൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം

൫൧൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പട്ടോ [പട്ഠോ (സ്യാ. ക.)] ഹോതി ധമ്മിം കഥം കാതും. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ സേട്ഠിപുത്തോ യേനായസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ തം സേട്ഠിപുത്തം ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ ആയസ്മതാ ഉപനന്ദേന സക്യപുത്തേന ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘വദേയ്യാഥ, ഭന്തേ, യേന അത്ഥോ. പടിബലാ മയം അയ്യസ്സ ദാതും യദിദം ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാര’’ന്തി. ‘‘സചേ മേ ത്വം, ആവുസോ, ദാതുകാമോസി, ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. ‘‘അമ്ഹാകം ഖോ, ഭന്തേ, കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും. ആഗമേഹി, ഭന്തേ, യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി. ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതര’’ന്തി. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘സചേ മേ ത്വം ആവുസോ ദാതുകാമോസി ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. അമ്ഹാകം ഖോ ഭന്തേ കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും, ആഗമേഹി ഭന്തേ യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി, ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതരന്തി. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘സചേ മേ ത്വം ആവുസോ ദാതുകാമോസി, ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. അമ്ഹാകം ഖോ ഭന്തേ കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും, ആഗമേഹി ഭന്തേ യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി, ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതരന്തി. ‘‘കിം പന തയാ, ആവുസോ, അദാതുകാമേന പവാരിതേന യം ത്വം പവാരേത്വാ ന ദേസീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ ആയസ്മതാ ഉപനന്ദേന സക്യപുത്തേന നിപ്പീളിയമാനോ ഏകം സാടകം ദത്വാ അഗമാസി. മനുസ്സാ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ ത്വം അയ്യോ ഏകസാടകോ ആഗച്ഛസീ’’തി? അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ തേസം മനുസ്സാനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘മഹിച്ഛാ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ അസന്തുട്ഠാ. നയിമേസം സുകരാ ധമ്മനിമന്തനാപി കാതും [നയിമേ സുകരാ ധമ്മനിമന്തനായപി കാതും (സ്യാ.)]. കഥഞ്ഹി നാമ സേട്ഠിപുത്തേന ധമ്മനിമന്തനായ കയിരമാനായ സാടകം ഗഹേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതകോ തേ, ഉപനന്ദ, അഞ്ഞാതകോ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതകോ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകസ്സ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകം സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൧൬. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൫൧൭. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ സാകേതാ സാവത്ഥിം ൨ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. അന്തരാമഗ്ഗേ ചോരാ നിക്ഖമിത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ അച്ഛിന്ദിംസു. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്തം അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതു’’ന്തി, കുക്കുച്ചായന്താ ന വിഞ്ഞാപേസും. യഥാനഗ്ഗാവ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേന്തി. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘സുന്ദരാ ഖോ ഇമേ, ആവുസോ, ആജീവകാ യേ ഇമേ ഭിക്ഖൂസു അഭിവാദേന്തീ’’തി. തേ ഏവമാഹംസു – ‘‘ന മയം, ആവുസോ, ആജീവകാ, ഭിക്ഖൂ മയ’’ന്തി. ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപാലിം ഏതദവോചും – ‘‘ഇങ്ഘാവുസോ ഉപാലി, ഇമേ അനുയുഞ്ജാഹീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മതാ ഉപാലിനാ അനുയുഞ്ജിയമാനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി തേ ഭിക്ഖൂ അനുയുഞ്ജിത്വാ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘ഭിക്ഖൂ ഇമേ, ആവുസോ. ദേഥ നേസം ചീവരാനീ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ നഗ്ഗാ ആഗച്ഛിസ്സന്തി! നനു നാമ തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബ’’ന്തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛിന്നചീവരസ്സ വാ നട്ഠചീവരസ്സ വാ അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതും. യം ആവാസം പഠമം ഉപഗച്ഛതി, സചേ തത്ഥ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ ഉത്തരത്ഥരണം വാ ഭൂമത്ഥരണം വാ ഭിസിച്ഛവി വാ, തം ഗഹേത്വാ പാരുപിതും ലഭിത്വാ ഓദഹിസ്സാമീ’’തി. നോ ചേ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ ഉത്തരത്ഥരണം വാ ഭുമത്ഥരണം വാ ഭിസിച്ഛവി വാ തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബം; ന ത്വേവ നഗ്ഗേന ആഗന്തബ്ബം. യോ ആഗച്ഛേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൧൮. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ – അച്ഛിന്നചീവരോ വാ ഹോതി ഭിക്ഖു നട്ഠചീവരോ വാ. അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൫൧൯. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതകോ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധോ.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതാനീ നാമ യാ കാചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

അച്ഛിന്നചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അച്ഛിന്നം ഹോതി രാജൂഹി വാ ചോരേഹി വാ ധുത്തേഹി വാ, യേഹി കേഹിചി വാ അച്ഛിന്നം ഹോതി.

നട്ഠചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അഗ്ഗിനാ വാ ദഡ്ഢം ഹോതി, ഉദകേന വാ വുള്ഹം ഹോതി, ഉന്ദൂരേഹി വാ ഉപചികാഹി വാ ഖായിതം ഹോതി, പരിഭോഗജിണ്ണം വാ ഹോതി.

അഞ്ഞത്ര സമയാ വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം അഞ്ഞാതകം ഗഹപതികം, അഞ്ഞത്ര സമയാ വിഞ്ഞാപിതം, നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൨൦. അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൨൧. അനാപത്തി സമയേ, ഞാതകാനം, പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.