൧൩. കുലദൂസകസിക്ഖാപദം

൪൩൧. [ഇദം വത്ഥു ചൂളവ. ൨൧] തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ നാമ [നാമ ഭിക്ഖൂ (ക.)] കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസികാ ഹോന്തി അലജ്ജിനോ പാപഭിക്ഖൂ. തേ [ചൂളവ. ൨൯൩] ഏവരൂപം അനാചാരം ആചരന്തി – മാലാവച്ഛം രോപേന്തിപി രോപാപേന്തിപി, സിഞ്ചന്തിപി സിഞ്ചാപേന്തിപി, ഓചിനന്തിപി ഓചിനാപേന്തിപി, ഗന്ഥേന്തിപി ഗന്ഥാപേന്തിപി, ഏകതോവണ്ടികമാലം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, ഉഭതോവണ്ടികമാലം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, മഞ്ജരികം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, വിധൂതികം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, വടംസകം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, ആവേളം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി, ഉരച്ഛദം കരോന്തിപി കാരാപേന്തിപി. തേ കുലിത്ഥീനം കുലധീതാനം കുലകുമാരീനം കുലസുണ്ഹാനം കുലദാസീനം ഏകതോവണ്ടികമാലം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, ഉഭതോവണ്ടികമാലം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, മഞ്ജരികം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, വിധൂതികം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, വടംസകം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, ആവേളം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി, ഉരച്ഛദം ഹരന്തിപി ഹരാപേന്തിപി. തേ കുലിത്ഥീഹി കുലധീതാഹി കുലകുമാരീഹി കുലസുണ്ഹാഹി കുലദാസീഹി സദ്ധിം ഏകഭാജനേപി ഭുഞ്ജന്തി, ഏകഥാലകേപി പിവന്തി, ഏകാസനേപി നിസീദന്തി, ഏകമഞ്ചേപി തുവട്ടേന്തി, ഏകത്ഥരണാപി തുവട്ടേന്തി, ഏകപാവുരണാപി തുവട്ടേന്തി, ഏകത്ഥരണപാവുരണാപി തുവട്ടേന്തി, വികാലേപി ഭുഞ്ജന്തി, മജ്ജമ്പി പിവന്തി, മാലാഗന്ധവിലേപനമ്പി ധാരേന്തി, നച്ചന്തിപി ഗായന്തിപി വാദേന്തിപി ലാസേന്തിപി, നച്ചന്തിയാപി നച്ചന്തി, നച്ചന്തിയാപി ഗായന്തി, നച്ചന്തിയാപി വാദേന്തി, നച്ചന്തിയാപി ലാസേന്തി, ഗായന്തിയാപി നച്ചന്തി, ഗായന്തിയാപി ഗായന്തി, ഗായന്തിയാപി വാദേന്തി, ഗായന്തിയാപി ലാസേന്തി, വാദേന്തിയാപി നച്ചന്തി, വാദേന്തിയാപി ഗായന്തി, വാദേന്തിയാപി വാദേന്തി, വാദേന്തിയാപി ലാസേന്തി, ലാസേന്തിയാപി നച്ചന്തി, ലാസേന്തിയാപി ഗായന്തി, ലാസേന്തിയാപി വാദേന്തി, ലാസേന്തിയാപി ലാസേന്തി. അട്ഠപദേപി കീളന്തി, ദസപദേപി കീളന്തി, ആകാസേപി കീളന്തി, പരിഹാരപഥേപി കീളന്തി, സന്തികായപി കീളന്തി, ഖലികായപി കീളന്തി, ഘടികായപി കീളന്തി, സലാകഹത്ഥേനപി കീളന്തി, അക്ഖേനപി കീളന്തി, പങ്ഗചീരേനപി കീളന്തി, വങ്കകേനപി കീളന്തി, മോക്ഖചികായപി കീളന്തി, ചിങ്ഗുലകേനപി കീളന്തി, പത്താള്ഹകേനപി കീളന്തി, രഥകേനപി കീളന്തി, ധനുകേനപി കീളന്തി, അക്ഖരികായപി കീളന്തി, മനേസികായപി കീളന്തി, യഥാവജ്ജേനപി കീളന്തി. ഹത്ഥിസ്മിമ്പി സിക്ഖന്തി, അസ്സസ്മിമ്പി സിക്ഖന്തി, രഥസ്മിമ്പി സിക്ഖന്തി, ധനുസ്മിമ്പി സിക്ഖന്തി, ഥരുസ്മിമ്പി സിക്ഖന്തി, ഹത്ഥിസ്സപി പുരതോ ധാവന്തി, അസ്സസ്സപി പുരതോ ധാവന്തി, രഥസ്സപി പുരതോ [പുരതോ ധാവന്തി (സ്യാ.)] ധാവന്തിപി ആധാവന്തിപി, ഉസ്സേളേന്തിപി, അപ്ഫോടേന്തിപി, നിബ്ബുജ്ഝന്തിപി, മുട്ഠീഹിപി യുജ്ഝന്തി, രങ്ഗമജ്ഝേപി സങ്ഘാടിം പത്ഥരിത്വാ നച്ചകിം [നച്ചന്തിം (സീ. സ്യാ.)] ഏവം വദന്തി – ഇധ, ഭഗിനി, നച്ചസ്സൂതി, നലാടികമ്പി ദേന്തി, വിവിധമ്പി അനാചാരം ആചരന്തി.

൪൩൨. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു കാസീസു വസ്സംവുട്ഠോ സാവത്ഥിം ഗച്ഛന്തോ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ, യേന കീടാഗിരി തദവസരി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ കീടാഗിരിം പിണ്ഡായ പാവിസി പാസാദികേന അഭിക്കന്തേന പടിക്കന്തേന ആലോകിതേന വിലോകിതേന സമിഞ്ജിതേന പസാരിതേന ഓക്ഖിത്തചക്ഖു ഇരിയാപഥസമ്പന്നോ. മനുസ്സാ തം ഭിക്ഖും പസ്സിത്വാ ഏവമാഹംസു – ‘‘ക്വായം അബലബലോ വിയ മന്ദമന്ദോ വിയ ഭാകുടികഭാകുടികോ വിയ? കോ ഇമസ്സ ഉപഗതസ്സ പിണ്ഡകം ദസ്സതി? അമ്ഹാകം പന അയ്യാ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ സണ്ഹാ സഖിലാ സുഖസമ്ഭാസാ മിഹിതപുബ്ബങ്ഗമാ ഏഹിസ്വാഗതവാദിനോ അബ്ഭാകുടികാ ഉത്താനമുഖാ പുബ്ബഭാസിനോ. തേസം ഖോ നാമ പിണ്ഡോ ദാതബ്ബോ’’തി.

അദ്ദസാ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ തം ഭിക്ഖും കീടാഗിരിസ്മിം പിണ്ഡായ ചരന്തം. ദിസ്വാന യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ ഏതദവോച – ‘‘അപി, ഭന്തേ, പിണ്ഡോ ലബ്ഭതീ’’തി? ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ, പിണ്ഡോ ലബ്ഭതീ’’തി. ‘‘ഏഹി, ഭന്തേ, ഘരം ഗമിസ്സാമാ’’തി. അഥ ഖോ സോ ഉപാസകോ തം ഭിക്ഖും ഘരം നേത്വാ ഭോജേത്വാ ഏതദവോച – ‘‘കഹം, ഭന്തേ, അയ്യോ ഗമിസ്സതീ’’തി? ‘‘സാവത്ഥിം ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഗമിസ്സാമി ഭഗവന്തം ദസ്സനായാ’’തി. ‘‘തേന ഹി, ഭന്തേ, മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദ, ഏവഞ്ച വദേഹി – ‘ദുട്ഠോ, ഭന്തേ, കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസോ. അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ നാമ കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസികാ അലജ്ജിനോ പാപഭിക്ഖൂ. തേ ഏവരൂപം അനാചാരം ആചരന്തി – മാലാവച്ഛം രോപേന്തിപി രോപാപേന്തിപി, സിഞ്ചന്തിപി സിഞ്ചാപേന്തിപി…പേ… വിവിധമ്പി അനാചാരം ആചരന്തി. യേപി തേ, ഭന്തേ, മനുസ്സാ പുബ്ബേ സദ്ധാ അഹേസും പസന്നാ തേപി ഏതരഹി അസ്സദ്ധാ അപ്പസന്നാ. യാനിപി താനി സങ്ഘസ്സ പുബ്ബേ ദാനപഥാനി താനിപി ഏതരഹി ഉപച്ഛിന്നാനി. രിഞ്ചന്തി പേസലാ ഭിക്ഖൂ, നിവസന്തി പാപഭിക്ഖൂ. സാധു, ഭന്തേ, ഭഗവാ കീടാഗിരിം ഭിക്ഖൂ പഹിണേയ്യ യഥായം കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസോ സണ്ഠഹേയ്യാ’’’തി.

ഏവമാവുസോതി ഖോ സോ ഭിക്ഖു തസ്സ ഉപാസകസ്സ പടിസ്സുത്വാ യേന സാവത്ഥി തേന പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന യേന സാവത്ഥി ജേതവനം അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖു, ഖമനീയം കച്ചി യാപനീയം, കച്ചിസി അപ്പകിലമഥേന അദ്ധാനം ആഗതോ, കുതോ ച ത്വം ഭിക്ഖു ആഗച്ഛസീ’’തി? ‘‘ഖമനീയം, ഭഗവാ, യാപനീയം, ഭഗവാ. അപ്പകിലമഥേന ചാഹം, ഭന്തേ, അദ്ധാനം ആഗതോ. ഇധാഹം, ഭന്തേ, കാസീസു വസ്സംവുട്ഠോ സാവത്ഥിം ആഗച്ഛന്തോ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ യേന കീടാഗിരി തദവസരിം. അഥ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ കീടാഗിരിം പിണ്ഡായ പാവിസിം. അദ്ദസാ ഖോ മം, ഭന്തേ, അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ കീടാഗിരിസ്മിം പിണ്ഡായ ചരന്തം. ദിസ്വാന യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏതദവോച – ‘അപി, ഭന്തേ, പിണ്ഡോ ലബ്ഭതീ’തി? ‘ന ഖോ, ആവുസോ, പിണ്ഡോ ലബ്ഭതീ’തി. ‘ഏഹി, ഭന്തേ, ഘരം ഗമിസ്സാമാ’തി. അഥ ഖോ, ഭന്തേ, സോ ഉപാസകോ മം ഘരം നേത്വാ ഭോജേത്വാ ഏതദവോച – ‘കഹം, ഭന്തേ, അയ്യോ ഗമിസ്സസീ’തി? ‘സാവത്ഥിം ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഗമിസ്സാമി ഭഗവന്തം ദസ്സനായാ’തി. തേന ഹി, ഭന്തേ, മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദ, ഏവഞ്ച വദേഹി – ‘ദുട്ഠോ, ഭന്തേ, കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസോ, അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ നാമ കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസികാ അലജ്ജിനോ പാപഭിക്ഖൂ. തേ ഏവരൂപം അനാചാരം ആചരന്തി – മാലാവച്ഛം രോപേന്തിപി രോപാപേന്തിപി, സിഞ്ചന്തിപി സിഞ്ചാപേന്തിപി…പേ… വിവിധമ്പി അനാചാരം ആചരന്തി. യേപി തേ, ഭന്തേ, മനുസ്സാ പുബ്ബേ സദ്ധാ അഹേസും പസന്നാ തേപി ഏതരഹി അസ്സദ്ധാ അപ്പസന്നാ, യാനിപി താനി സങ്ഘസ്സ പുബ്ബേ ദാനപഥാനി താനിപി ഏതരഹി ഉപച്ഛിന്നാനി, രിഞ്ചന്തി പേസലാ ഭിക്ഖൂ നിവസന്തി പാപഭിക്ഖൂ. സാധു, ഭന്തേ, ഭഗവാ കീടാഗിരിം ഭിക്ഖൂ പഹിണേയ്യ യഥായം കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസോ സണ്ഠഹേയ്യാ’തി. തതോ അഹം, ഭഗവാ, ആഗച്ഛാമീ’’തി.

൪൩൩. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ നാമ കീടാഗിരിസ്മിം ആവാസികാ അലജ്ജിനോ പാപഭിക്ഖൂ തേ ഏവരൂപം അനാചാരം ആചരന്തി – മാലാവച്ഛം രോപേന്തിപി രോപാപേന്തിപി, സിഞ്ചന്തിപി സിഞ്ചാപേന്തിപി …പേ… വിവിധമ്പി അനാചാരം ആചരന്തി, യേപി തേ, ഭിക്ഖവേ, മനുസ്സാ പുബ്ബേ സദ്ധാ അഹേസും പസന്നാ തേപി ഏതരഹി അസ്സദ്ധാ അപ്പസന്നാ; യാനിപി താനി സങ്ഘസ്സ പുബ്ബേ ദാനപഥാനി താനിപി ഏതരഹി ഉപച്ഛിന്നാനി; രിഞ്ചന്തി പേസലാ ഭിക്ഖൂ നിവസന്തി പാപഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ ഏവരൂപം അനാചാരം ആചരിസ്സന്തി – മാലാവച്ഛം രോപേസ്സന്തിപി രോപാപേസ്സന്തിപി, സഞ്ചിസ്സന്തിപി സിഞ്ചാപേസ്സന്തിപി, ഓചിനിസ്സന്തിപി ഓചിനാപേസ്സന്തിപി, ഗന്ഥിസ്സന്തിപി ഗന്ഥാപേസ്സന്തിപി, ഏകതോവണ്ടികമാലം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, ഉഭതോവണ്ടികമാലം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, മഞ്ജരികം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, വിധൂതികം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, വടംസകം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, ആവേളം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി, ഉരച്ഛദം കരിസ്സന്തിപി കാരാപേസ്സന്തിപി. തേ കുലിത്ഥീനം കുലധീതാനം കുലകുമാരീനം കുലസുണ്ഹാനം കുലദാസീനം ഏകതോവണ്ടികമാലം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, ഉഭതോവണ്ടികമാലം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, മഞ്ജരികം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, വിധൂതികം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, വടംസകം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, ആവേളം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി, ഉരച്ഛദം ഹരിസ്സന്തിപി ഹാരാപേസ്സന്തിപി. തേ കുലിത്ഥീഹി കുലധീതാഹി കുലകുമാരീഹി കുലസുണ്ഹാഹി കുലദാസീഹി സദ്ധിം ഏകഭാജനേപി ഭുഞ്ജിസ്സന്തി, ഏകഥാലകേപി പിവിസ്സന്തി, ഏകാസനേപി നിസീദിസ്സന്തി, ഏകമഞ്ചേപി തുവട്ടിസ്സന്തി, ഏകത്ഥരണാപി തുവട്ടിസ്സന്തി, ഏകപാവുരണാപി തുവട്ടിസ്സന്തി, ഏകത്ഥരണപാവുരണാപി തുവട്ടിസ്സന്തി, വികാലേപി ഭുഞ്ജിസ്സന്തി, മജ്ജമ്പി പിവിസ്സന്തി, മാലാഗന്ധവിലേപനമ്പി ധാരിസ്സന്തി, നച്ചിസ്സന്തിപി ഗായിസ്സന്തിപി വാദേസ്സന്തിപി ലാസേസ്സന്തിപി, നച്ചന്തിയാപി നച്ചിസ്സന്തി നച്ചന്തിയാപി ഗായിസ്സന്തി നച്ചന്തിയാപി വാദേസ്സന്തി നച്ചന്തിയാപി ലാസേസ്സന്തി, ഗായന്തിയാപി നച്ചിസ്സന്തി ഗായന്തിയാപി ഗായിസ്സന്തി ഗായന്തിയാപി വാദേസ്സന്തി ഗായന്തിയാപി ലാസേസ്സന്തി, വാദേന്തിയാപി നച്ചിസ്സന്തി വാദേന്തിയാപി ഗായിസ്സന്തി വാദേന്തിയാപി വാദേസ്സന്തി വാദേന്തിയാപി ലാസേസ്സന്തി, ലാസേന്തിയാപി നച്ചിസ്സന്തി ലാസേന്തിയാപി ഗായിസ്സന്തി ലാസേന്തിയാപി വാദേസ്സന്തി ലാസേന്തിയാപി ലാസേസ്സന്തി, അട്ഠപദേപി കീളിസ്സന്തി ദസപദേപി കീളിസ്സന്തി, അകാസേപി കീളിസ്സന്തി, പരിഹാരപഥേപി കീളിസ്സന്തി, സന്തികായപി കീളിസ്സന്തി, ഖലികായപി കീളിസ്സന്തി, ഘടികായപി കീളിസ്സന്തി, സലാകഹത്ഥേനപി കീളിസ്സന്തി, അക്ഖേനപി കീളിസ്സന്തി, പങ്ഗചീരേനപി കീളിസ്സന്തി, വങ്കകേനപി കീളിസ്സന്തി, മോക്ഖചികായപി കീളിസ്സന്തി, ചിങ്ഗുലകേനപി കീളിസ്സന്തി, പത്താള്ഹകേനപി കീളിസ്സന്തി, രഥകേനപി കീളിസ്സന്തി, ധനുകേനപി കീളിസ്സന്തി, അക്ഖരികായപി കീളിസ്സന്തി, മനേസികായപി കീളിസ്സന്തി, യഥാവജ്ജേനപി കീളിസ്സന്തി, ഹത്ഥിസ്മിമ്പി സിക്ഖിസ്സന്തി, അസ്സസ്മിമ്പി സിക്ഖിസ്സന്തി, രഥസ്മിമ്പി സിക്ഖിസ്സന്തി, ധനുസ്മിമ്പി സിക്ഖിസ്സന്തി, ഥരുസ്മിമ്പി സിക്ഖിസ്സന്തി, ഹത്ഥിസ്സപി പുരതോ ധാവിസ്സന്തി, അസ്സസ്സപി പുരതോ ധാവിസ്സന്തി, രഥസ്സപി പുരതോ [പുരതോ ധാവിസ്സന്തി (സ്യാ.)] ധാവിസ്സന്തിപി ആധാവിസ്സന്തിപി, ഉസ്സേളേസ്സന്തിപി, അപ്ഫോടേസ്സന്തിപി, നിബ്ബുജ്ഝിസ്സന്തിപി, മുട്ഠീഹിപി യുജ്ഝിസ്സന്തി, രങ്ഗമജ്ഝേപി സങ്ഘാടിം പത്ഥരിത്വാ നച്ചകിം ഏവം വക്ഖന്തി ‘‘ഇധ ഭഗിനി നച്ചസ്സൂ’’തി നലാടികമ്പി ദസ്സന്തി, വിവിധമ്പി അനാചാരം ആചരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ ധമ്മിം കഥം കത്വാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേ ആമന്തേസി – ‘‘ഗച്ഛഥ തുമ്ഹേ, സാരിപുത്താ, കീടാഗിരിം ഗന്ത്വാ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം കരോഥ. തുമ്ഹാകം ഏതേ സദ്ധിവിഹാരികാ’’തി.

‘‘കഥം മയം, ഭന്തേ, അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം കരോമ? ചണ്ഡാ തേ ഭിക്ഖൂ ഫരുസാ’’തി. ‘‘തേന ഹി തുമ്ഹേ, സാരിപുത്താ, ബഹുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഗച്ഛഥാ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ‘‘ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, കാതബ്ബം. പഠമം അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭിക്ഖൂ ചോദേതബ്ബാ. ചോദേത്വാ സാരേതബ്ബാ. സാരേത്വാ ആപത്തിം രോപേതബ്ബാ. ആപത്തിം രോപേത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൪൩൪. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇമേ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭിക്ഖൂ കുലദൂസകാ പാപസമാചാരാ. ഇമേസം പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ച ഇമേഹി ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം കരേയ്യ – ‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’ന്തി. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇമേ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭിക്ഖൂ കുലദൂസകാ പാപസമാചാരാ. ഇമേസം പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ച ഇമേഹി ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. സങ്ഘോ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം കരോതി – ‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’ന്തി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മസ്സ കരണം – ‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’ന്തി, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ…പേ… സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘കതം സങ്ഘേന അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം – ‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’ന്തി. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൪൩൫. അഥ ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനപ്പമുഖോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ കീടാഗിരിം ഗന്ത്വാ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാനം ഭിക്ഖൂനം കീടാഗിരിസ്മാ പബ്ബാജനീയകമ്മം അകാസി – ‘ന അസ്സജിപുനബ്ബസുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി കീടാഗിരിസ്മിം വത്ഥബ്ബ’ന്തി. തേ സങ്ഘേന പബ്ബാജനീയകമ്മകതാ ന സമ്മാ വത്തന്തി, ന ലോമം പാതേന്തി, ന നേത്ഥാരം വത്തന്തി, ന ഭിക്ഖൂ ഖമാപേന്തി, അക്കോസന്തി പരിഭാസന്തി ഛന്ദഗാമിതാ ദോസഗാമിതാ മോഹഗാമിതാ ഭയഗാമിതാ പാപേന്തി, പക്കമന്തിപി, വിബ്ഭമന്തിപി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭിക്ഖൂ സങ്ഘേന പബ്ബാജനീയകമ്മകതാ ന സമ്മാ വത്തിസ്സന്തി, ന ലോമം പാതേസ്സന്തി, ന നേത്ഥാരം വത്തിസ്സന്തി, ന ഭിക്ഖൂ ഖമാപേസ്സന്തി, അക്കോസിസ്സന്തി പരിഭാസിസ്സന്തി, ഛന്ദഗാമിതാ ദോസഗാമിതാ മോഹഗാമിതാ ഭയഗാമിതാ പാപേസ്സന്തി പക്കമിസ്സന്തിപി വിബ്ഭമിസ്സന്തിപീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ അസ്സജിപുനബ്ബസുകേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭിക്ഖൂ സങ്ഘേന പബ്ബാജനീയകമ്മകതാ ന സമ്മാ വത്തന്തി…പേ… വിബ്ഭമന്തിപീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൩൬. ‘‘ഭിക്ഖു പനേവ അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ. തസ്സ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച, കുലാനി ച തേന ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘ആയസ്മാ ഖോ കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ, ആയസ്മതോ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച, കുലാനി ചായസ്മതാ ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. പക്കമതായസ്മാ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ. അലം തേ ഇധ വാസേനാ’തി. ഏവഞ്ച സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി വുച്ചമാനോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏവം വദേയ്യ – ‘ഛന്ദഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ ദോസഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ മോഹഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ ഭയഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ താദിസികായ ആപത്തിയാ ഏകച്ചം പബ്ബാജേന്തി ഏകച്ചം ന പബ്ബാജേന്തീ’തി, സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘മായസ്മാ ഏവം അവച. ന ച ഭിക്ഖൂ ഛന്ദഗാമിനോ. ന ച ഭിക്ഖൂ ദോസഗാമിനോ. ന ച ഭിക്ഖൂ മോഹഗാമിനോ. ന ച ഭിക്ഖൂ ഭയഗാമിനോ. ആയസ്മാ ഖോ കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ. ആയസ്മതോ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ചായസ്മതാ ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. പക്കമതായസ്മാ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ. അലം തേ ഇധ വാസേനാ’തി. ഏവഞ്ച സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി വുച്ചമാനോ തഥേവ പഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബോ തസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യാവതതിയഞ്ചേ സമനുഭാസീയമാനോ തം പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, സങ്ഘാദിസേസോ’’തി.

൪൩൭. ഭിക്ഖു പനേവ അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാതി ഗാമോപി നിഗമോപി നഗരമ്പി ഗാമോ ചേവ നിഗമോ ച.

ഉപനിസ്സായ വിഹരതീതി തത്ഥ പടിബദ്ധാ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാ.

കുലം നാമ ചത്താരി കുലാനി – ഖത്തിയകുലം, ബ്രാഹ്മണകുലം, വേസ്സകുലം, സുദ്ദകുലം.

കുലദൂസകോതി കുലാനി ദൂസേതി പുപ്ഫേന വാ ഫലേന വാ ചുണ്ണേന വാ മത്തികായ വാ ദന്തകട്ഠേന വാ വേളുയാ വാ [വേളുനാ വാ (സ്യാ.)] വേജ്ജികായ വാ ജങ്ഘപേസനികേന വാ.

പാപസമാചാരോതി മാലാവച്ഛം രോപേതിപി രോപാപേതിപി, സിഞ്ചതിപി സിഞ്ചാപേതിപി, ഓചിനാതിപി ഓചിനാപേതിപി, ഗന്ഥേതിപി ഗന്ഥാപേതിപി.

ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ചാതി യേ സംമുഖാ തേ പസ്സന്തി, യേ തിരോക്ഖാ തേ സുണന്തി.

കുലാനി ച തേന ദുട്ഠാനീതി പുബ്ബേ സദ്ധാ ഹുത്വാ തം ആഗമ്മ അസ്സദ്ധാ ഹോന്തി, പസന്നാ ഹുത്വാ അപ്പസന്നാ ഹോന്തി.

ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ചാതി യേ സംമുഖാ തേ പസ്സന്തി, യേ തിരോക്ഖാ തേ സുണന്തി.

സോ ഭിക്ഖൂതി യോ സോ കുലദൂസകോ ഭിക്ഖു.

ഭിക്ഖൂഹീതി അഞ്ഞേഹി ഭിക്ഖൂഹി. യേ പസ്സന്തി യേ സുണന്തി. തേഹി വത്തബ്ബോ – ‘‘ആയസ്മാ ഖോ കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ. ആയസ്മതോ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ചായസ്മതാ ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. പക്കമതായസ്മാ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ. അലം തേ ഇധ വാസേനാ’’തി.

ഏവഞ്ച സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി വുച്ചമാനോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ഛന്ദഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ, ദോസഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ, മോഹഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ, ഭയഗാമിനോ ച ഭിക്ഖൂ. താദിസികായ ആപത്തിയാ ഏകച്ചം പബ്ബാജേന്തി ഏകച്ചം ന പബ്ബാജേന്തീ’’തി.

സോ ഭിക്ഖൂതി യോ സോ കമ്മകതോ ഭിക്ഖു.

ഭിക്ഖൂഹീതി അഞ്ഞേഹി ഭിക്ഖൂഹി. യേ പസ്സന്തി യേ സുണന്തി തേഹി വത്തബ്ബോ – ‘‘മായസ്മാ ഏവം അവച. ന ച ഭിക്ഖൂ ഛന്ദഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ ദോസഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ മോഹഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ ഭയഗാമിനോ. ആയസ്മാ ഖോ കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ. ആയസ്മതോ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ചായസ്മതാ ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. പക്കമതായസ്മാ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ. അലം തേ ഇധ വാസേനാ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബോ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബോ.

സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ഇച്ചേതം കുസലം. നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സുത്വാ ന വദന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ഭിക്ഖു സങ്ഘമജ്ഝമ്പി ആകഡ്ഢിത്വാ വത്തബ്ബോ – ‘‘മായസ്മാ ഏവം അവച. ന ച ഭിക്ഖൂ ഛന്ദഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ ദോസഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ മോഹഗാമിനോ, ന ച ഭിക്ഖൂ ഭയഗാമിനോ. ആയസ്മാ ഖോ കുലദൂസകോ പാപസമാചാരോ. ആയസ്മതോ ഖോ പാപകാ സമാചാരാ ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. കുലാനി ചായസ്മതാ ദുട്ഠാനി ദിസ്സന്തി ചേവ സുയ്യന്തി ച. പക്കമതായസ്മാ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ. അലം തേ ഇധ വാസേനാ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബോ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബോ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ഇച്ചേതം കുസലം. നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ഭിക്ഖു സമനുഭാസിതബ്ബോ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമനുഭാസിതബ്ബോ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൪൩൮. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു സങ്ഘേന പബ്ബാജനീയകമ്മകതോ ഭിക്ഖൂ ഛന്ദഗാമിതാ ദോസഗാമിതാ മോഹഗാമിതാ ഭയഗാമിതാ പാപേതി. സോ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും സമനുഭാസേയ്യ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു സങ്ഘേന പബ്ബാജനീയകമ്മകതോ ഭിക്ഖൂ ഛന്ദഗാമിതാ ദോസഗാമിതാ മോഹഗാമിതാ ഭയഗാമിതാ പാപേതി. സോ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും സമനുഭാസതി തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സമനുഭാസനാ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘സമനുഭട്ഠോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൪൩൯. ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപജ്ജന്തസ്സ ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി.

സങ്ഘാദിസേസോതി സങ്ഘോവ തസ്സാ ആപത്തിയാ പരിവാസം ദേതി, മൂലായ പടികസ്സതി, മാനത്തം ദേതി, അബ്ഭേതി; ന സമ്ബഹുലാ, ന ഏകപുഗ്ഗലോ. തേന വുച്ചതി – ‘സങ്ഘാദിസേസോ’തി, തസ്സേവ ആപത്തിനികായസ്സ നാമകമ്മം അധിവചനം. തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൪൪൦. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ വേമതികോ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൪൪൧. അനാപത്തി അസമനുഭാസന്തസ്സ, പടിനിസ്സജ്ജന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

കുലദൂസകസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം തേരസമം.

൪൪൨. ഉദ്ദിട്ഠാ ഖോ, ആയസ്മന്തോ, തേരസ സങ്ഘാദിസേസാ ധമ്മാ, നവ പഠമാപത്തികാ, ചത്താരോ യാവതതിയകാ. യേസം ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം വാ അഞ്ഞതരം വാ ആപജ്ജിത്വാ യാവതീഹം ജാനം പടിച്ഛാദേതി താവതീഹം തേന ഭിക്ഖുനാ അകാമാ പരിവത്ഥബ്ബം. പരിവുത്ഥപരിവാസേന ഭിക്ഖുനാ ഉത്തരി ഛാരത്തം ഭിക്ഖുമാനത്തായ പടിപജ്ജിതബ്ബം. ചിണ്ണമാനത്തോ ഭിക്ഖു യത്ഥ സിയാ വീസതിഗണോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ തത്ഥ സോ ഭിക്ഖു അബ്ഭേതബ്ബോ. ഏകേനപി ചേ ഊനോ വീസതിഗണോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ തം ഭിക്ഖും അബ്ഭേയ്യ, സോ ച ഭിക്ഖു അനബ്ഭിതോ, തേ ച ഭിക്ഖൂ ഗാരയ്ഹാ, അയം തത്ഥ സാമീചി. തത്ഥായസ്മന്തേ പുച്ഛാമി – ‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’? ദുതിയമ്പി പുച്ഛാമി – ‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’? തതിയമ്പി പുച്ഛാമി – ‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’? പരിസുദ്ധേത്ഥായസ്മന്തോ. തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

തേരസകം നിട്ഠിതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

വിസ്സട്ഠി കായസംസഗ്ഗം, ദുട്ഠുല്ലം അത്തകാമഞ്ച;

സഞ്ചരിത്തം കുടീ ചേവ, വിഹാരോ ച അമൂലകം.

കിഞ്ചിലേസഞ്ച ഭേദോ ച, തസ്സേവ അനുവത്തകാ;

ദുബ്ബചം കുലദൂസഞ്ച, സങ്ഘാദിസേസാ തേരസാതി.

സങ്ഘാദിസേസകണ്ഡം നിട്ഠിതം.