൭. മുസാവാദവഗ്ഗോ

൪൪൪. ‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, മുസാവാദാ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമേ, ഉപാലി, മുസാവാദാ. കതമേ പഞ്ച? അത്ഥി മുസാവാദോ പാരാജികഗാമീ, അത്ഥി മുസാവാദോ സങ്ഘാദിസേസഗാമീ, അത്ഥി മുസാവാദോ ഥുല്ലച്ചയഗാമീ, അത്ഥി മുസാവാദോ പാചിത്തിയഗാമീ, അത്ഥി മുസാവാദോ ദുക്കടഗാമീ – ഇമേ ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ച മുസാവാദാ’’തി.

൪൪൫. ‘‘കതിഹി നു ഖോ, ഭന്തേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം വാ പവാരണം വാ ഠപേന്തസ്സ – ‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം, മാ കലഹം, മാ വിഗ്ഗഹം, മാ വിവാദ’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ കാതബ്ബാ’’തി? ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം വാ പവാരണം വാ ഠപേന്തസ്സ – ‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം, മാ കലഹം, മാ വിഗ്ഗഹം, മാ വിവാദ’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ കാതബ്ബാ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അലജ്ജീ ച ഹോതി, ബാലോ ച, അപകതത്തോ ച, ചാവനാധിപ്പായോ വത്താ ഹോതി, നോ വുട്ഠാനാധിപ്പായോ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം വാ പവാരണം വാ ഠപേന്തസ്സ – ‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം, മാ കലഹം, മാ വിഗ്ഗഹം, മാ വിവാദ’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ കാതബ്ബാ.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം വാ പവാരണം വാ ഠപേന്തസ്സ – ‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം, മാ കലഹം, മാ വിഗ്ഗഹം, മാ വിവാദ’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ കാതബ്ബാ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അപരിസുദ്ധകായസമാചാരോ ഹോതി, അപരിസുദ്ധവചീസമാചാരോ ഹോതി, അപരിസുദ്ധാജീവോ ഹോതി, ബാലോ ഹോതി അബ്യത്തോ, ഭണ്ഡനകാരകോ ഹോതി കലഹകാരകോ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഉപോസഥം വാ പവാരണം വാ ഠപേന്തസ്സ – ‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ഭണ്ഡനം, മാ കലഹം, മാ വിഗ്ഗഹം, മാ വിവാദ’ന്തി ഓമദ്ദിത്വാ സങ്ഘേന ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ കാതബ്ബാ’’തി.

൪൪൬. ‘‘കതിഹി നു ഖോ, ഭന്തേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ന ദാതബ്ബോ’’തി? ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ന ദാതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ആപത്താനാപത്തിം ന ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ന ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ന ജാനാതി, സപ്പടികമ്മാപടികമ്മം ആപത്തിം ന ജാനാതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ന ദാതബ്ബോ.

‘‘പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ദാതബ്ബോ. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ആപത്താനാപത്തിം ജാനാതി, ലഹുകഗരുകം ആപത്തിം ജാനാതി, സാവസേസാനവസേസം ആപത്തിം ജാനാതി, ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ജാനാതി, സപ്പടികമ്മാപടികമ്മം ആപത്തിം ജാനാതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ അനുയോഗോ ദാതബ്ബോ’’തി.

൪൪൭. ‘‘കതിഹി നു ഖോ, ഭന്തേ, ആകാരേഹി ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപജ്ജതീ’’തി? ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, ആകാരേഹി ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപജ്ജതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അലജ്ജിതാ, അഞ്ഞാണതാ, കുക്കുച്ചപകതതാ, അകപ്പിയേ കപ്പിയസഞ്ഞിതാ, കപ്പിയേ അകപ്പിയസഞ്ഞിതാ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹാകാരേഹി ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപജ്ജതി.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹാകാരേഹി ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപജ്ജതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അദസ്സനേന, അസ്സവനേന, പസുത്തകതാ, തഥാസഞ്ഞീ, സതിസമ്മോസാ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹാകാരേഹി ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപജ്ജതീ’’തി.

൪൪൮. ‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, വേരാ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമേ, ഉപാലി, വേരാ. കതമേ പഞ്ച? പാണാതിപാതോ, അദിന്നാദാനം, കാമേസുമിച്ഛാചാരോ, മുസാവാദോ, സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠാനം – ഇമേ ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ച വേരാ’’തി.

‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, വേരമണിയോ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമാ, ഉപാലി, വേരമണിയോ. കതമാ പഞ്ച? പാണാതിപാതാ വേരമണീ [വേരമണി (ക.)], അദിന്നാദാനാ വേരമണീ, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണീ, മുസാവാദാ വേരമണീ, സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠാനാ വേരമണീ – ഇമാ ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ച വേരമണിയോ’’തി.

൪൪൯. ‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, ബ്യസനാനീ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഉപാലി, ബ്യസനാനി. [പരി. ൩൨൫; അ. നി. ൫.൧൩൦] കതമാനി പഞ്ച? ഞാതിബ്യസനം, ഭോഗബ്യസനം, രോഗബ്യസനം, സീലബ്യസനം, ദിട്ഠിബ്യസനം – ഇമാനി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ച ബ്യസനാനീ’’തി.

‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, സമ്പദാ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമാ, ഉപാലി, സമ്പദാ. [പരി. ൩൨൫; അ. നി. ൫.൧൩൦] കതമാ പഞ്ച? ഞാതിസമ്പദാ, ഭോഗസമ്പദാ, ആരോഗ്യസമ്പദാ, സീലസമ്പദാ, ദിട്ഠിസമ്പദാ – ഇമാ ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ച സമ്പദാ’’തി.

മുസാവാദവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ സത്തമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മുസാവാദോ ച ഓമദ്ദി, അപരേഹി അനുയോഗോ;

ആപത്തിഞ്ച അപരേഹി, വേരാ വേരമണീപി ച;

ബ്യസനം സമ്പദാ ചേവ, സത്തമോ വഗ്ഗസങ്ഗഹോതി.