന്നോ രാഗോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നോ ദോസോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നോ മോഹോ ദുപ്പടിവിനോദയോ, ഉപ്പന്നം പടിഭാനം ദുപ്പടിവിനോദയം, ഉപ്പന്നം ഗമിയചിത്തം ദുപ്പടിവിനോദയം. പഞ്ചാനിസംസാ സമ്മജ്ജനിയാ – സകചിത്തം പസീദതി, പരചിത്തം പസീദതി, ദേവതാ അത്തമനാ ഹോന്തി, പാസാദികസംവത്തനികകമ്മം ഉപചിനതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. അപരേപി പഞ്ചാനിസംസാ സമ്മജ്ജനിയാ – സകചിത്തം പസീദതി, പരചിത്തം പസീദതി, ദേവതാ അത്തമനാ ഹോന്തി, സത്ഥുസാസനം കതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം ആപജ്ജതി.

പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ‘‘ബാലോ’’ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗഹേത്വാ പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ന ഉഗ്ഗഹേത്വാ അധമ്മേന കാരേതി അപ്പടിഞ്ഞായ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ‘‘പണ്ഡിതോ’’ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗണ്ഹാതി, അത്തനോ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗഹേത്വാ പരസ്സ ഭാസപരിയന്തം ഉഗ്ഗഹേത്വാ ധമ്മേന കാരേതി പടിഞ്ഞായ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്തിം ന ജാനാതി, ആപത്തിയാ മൂലം ന ജാനാതി, ആപത്തിസമുദയം ന ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധം ന ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്തിം ജാനാതി, ആപത്തിയാ മൂലം ജാനാതി, ആപത്തിസമുദയം ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധം ജാനാതി, ആപത്തിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അധികരണം ന ജാനാതി, അധികരണസ്സ മൂലം ന ജാനാതി, അധികരണസമുദയം ന ജാനാതി, അധികരണനിരോധം ന ജാനാതി, അധികരണനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – അധികരണം ജാനാതി, അധികരണസ്സ മൂലം ജാനാതി, അധികരണസമുദയം ജാനാതി, അധികരണനിരോധം ജാനാതി, അധികരണനിരോധഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – വത്ഥും ന ജാനാതി, നിദാനം ന ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ന ജാനാതി, അനുപഞ്ഞത്തിം ന ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ന ജാനാതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – വത്ഥും ജാനാതി, നിദാനം ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ജാനാതി, അനുപഞ്ഞത്തിം ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ജാനാതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ഞത്തിം ന ജാനാതി, ഞത്തിയാ കരണം ന ജാനാതി, ന പുബ്ബകുസലോ ഹോതി, ന അപരകുസലോ ഹോതി, അകാലഞ്ഞൂ ച ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ഞത്തിം ജാനാതി, ഞത്തിയാ കരണം ജാനാതി, പുബ്ബകുസലോ ഹോതി, അപരകുസലോ ഹോതി, കാലഞ്ഞൂ ച ഹോതി. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ ന സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി ന സുമനസികതാ ന സൂപധാരിതാ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ആചരിയപരമ്പരാ ഖോ പനസ്സ സുഗ്ഗഹിതാ ഹോതി സുമനസികതാ സൂപധാരിതാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി ന വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി ന സുവിഭത്താനി ന സുപ്പവത്തീനി ന സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ ബാലോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, അധികരണേ ച ന വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ വിനയധരോ പണ്ഡിതോ ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, അധികരണേ ച വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി.

[അ. നി. ൫.൧൮൧; പരി. ൪൪൩] പഞ്ച ആരഞ്ഞികാ – മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, ഉമ്മാദാ ചിത്തക്ഖേപാ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, വണ്ണിതം ബുദ്ധേഹി ബുദ്ധസാവകേഹീതി ആരഞ്ഞികോ ഹോതി, അപി ച അപ്പിച്ഛഞ്ഞേവ നിസ്സായ സന്തുട്ഠിഞ്ഞേവ നിസ്സായ സല്ലേഖഞ്ഞേവ നിസ്സായ പവിവേകഞ്ഞേവ നിസ്സായ ഇദമത്ഥിതഞ്ഞേവ [ഇദമട്ഠിതഞ്ഞേവ (സീ. സ്യാ.)] നിസ്സായ ആരഞ്ഞികോ ഹോതി. പഞ്ച പിണ്ഡപാതികാ…പേ… പഞ്ച പംസുകൂലികാ…പേ… പഞ്ച രുക്ഖമൂലികാ…പേ… പഞ്ച സോസാനികാ…പേ… പഞ്ച അബ്ഭോകാസികാ…പേ… പഞ്ച തേചീവരികാ…പേ… പഞ്ച സപദാനചാരികാ…പേ… പഞ്ച നേസജ്ജികാ…പേ… പഞ്ച യഥാസന്ഥതികാ…പേ… പഞ്ച ഏകാസനികാ…പേ… പഞ്ച ഖലുപച്ഛാഭത്തികാ…പേ… പഞ്ച പത്തപിണ്ഡികാ – മന്ദത്താ മോമൂഹത്താ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, ഉമ്മാദാ ചിത്തക്ഖേപാ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, വണ്ണിതം ബുദ്ധേഹി ബുദ്ധസാവകേഹീതി പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി, അപി ച അപ്പിച്ഛഞ്ഞേവ നിസ്സായ സന്തുട്ഠിഞ്ഞേവ നിസ്സായ സല്ലേഖഞ്ഞേവ നിസ്സായ പവിവേകഞ്ഞേവ നിസ്സായ ഇദമത്ഥിതഞ്ഞേവ നിസ്സായ പത്തപിണ്ഡികോ ഹോതി.

[പരി. ൪൧൭] പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ന ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ന ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ നാനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സോ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ അനിസ്സിതേന വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സോ വാ. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ന ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ഉപോസഥം ജാനാതി, ഉപോസഥകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ന ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ന ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – പവാരണം ജാനാതി, പവാരണാകമ്മം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖം ജാനാതി, പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ. അപരേഹിപി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ നാനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ഊനപഞ്ചവസ്സാ ഹോതി. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതായ ഭിക്ഖുനിയാ അനിസ്സിതായ വത്ഥബ്ബം – ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, പഞ്ചവസ്സാ വാ ഹോതി അതിരേകപഞ്ചവസ്സാ വാ.

പഞ്ച ആദീനവാ അപാസാദികേ – അത്താപി അത്താനം ഉപവദതി, അനുവിച്ചപി വിഞ്ഞൂ ഗരഹന്തി, പാപകോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, സമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി. പഞ്ചാനിസംസാ പാസാദികേ – അത്താപി അത്താനം ന ഉപവദതി, അനുവിച്ചപി വിഞ്ഞൂ പസംസന്തി, കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛതി, അസമ്മൂള്ഹോ കാലം കരോതി, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. അപരേപി പഞ്ച ആദീനവാ അപാസാദികേ – അപ്പസന്നാ ന പസീദന്തി, പസന്നാനം ഏകച്ചാനം അഞ്ഞഥത്തം ഹോതി, സത്ഥുസാസനം അകതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം നാപജ്ജതി, ചിത്തമസ്സ ന പസീദതി. പഞ്ചാനിസംസാ പാസാദികേ – അപ്പസന്നാ പസീദന്തി, പസന്നാനം ഭിയ്യോഭാവായ ഹോതി, സത്ഥുസാസനം കതം ഹോതി, പച്ഛിമാ ജനതാ ദിട്ഠാനുഗതിം ആപജ്ജതി, ചിത്തമസ്സ പസീദതി. പഞ്ച ആദീനവാ കുലൂപകേ – അനാമന്തചാരേ ആപജ്ജതി, രഹോ നിസജ്ജായ ആപജ്ജതി, പടിച്ഛന്നേ ആസനേ ആപജ്ജതി, മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി, കാമസങ്കപ്പബഹുലോ ച വിഹരതി. പഞ്ച ആദീനവാ കുലൂപകസ്സ ഭിക്ഖുനോ – അതിവേലം കുലേസു സംസട്ഠസ്സ വിഹരതോ മാതുഗാമസ്സ അഭിണ്ഹദസ്സനം, ദസ്സനേ സതി സംസഗ്ഗോ, സംസഗ്ഗേ സതി വിസ്സാസോ, വിസ്സാസേ സതി ഓതാരോ, ഓതിണ്ണചിത്തസ്സേതം ഭിക്ഖുനോ പാടികങ്ഖം അനഭിരതോ വാ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സതി അഞ്ഞതരം വാ സംകിലിട്ഠം ആപത്തിം ആപജ്ജിസ്സതി സിക്ഖം വാ പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സതി.

[പാചി. ൯൨] പഞ്ച ബീജജാതാനി – മൂലബീജം, ഖന്ധബീജം, ഫളുബീജം, അഗ്ഗബീജം, ബീജബീജഞ്ഞേവ [ബീജബീജമേവ (ക.)] പഞ്ചമം. പഞ്ചഹി സമണകപ്പേഹി ഫലം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം – അഗ്ഗിപരിജിതം, സത്ഥപരിജിതം, നഖപരിജിതം, അബീജം, നിബ്ബത്തബീജഞ്ഞേവ [നിബ്ബട്ടബീജഞ്ഞേവ (സീ.), നിബ്ബടബീജഞ്ഞേവ (സ്യാ.), നിപ്പട്ടബീജഞ്ഞേവ (ക.)] പഞ്ചമം. പഞ്ച വിസുദ്ധിയോ – നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം പഠമാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം ദുതിയാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ തേരസ സങ്ഘാദിസേസേ ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം തതിയാ വിസുദ്ധി; നിദാനം ഉദ്ദിസിത്വാ ചത്താരി പാരാജികാനി ഉദ്ദിസിത്വാ തേരസ സങ്ഘാദിസേസേ ഉദ്ദിസിത്വാ ദ്വേ അനിയതേ ഉദ്ദിസിത്വാ അവസേസം സുതേന സാവേതബ്ബം, അയം ചതുത്ഥാ വിസുദ്ധി; വിത്ഥാരേനേവ പഞ്ചമീ. അപരാപി പഞ്ച വിസുദ്ധിയോ – സുത്തുദ്ദേസോ, പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ, അധിട്ഠാനുപോസഥോ, പവാരണാ, സാമഗ്ഗീഉപോസഥോയേവ പഞ്ചമോ. പഞ്ചാനിസംസാ വിനയധരേ – അത്തനോ സീലക്ഖന്ധോ സുഗുത്തോ ഹോതി സുരക്ഖിതോ, കുക്കുച്ചപകതാനം പടിസരണം ഹോതി, വിസാരദോ സങ്ഘമജ്ഝേ വോഹരതി, പച്ചത്ഥികേ സഹധമ്മേന സുനിഗ്ഗഹിതം നിഗ്ഗണ്ഹാതി, സദ്ധമ്മട്ഠിതിയാ പടിപന്നോ ഹോതി. പഞ്ച അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. പഞ്ച ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനീതി.

പഞ്ചകം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആപത്തി ആപത്തിക്ഖന്ധാ, വിനീതാനന്തരേന ച;

പുഗ്ഗലാ ഛേദനാ ചേവ, ആപജ്ജതി ച പച്ചയാ.

ന ഉപേതി ഉപേതി ച, കപ്പന്തുസങ്കിതേലഞ്ച;

വസം ബ്യസനാ സമ്പദാ, പസ്സദ്ധി പുഗ്ഗലേന ച.

സോസാനികം ഖായിതഞ്ച, ഥേയ്യം ചോരോ ച വുച്ചതി;

അവിസ്സജ്ജി അവേഭങ്ഗി, കായതോ കായവാചതോ.

ദേസനാ സങ്ഘം ഉദ്ദേസം, പച്ചന്തികഥിനേന ച;

കമ്മാനി യാവതതിയം, പാരാജിഥുല്ലദുക്കടം.

അകപ്പിയം കപ്പിയഞ്ച, അപുഞ്ഞദുവിനോദയാ;

സമ്മജ്ജനീ അപരേ ച, ഭാസം ആപത്തിമേവ ച.

അധികരണം വത്ഥു ഞത്തി, ആപത്താ ഉഭയാനി ച;

ലഹുകട്ഠമകാ ഏതേ, കണ്ഹസുക്കാ വിജാനഥ.

അരഞ്ഞം പിണ്ഡപാതഞ്ച, പംസുരുക്ഖസുസാനികാ;

അബ്ഭോകാസോ ചീവരഞ്ച, സപദാനോ നിസജ്ജികോ.

സന്ഥതി ഖലു പച്ഛാപി, പത്തപിണ്ഡികമേവ ച;

ഉപോസഥം പവാരണം, ആപത്താനാപത്തിപി ച.

കണ്ഹസുക്കപദാ ഏതേ, ഭിക്ഖുനീനമ്പി തേ തഥാ;

അപാസാദികപാസാദി, തഥേവ അപരേ ദുവേ.

കുലൂപകേ അതിവേലം, ബീജം സമണകപ്പി ച;

വിസുദ്ധി അപരേ ചേവ, വിനയാധമ്മികേന ച;

ധമ്മികാ ച തഥാ വുത്താ, നിട്ഠിതാ സുദ്ധിപഞ്ചകാതി.

൬. ഛക്കവാരോ

൩൨൬. [ദീ. നി. ൩.൩൨൪] ഛ അഗാരവാ. ഛ ഗാരവാ. ഛ വിനീതവത്ഥൂനി. ഛ സാമീചിയോ. ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ. ഛച്ഛേദനകാ ആപത്തിയോ. ഛഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി. ഛാനിസംസാ വിനയധരേ. ഛ പരമാനി. ഛാരത്തം തിചീവരേന വിപ്പവസിതബ്ബം. ഛ ചീവരാനി. ഛ രജനാനി. ഛ ആപത്തിയോ കായതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി ന വാചതോ. ഛ ആപത്തിയോ വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി ന കായതോ. ഛ ആപത്തിയോ കായതോ ച വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠന്തി. ഛ കമ്മാനി. ഛ വിവാദമൂലാനി. ഛ അനുവാദമൂലാനി. ഛ സാരണീയാ ധമ്മാ ദീഘസോ. ഛ വിദത്ഥിയോ, സുഗതവിദത്ഥിയാ, തിരിയം ഛ വിദത്ഥിയോ. ഛ നിസ്സയപടിപ്പസ്സദ്ധിയോ ആചരിയമ്ഹാ. ഛ നഹാനേ അനുപഞ്ഞത്തിയോ – വിപ്പകതചീവരം ആദായ പക്കമതി, വിപ്പകതചീവരം സമാദായ പക്കമതി.

[മഹാവ. ൮൫ ആദയോ] ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – അസേക്ഖേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേക്ഖേന സമാധിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേക്ഖേന പഞ്ഞക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേക്ഖേന വിമുത്തിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേക്ഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – അത്തനാ അസേക്ഖേന സീലക്ഖന്ധേ സമന്നാഗതോ ഹോതി, പരം അസേക്ഖേ സീലക്ഖന്ധേ സമാദപേതാ; അത്തനാ അസേക്ഖേന സമാധിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, പരം അസേക്ഖേ സമാധിക്ഖന്ധേ സമാദപേതാ; അത്തനാ അസേക്ഖേന പഞ്ഞക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, പരം അസേക്ഖേ പഞ്ഞക്ഖന്ധേ സമാദപേതാ; അത്തനാ അസേക്ഖേന വിമുത്തിക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, പരം അസേക്ഖേ വിമുത്തിക്ഖന്ധേ സമാദപേതാ; അത്തനാ അസേക്ഖേന വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, പരം അസേക്ഖേ വിമുത്തിഞാണദസ്സനക്ഖന്ധേ സമാദപേതാ; ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – സദ്ധോ ഹോതി, ഹിരിമാ ഹോതി, ഓത്തപ്പീ ഹോതി, ആരദ്ധവീരിയോ ഹോതി, ഉപട്ഠിതസ്സതി ഹോതി, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – ന അധിസീലേ സീലവിപന്നോ ഹോതി, ന അജ്ഝാചാരേ ആചാരവിപന്നോ ഹോതി, ന അതിദിട്ഠിയാ ദിട്ഠിവിപന്നോ ഹോതി, ബഹുസ്സുതോ ഹോതി, പഞ്ഞവാ ഹോതി, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – പടിബലോ ഹോതി അന്തേവാസിം വാ സദ്ധിവിഹാരിം വാ ഗിലാനം ഉപട്ഠാതും വാ ഉപട്ഠാപേതും വാ, അനഭിരതം വൂപകാസേതും വാ വൂപകാസാപേതും വാ [അനഭിരതിം (ക.)], ഉപ്പന്നം കുക്കുച്ചം ധമ്മതോ വിനോദേതും [വിനോദേതും വാ വിനോദാപേതും വാ (സ്യാ.) മഹാവ. ൮൫], ആപത്തിം ജാനാതി, ആപത്തിവുട്ഠാനം ജാനാതി, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – പടിബലോ ഹോതി അന്തേവാസിം വാ സദ്ധിവിഹാരിം വാ ആഭിസമാചാരികായ സിക്ഖായ സിക്ഖാപേതും, ആദിബ്രഹ്മചാരിയകായ സിക്ഖായ വിനേതും, അഭിധമ്മേ വിനേതും, അഭിവിനയേ വിനേതും, ഉപ്പന്നം ദിട്ഠിഗതം ധമ്മതോ വിവേചേതും, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

അപരേഹിപി ഛഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഭിക്ഖുനാ ഉപസമ്പാദേതബ്ബം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ – ആപത്തിം ജാനാതി, അനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ, ദസവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകദസവസ്സോ വാ.

ഛ അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി, ഛ ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനീതി.

ഛക്കം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

അഗാരവാ ഗാരവാ ച, വിനീതാ സാമീചിപി ച;

സമുട്ഠാനാ ഛേദനാ ചേവ, ആകാരാനിസംസേന ച.

പരമാനി ച ഛാരത്തം, ചീവരം രജനാനി ച;

കായതോ ചിത്തതോ ചാപി, വാചതോ ചിത്തതോപി ച.

കായവാചാചിത്തതോ ച, കമ്മവിവാദമേവ ച;

അനുവാദാ ദീഘസോ ച, തിരിയം നിസ്സയേന ച.

അനുപഞ്ഞത്തി ആദായ, സമാദായ തഥേവ ച;

അസേക്ഖേ സമാദപേതാ, സദ്ധോ അധിസീലേന ച;