൨. ദുകവാരോ

൩൨൨. അത്ഥാപത്തി സഞ്ഞാ വിമോക്ഖാ, അത്ഥാപത്തി നോ സഞ്ഞാവിമോക്ഖാ. അത്ഥാപത്തി ലദ്ധസമാപത്തികസ്സ, അത്ഥാപത്തി ന ലദ്ധസമാപത്തികസ്സ. അത്ഥാപത്തി സദ്ധമ്മപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി അസദ്ധമ്മപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥാപത്തി സപരിക്ഖാരപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി പരപരിക്ഖാരപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥാപത്തി സപുഗ്ഗലപടിസഞ്ഞുത്താ, അത്ഥാപത്തി പരപുഗ്ഗലപടിസഞ്ഞുത്താ. അത്ഥി സച്ചം ഭണന്തോ ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, മുസാ ഭണന്തോ ലഹുകം. അത്ഥി മുസാ ഭണന്തോ ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജതി, സച്ചം ഭണന്തോ ലഹുകം. അത്ഥാപത്തി ഭൂമിഗതോ ആപജ്ജതി, നോ വേഹാസഗതോ. അത്ഥാപത്തി വേഹാസഗതോ ആപജ്ജതി, നോ ഭൂമിഗതോ. അത്ഥാപത്തി നിക്ഖമന്തോ ആപജ്ജതി, നോ പവിസന്തോ. അത്ഥാപത്തി പവിസന്തോ ആപജ്ജതി, നോ നിക്ഖമന്തോ. അത്ഥാപത്തി ആദിയന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി അനാദിയന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി സമാദിയന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന സമാദിയന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി കരോന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന കരോന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ദേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ദേന്തോ ആപജ്ജതി. (അത്ഥാപത്തി ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ദേസേന്തോ ആപജ്ജതി.) [( ) (നത്ഥി കത്ഥചി)] അത്ഥാപത്തി പടിഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി പരിഭോഗേന ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന പരിഭോഗേന ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി രത്തിം ആപജ്ജതി, നോ ദിവാ. അത്ഥാപത്തി ദിവാ ആപജ്ജതി, നോ രത്തിം. അത്ഥാപത്തി അരുണുഗ്ഗേ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന അരുണുഗ്ഗേ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ഛിന്ദന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ഛിന്ദന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ഛാദേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ഛാദേന്തോ ആപജ്ജതി. അത്ഥാപത്തി ധാരേന്തോ ആപജ്ജതി, അത്ഥാപത്തി ന ധാരേന്തോ ആപജ്ജതി.

ദ്വേ ഉപോസഥാ – ചാതുദ്ദസികോ ച പന്നരസികോ ച. ദ്വേ പവാരണാ – ചാതുദ്ദസികാ ച പന്നരസികാ ച. ദ്വേ കമ്മാനി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം. അപരാനിപി ദ്വേ കമ്മാനി – ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം. ദ്വേ കമ്മവത്ഥൂനി – അപലോകനകമ്മസ്സ വത്ഥു, ഞത്തികമ്മസ്സ വത്ഥു. അപരാനിപി ദ്വേ കമ്മവത്ഥൂനി – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ വത്ഥു, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ വത്ഥു. ദ്വേ കമ്മദോസാ – അപലോകനകമ്മസ്സ ദോസോ, ഞത്തികമ്മസ്സ ദോസോ. അപരേപി ദ്വേ കമ്മദോസാ – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ ദോസോ, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ ദോസോ. ദ്വേ കമ്മസമ്പത്തിയോ – അപലോകനകമ്മസ്സ സമ്പത്തി, ഞത്തികമ്മസ്സ സമ്പത്തി. അപരാപി ദ്വേ കമ്മസമ്പത്തിയോ – ഞത്തിദുതിയകമ്മസ്സ സമ്പത്തി, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മസ്സ സമ്പത്തി. ദ്വേ നാനാസംവാസകഭൂമിയോ – അത്തനാ വാ അത്താനം നാനാസംവാസകം കരോതി, സമഗ്ഗോ വാ നം സങ്ഘോ ഉക്ഖിപതി അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ. ദ്വേ സമാനസംവാസകഭൂമിയോ – അത്തനാ വാ അത്താനം സമാനസംവാസകം കരോതി, സമഗ്ഗോ വാ നം സങ്ഘോ ഉക്ഖിത്തം ഓസാരേതി ദസ്സനേ വാ പടികമ്മേ വാ പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ. ദ്വേ പാരാജികാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. ദ്വേ സങ്ഘാദിസേസാ, ദ്വേ ഥുല്ലച്ചയാ, ദ്വേ പാചിത്തിയാ, ദ്വേ പാടിദേസനീയാ, ദ്വേ ദുക്കടാ, ദ്വേ ദുബ്ഭാസിതാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. സത്ത ആപത്തിയോ, സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ. ദ്വീഹാകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി – കമ്മേന വാ സലാകഗ്ഗാഹേന വാ.

ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അദ്ധാനഹീനോ, അങ്ഗഹീനോ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – വത്ഥുവിപന്നോ, കരണദുക്കടകോ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ – അപരിപൂരോ പരിപൂരോ നോ ച യാചതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സായ ന വത്ഥബ്ബം – അലജ്ജിസ്സ ച ബാലസ്സ ച. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സയോ ന ദാതബ്ബോ – അലജ്ജിസ്സ ച ലജ്ജിനോ ച ന യാചതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ – ബാലസ്സ ച ലജ്ജിസ്സ ച യാചതി. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ബുദ്ധാ ച പച്ചേകബുദ്ധാ ച. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ, ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച അരിയപുഗ്ഗലാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച ആപത്തിം ആപജ്ജിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച പുഥുജ്ജനാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ അഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച സാതിസാരം വത്ഥും അജ്ഝാചരിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച അരിയപുഗ്ഗലാ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ഭബ്ബാ സഞ്ചിച്ച സാതിസാരം വത്ഥും അജ്ഝാചരിതും – ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച പുഥുജ്ജനാ.

ദ്വേ പടിക്കോസാ – കായേന വാ പടിക്കോസതി വാചായ വാ പടിക്കോസതി. ദ്വേ നിസ്സാരണാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അപ്പത്തോ നിസ്സാരണം തം ചേ സങ്ഘോ നിസ്സാരേതി ഏകച്ചോ സുനിസ്സാരിതോ, ഏകച്ചോ ദുന്നിസ്സാരിതോ. ദ്വേ ഓസാരണാ – അത്ഥി പുഗ്ഗലോ അപ്പത്തോ ഓസാരണം തം ചേ സങ്ഘോ ഓസാരേതി ഏകച്ചോ സോസാരിതോ, ഏകച്ചോ ദോസാരിതോ. ദ്വേ പടിഞ്ഞാ – കായേന വാ പടിജാനാതി വാചായ വാ പടിജാനാതി. ദ്വേ പടിഗ്ഗഹാ – കായേന വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി കായപടിബദ്ധേന വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ദ്വേ പടിക്ഖേപാ – കായേന വാ പടിക്ഖിപതി വാചായ വാ പടിക്ഖിപതി. ദ്വേ ഉപഘാതികാ – സിക്ഖൂപഘാതികാ ച ഭോഗൂപഘാതികാ ച. ദ്വേ ചോദനാ – കായേന വാ ചോദേതി വാചായ വാ ചോദേതി. ദ്വേ കഥിനസ്സ പലിബോധാ – ആവാസപലിബോധോ ച ചീവരപലിബോധോ ച. ദ്വേ കഥിനസ്സ അപലിബോധാ – ആവാസഅപലിബോധോ ച ചീവരഅപലിബോധോ ച. ദ്വേ ചീവരാനി – ഗഹപതികഞ്ച പംസുകൂലഞ്ച. ദ്വേ പത്താ – അയോപത്തോ മത്തികാപത്തോ. ദ്വേ മണ്ഡലാനി – തിപുമയം, സീസമയം. ദ്വേ പത്തസ്സ അധിട്ഠാനാ – കായേന വാ അധിട്ഠേതി വാചായ വാ അധിട്ഠേതി. ദ്വേ ചീവരസ്സ അധിട്ഠാനാ – കായേന വാ അധിട്ഠേതി വാചായ വാ അധിട്ഠേതി. ദ്വേ വികപ്പനാ – സമ്മുഖാവികപ്പനാ ച പരമ്മുഖാവികപ്പനാ ച. ദ്വേ വിനയാ – ഭിക്ഖൂനഞ്ച ഭിക്ഖുനീനഞ്ച. ദ്വേ വേനയികാ – പഞ്ഞത്തഞ്ച പഞ്ഞത്താനുലോമഞ്ച. ദ്വേ വിനയസ്സ സല്ലേഖാ – അകപ്പിയേ സേതുഘാതോ, കപ്പിയേ മത്തകാരിതാ. ദ്വീഹാകാരേഹി ആപത്തിം ആപജ്ജതി – കായേന വാ ആപജ്ജതി വാചായ വാ ആപജ്ജതി. ദ്വീഹാകാരേഹി ആപത്തിയാ വുട്ഠാതി – കായേന വാ വുട്ഠാതി വാചായ വാ വുട്ഠാതി. ദ്വേ പരിവാസാ – പടിച്ഛന്നപരിവാസോ, അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോ. അപരേപി ദ്വേ പരിവാസാ – സുദ്ധന്തപരിവാസോ സമോധാനപരിവാസോ. ദ്വേ മാനത്താ – പടിച്ഛന്നമാനത്തം, അപ്പടിച്ഛന്നമാനത്തം. അപരേപി ദ്വേ മാനത്താ – പക്ഖമാനത്തം, സമോധാനമാനത്തം. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം രത്തിച്ഛേദോ – പാരിവാസികസ്സ ച മാനത്തചാരികസ്സ ച. ദ്വേ അനാദരിയാനി – പുഗ്ഗലാനാദരിയഞ്ച ധമ്മാനാദരിയഞ്ച. ദ്വേ ലോണാനി – ജാതിമഞ്ച കാരിമഞ്ച [ജാതിമയഞ്ച ഖാരിമയഞ്ച (സ്യാ.)]. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – സാമുദ്ദം കാളലോണം. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – സിന്ധവം, ഉബ്ഭിദം [ഉബ്ഭിരം (ഇതിപി)]. അപരാനിപി ദ്വേ ലോണാനി – രോമകം, പക്കാലകം. ദ്വേ പരിഭോഗാ – അബ്ഭന്തരപരിഭോഗോ ച ബാഹിരപരിഭോഗോ ച. ദ്വേ അക്കോസാ – ഹീനോ ച അക്കോസോ ഉക്കട്ഠോ ച അക്കോസോ. ദ്വീഹാകാരേഹി പേസുഞ്ഞം ഹോതി – പിയകമ്യസ്സ വാ ഭേദാധിപ്പായസ്സ വാ. ദ്വീഹാകാരേഹി ഗണഭോജനം പസവതി – നിമന്തനതോ വാ വിഞ്ഞത്തിതോ വാ. ദ്വേ വസ്സൂപനായികാ – പുരിമികാ, പച്ഛിമികാ. ദ്വേ അധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി. ദ്വേ ധമ്മികാനി പാതിമോക്ഖട്ഠപനാനി.

[അ. നി. ൨.൯൯ ആദയോ] ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അനാഗതം ഭാരം വഹതി, യോ ച ആഗതം ഭാരം ന വഹതി. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അനാഗതം ഭാരം ന വഹതി, യോ ച ആഗതം ഭാരം വഹതി. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അകപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അനാപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച ആപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച അനാപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ. അപരേപി ദ്വേ പുഗ്ഗലാ ബാലാ – യോ ച അവിനയേ വിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ. ദ്വേ പുഗ്ഗലാ പണ്ഡിതാ – യോ ച അവിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ വിനയസഞ്ഞീ.

[അ. നി. ൨.൧൦൯] ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച ന കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി, യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം ന കുക്കുച്ചായതി, യോ ച കുക്കുച്ചായിതബ്ബം കുക്കുച്ചായതി. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അകപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞീ, യോ ച കപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അനാപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അനാപത്തിയാ അനാപത്തിസഞ്ഞീ, യോ ച ആപത്തിയാ ആപത്തിസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അധമ്മേ അധമ്മസഞ്ഞീ, യോ ച ധമ്മേ ധമ്മസഞ്ഞീ. അപരേസമ്പി ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ വഡ്ഢന്തി – യോ ച അവിനയേ വിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ. ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം ആസവാ ന വഡ്ഢന്തി – യോ ച അവിനയേ അവിനയസഞ്ഞീ, യോ ച വിനയേ വിനയസഞ്ഞീ.

ദുകാ നിട്ഠിതാ.

തസ്സുദ്ദാനം –

സഞ്ഞാ ലദ്ധാ ച സദ്ധമ്മാ, പരിക്ഖാരാ ച പുഗ്ഗലാ;

സച്ചം ഭൂമി നിക്ഖമന്തോ, ആദിയന്തോ സമാദിയം.

കരോന്തോ ദേന്തോ ഗണ്ഹന്തോ, പരിഭോഗേന രത്തി ച;

അരുണാഛിന്ദം ഛാദേന്തോ, ധാരേന്തോ ച ഉപോസഥാ.

പവാരണാ കമ്മാപരാ, വത്ഥു അപരാ ദോസാ ച;

അപരാ ദ്വേ ച സമ്പത്തി, നാനാ സമാനമേവ ച.

പാരാജിസങ്ഘഥുല്ലച്ചയ, പാചിത്തി പാടിദേസനാ;

ദുക്കടാ ദുബ്ഭാസിതാ ചേവ, സത്ത ആപത്തിക്ഖന്ധാ ച.

ഭിജ്ജതി ഉപസമ്പദാ, തഥേവ അപരേ ദുവേ;

ന വത്ഥബ്ബം ന ദാതബ്ബം, അഭബ്ബാഭബ്ബമേവ ച.

സഞ്ചിച്ച സാതിസാരാ ച, പടിക്കോസാ നിസ്സാരണാ;

ഓസാരണാ പടിഞ്ഞാ ച, പടിഗ്ഗഹാ പടിക്ഖിപാ.

ഉപഘാതി ചോദനാ ച, കഥിനാ ച ദുവേ തഥാ;

ചീവരാ പത്തമണ്ഡലാ, അധിട്ഠാനാ തഥേവ ദ്വേ.

വികപ്പനാ ച വിനയാ, വേനയികാ ച സല്ലേഖാ;

ആപജ്ജതി ച വുട്ഠാതി, പരിവാസാപരേ ദുവേ.

ദ്വേ മാനത്താ അപരേ ച, രത്തിച്ഛേദോ അനാദരി;

ദ്വേ ലോണാ തയോ അപരേ, പരിഭോഗക്കോസേന ച.

പേസുഞ്ഞോ ച ഗണാവസ്സ, ഠപനാ ഭാരകപ്പിയം;

അനാപത്തി അധമ്മധമ്മാ, വിനയേ ആസവേ തഥാതി.