൧൦. അധികരണവൂപസമവഗ്ഗോ

൪൫൭. ‘‘കതിഹി നു ഖോ, ഭന്തേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതു’’ന്തി? ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ആപത്തിം ന ജാനാതി, ആപത്തിസമുട്ഠാനം ന ജാനാതി, ആപത്തിയാ പയോഗം ന ജാനാതി, ആപത്തിയാ വൂപസമം ന ജാനാതി, ആപത്തിയാ ന വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ആപത്തിം ജാനാതി, ആപത്തിസമുട്ഠാനം ജാനാതി, ആപത്തിയാ പയോഗം ജാനാതി, ആപത്തിയാ വൂപസമം ജാനാതി, ആപത്തിയാ വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അധികരണം ന ജാനാതി, അധികരണസമുട്ഠാനം ന ജാനാതി, അധികരണസ്സ പയോഗം ന ജാനാതി, അധികരണസ്സ വൂപസമം ന ജാനാതി, അധികരണസ്സ ന വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? അധികരണം ജാനാതി, അധികരണസമുട്ഠാനം ജാനാതി, അധികരണസ്സ പയോഗം ജാനാതി, അധികരണസ്സ വൂപസമം ജാനാതി, അധികരണസ്സ വിനിച്ഛയകുസലോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അലജ്ജീ ച ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ലജ്ജീ ച ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അപ്പസ്സുതോ ച ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ബഹുസ്സുതോ ച ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? വത്ഥും ന ജാനാതി, നിദാനം ന ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ന ജാനാതി, പദപച്ചാഭട്ഠം ന ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ന ജാനാതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? വത്ഥും ജാനാതി, നിദാനം ജാനാതി, പഞ്ഞത്തിം ജാനാതി, പദപച്ചാഭട്ഠം ജാനാതി, അനുസന്ധിവചനപഥം ജാനാതി – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അകുസലോ ച ഹോതി വിനയേ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, കുസലോ ച ഹോതി വിനയേ – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, പുഗ്ഗലഗരു ഹോതി നോ സങ്ഘഗരു – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, സങ്ഘഗരു ഹോതി നോ പുഗ്ഗലഗരു – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും.

‘‘അപരേഹിപി, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ആമിസഗരു ഹോതി നോ സദ്ധമ്മഗരു – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു നാലം അധികരണം വൂപസമേതും. പഞ്ചഹുപാലി, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതും. കതമേഹി പഞ്ചഹി? ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, സദ്ധമ്മഗരു ഹോതി നോ ആമിസഗരു – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അലം അധികരണം വൂപസമേതു’’ന്തി.

൪൫൮. ‘‘കതിഹി നു ഖോ, ഭന്തേ, ആകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതീ’’തി? ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, ആകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? കമ്മേന, ഉദ്ദേസേന, വോഹരന്തോ, അനുസ്സാവനേന, സലാകഗ്ഗാഹേന – ഇമേഹി ഖോ, ഉപാലി, പഞ്ചഹാകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതീ’’തി.

‘‘സങ്ഘരാജി സങ്ഘരാജീതി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഘരാജി ഹോതി നോ ച സങ്ഘഭേദോ? കിത്താവതാ ച പന സങ്ഘരാജി ചേവ ഹോതി സങ്ഘഭേദോ ചാ’’തി? ‘‘പഞ്ഞത്തേതം, ഉപാലി, മയാ ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ആഗന്തുകവത്തം. ഏവം സുപഞ്ഞത്തേ ഖോ, ഉപാലി, മയാ സിക്ഖാപദേ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ ആഗന്തുകവത്തേ ന വത്തന്തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി നോ ച സങ്ഘഭേദോ. പഞ്ഞത്തേതം, ഉപാലി, മയാ ആവാസികാനം ഭിക്ഖൂനം ആവാസികവത്തം. ഏവം സുപഞ്ഞത്തേ ഖോ, ഉപാലി, മയാ സിക്ഖാപദേ ആവാസികാ ഭിക്ഖൂ ആവാസികവത്തേ ന വത്തന്തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി നോ ച സങ്ഘഭേദോ. പഞ്ഞത്തേതം ഉപാലി മയാ ഭിക്ഖൂനം ഭത്തഗ്ഗേ ഭത്തഗ്ഗവത്തം – യഥാവുഡ്ഢം യഥാരത്തം യഥാപതിരൂപം അഗ്ഗാസനം അഗ്ഗോദകം അഗ്ഗപിണ്ഡം. ഏവം സുപഞ്ഞത്തേ ഖോ, ഉപാലി, മയാ സിക്ഖാപദേ നവാ ഭിക്ഖൂ ഭത്തഗ്ഗേ ഥേരാനം ഭിക്ഖൂനം ആസനം പടിബാഹന്തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി നോ ച സങ്ഘഭേദോ. പഞ്ഞത്തേതം, ഉപാലി, മയാ ഭിക്ഖൂനം സേനാസനേ സേനാസനവത്തം – യഥാവുഡ്ഢം യഥാരത്തം യഥാപതിരൂപം. ഏവം സുപഞ്ഞത്തേ ഖോ, ഉപാലി, മയാ സിക്ഖാപദേ നവാ ഭിക്ഖൂ ഥേരാനം ഭിക്ഖൂനം സേനാസനം പടിബാഹന്തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി നോ ച സങ്ഘഭേദോ. പഞ്ഞത്തേതം, ഉപാലി, മയാ ഭിക്ഖൂനം അന്തോസീമായ ഏകം ഉപോസഥം ഏകം പവാരണം ഏകം സങ്ഘകമ്മം ഏകം കമ്മാകമ്മം. ഏവം സുപഞ്ഞത്തേ ഖോ, ഉപാലി, മയാ സിക്ഖാപദേ തത്ഥേവ അന്തോസീമായ ആവേനിഭാവം [ആവേണിഭാവം (സീ. സ്യാ.)] കരിത്വാ ഗണം ബന്ധിത്വാ ആവേനിം [ആവേണി (സീ. സ്യാ.)] ഉപോസഥം കരോന്തി ആവേനിം പവാരണം കരോന്തി ആവേനിം സങ്ഘകമ്മം കരോന്തി ആവേനിം കമ്മാകമ്മാനി കരോന്തി. ഏവം ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ചേവ ഹോതി സങ്ഘഭേദോ ചാ’’തി.

അധികരണവൂപസമവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ ദസമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആപത്തിം അധികരണം, ഛന്ദാ അപ്പസ്സുതേന ച;

വത്ഥുഞ്ച അകുസലോ ച, പുഗ്ഗലോ ആമിസേന ച;

ഭിജ്ജതി സങ്ഘരാജി ച, സങ്ഘഭേദോ തഥേവ ചാതി.