൨. ദുതിയപാരാജികം

൮൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ സന്ദിട്ഠാ സമ്ഭത്താ ഭിക്ഖൂ ഇസിഗിലിപസ്സേ തിണകുടിയോ കരിത്വാ വസ്സം ഉപഗച്ഛിംസു. ആയസ്മാപി ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തിണകുടികം കരിത്വാ വസ്സം ഉപഗച്ഛി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ വസ്സംവുട്ഠാ തേമാസച്ചയേന തിണകുടിയോ ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച പടിസാമേത്വാ ജനപദചാരികം പക്കമിംസു. ആയസ്മാ പന ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തത്ഥേവ വസ്സം വസി, തത്ഥ ഹേമന്തം, തത്ഥ ഗിമ്ഹം. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച സംകഡ്ഢിത്വാ തിണകുടികം അകാസി. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മതോ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച സംകഡ്ഢിത്വാ തിണകുടികം അകാസി. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മതോ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘യാവതതിയകം ഖോ മേ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു. അഹം ഖോ പന സുസിക്ഖിതോ അനവയോ സകേ ആചരിയകേ കുമ്ഭകാരകമ്മേ പരിയോദാതസിപ്പോ. യംനൂനാഹം സാമം ചിക്ഖല്ലം മദ്ദിത്വാ സബ്ബമത്തികാമയം കുടികം കരേയ്യ’’ന്തി! അഥ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ സാമം ചിക്ഖല്ലം മദ്ദിത്വാ സബ്ബമത്തികാമയം കുടികം കരിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ഗോമയഞ്ച സംകഡ്ഢിത്വാ തം കുടികം പചി. സാ അഹോസി കുടികാ അഭിരൂപാ ദസ്സനീയാ പാസാദികാ ലോഹിതികാ [ലോഹിതകാ (സ്യാ.)], സേയ്യഥാപി ഇന്ദഗോപകോ. സേയ്യഥാപി നാമ കിങ്കണികസദ്ദോ [കിങ്കിണികസദ്ദോ (സീ. സ്യാ.)] ഏവമേവം തസ്സാ കുടികായ സദ്ദോ അഹോസി.

൮൫. അഥ ഖോ ഭഗവാ സമ്ബഹുലേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഗിജ്ഝകൂടാ പബ്ബതാ ഓരോഹന്തോ അദ്ദസ തം കുടികം അഭിരൂപം ദസ്സനീയം പാസാദികം ലോഹിതികം. ദിസ്വാന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കിം ഏതം, ഭിക്ഖവേ, അഭിരൂപം ദസ്സനീയം പാസാദികം ലോഹിതികം, സേയ്യഥാപി ഇന്ദഗോപകോ’’തി? അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം, ഭിക്ഖവേ, തസ്സ മോഘപുരിസസ്സ അനനുലോമികം അപ്പതിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ സോ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസോ സബ്ബമത്തികാമയം കുടികം കരിസ്സതി! ന ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സ മോഘപുരിസസ്സ പാണേസു അനുദ്ദയാ അനുകമ്പാ അവിഹേസാ ഭവിസ്സതി! ഗച്ഛഥേതം, ഭിക്ഖവേ, കുടികം ഭിന്ദഥ. മാ പച്ഛിമാ ജനതാ പാണേസു പാതബ്യതം ആപജ്ജി. ന ച, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബമത്തികാമയാ കുടികാ കാതബ്ബാ. യോ കരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി, ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പടിസ്സുണിത്വാ യേന സാ കുടികാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ തം കുടികം ഭിന്ദിംസു. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ മേ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, കുടികം ഭിന്ദഥാ’’തി? ‘‘ഭഗവാ, ആവുസോ, ഭേദാപേതീ’’തി. ‘‘ഭിന്ദഥാവുസോ, സചേ ധമ്മസ്സാമീ ഭേദാപേതീ’’തി.

൮൬. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘യാവതതിയകം ഖോ മേ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു. യാപി മയാ സബ്ബമത്തികാമയാ കുടികാ കതാ സാപി ഭഗവതാ ഭേദാപിതാ. അത്ഥി ച മേ ദാരുഗഹേ ഗണകോ സന്ദിട്ഠോ. യംനൂനാഹം ദാരുഗഹേ ഗണകം ദാരൂനി യാചിത്വാ ദാരുകുടികം കരേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ യേന ദാരുഗഹേ ഗണകോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ദാരുഗഹേ ഗണകം ഏതദവോച – ‘‘യാവതതിയകം ഖോ മേ, ആവുസോ, ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠസ്സ തിണഹാരിയോ കട്ഠഹാരിയോ തിണകുടികം ഭിന്ദിത്വാ തിണഞ്ച കട്ഠഞ്ച ആദായ അഗമംസു. യാപി മയാ സബ്ബമത്തികാമയാ കുടികാ കതാ സാപി ഭഗവതാ ഭേദാപിതാ. ദേഹി മേ, ആവുസോ, ദാരൂനി. ഇച്ഛാമി ദാരുകുടികം [ദാരുകുഡ്ഡികം കുടികം (സീ.)] കാതു’’ന്തി. ‘‘നത്ഥി, ഭന്തേ, താദിസാനി ദാരൂനി യാനാഹം അയ്യസ്സ ദദേയ്യം. അത്ഥി, ഭന്തേ, ദേവഗഹദാരൂനി നഗരപടിസങ്ഖാരികാനി ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്താനി. സചേ താനി ദാരൂനി രാജാ ദാപേതി ഹരാപേഥ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘ദിന്നാനി, ആവുസോ, രഞ്ഞാ’’തി. അഥ ഖോ ദാരുഗഹേ ഗണകസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ഇമേ ഖോ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ധമ്മചാരിനോ സമചാരിനോ [സമ്മചാരിനോ (ക.)] ബ്രഹ്മചാരിനോ സച്ചവാദിനോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ. രാജാപിമേസം അഭിപ്പസന്നോ. നാരഹതി അദിന്നം ദിന്നന്തി വത്തു’’ന്തി. അഥ ഖോ ദാരുഗഹേ ഗണകോ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘ഹരാപേഥ, ഭന്തേ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ താനി ദാരൂനി ഖണ്ഡാഖണ്ഡികം ഛേദാപേത്വാ സകടേഹി നിബ്ബാഹാപേത്വാ ദാരുകുടികം അകാസി.

൮൭. അഥ ഖോ വസ്സകാരോ ബ്രാഹ്മണോ മഗധമഹാമത്തോ രാജഗഹേ കമ്മന്തേ അനുസഞ്ഞായമാനോ യേന ദാരുഗഹേ ഗണകോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ദാരുഗഹേ ഗണകം ഏതദവോച – ‘‘യാനി താനി, ഭണേ, ദേവഗഹദാരൂനി നഗരപടിസങ്ഖാരികാനി ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്താനി കഹം താനി ദാരൂനീ’’തി? ‘‘താനി, സാമി, ദാരൂനി ദേവേന അയ്യസ്സ ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ദിന്നാനീ’’തി. അഥ ഖോ വസ്സകാരോ ബ്രാഹ്മണോ മഗധമഹാമത്തോ അനത്തമനോ അഹോസി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ദേവോ ദേവഗഹദാരൂനി നഗരപടിസങ്ഖാരികാനി ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്താനി ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ദസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ വസ്സകാരോ ബ്രാഹ്മണോ മഗധമഹാമത്തോ യേന രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ രാജാനം മാഗധം സേനിയം ബിമ്ബിസാരം ഏതദവോച – ‘‘സച്ചം കിര, ദേവേന [സച്ചം കിര ദേവ ദേവേന (സീ.)] ദേവഗഹദാരൂനി നഗരപടിസങ്ഖാരികാനി ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്താനി ധനിയസ്സ കുമ്ഭകാരപുത്തസ്സ ദിന്നാനീ’’തി? ‘‘കോ ഏവമാഹാ’’തി? ‘‘ദാരുഗഹേ ഗണകോ, ദേവാ’’തി. ‘‘തേന ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ദാരുഗഹേ ഗണകം ആണാപേഹീ’’തി. അഥ ഖോ വസ്സകാരോ ബ്രാഹ്മണോ മഗധമഹാമത്തോ ദാരുഗഹേ ഗണകം ബന്ധം [ബദ്ധം (സീ.)] ആണാപേസി. അദ്ദസ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ ദാരുഗഹേ ഗണകം ബന്ധം നിയ്യമാനം. ദിസ്വാന ദാരുഗഹേ ഗണകം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, ആവുസോ, ബന്ധോ നിയ്യാസീ’’തി? ‘‘തേസം, ഭന്തേ, ദാരൂനം കിച്ചാ’’തി. ‘‘ഗച്ഛാവുസോ, അഹമ്പി ആഗച്ഛാമീ’’തി. ‘‘ഏയ്യാസി, ഭന്തേ, പുരാഹം ഹഞ്ഞാമീ’’തി.

൮൮. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ യേന രഞ്ഞോ മാഗധസ്സ സേനിയസ്സ ബിമ്ബിസാരസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ യേനായസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘സച്ചം കിര മയാ, ഭന്തേ, ദേവഗഹദാരൂനി നഗരപടിസങ്ഖാരികാനി ആപദത്ഥായ നിക്ഖിത്താനി അയ്യസ്സ ദിന്നാനീ’’തി? ‘‘ഏവം, മഹാരാജാ’’തി. ‘‘മയം ഖോ, ഭന്തേ, രാജാനോ നാമ ബഹുകിച്ചാ ബഹുകരണീയാ, ദത്വാപി ന സരേയ്യാമ; ഇങ്ഘ, ഭന്തേ, സരാപേഹീ’’തി. ‘‘സരസി ത്വം, മഹാരാജ, പഠമാഭിസിത്തോ ഏവരൂപിം വാചം ഭാസിതാ – ‘‘ദിന്നഞ്ഞേവ സമണബ്രാഹ്മണാനം തിണകട്ഠോദകം പരിഭുഞ്ജന്തൂ’’തി. ‘‘സരാമഹം, ഭന്തേ. സന്തി, ഭന്തേ, സമണബ്രാഹ്മണാ ലജ്ജിനോ കുക്കുച്ചകാ സിക്ഖാകാമാ. തേസം അപ്പമത്തകേപി കുക്കുച്ചം ഉപ്പജ്ജതി. തേസം മയാ സന്ധായ ഭാസിതം, തഞ്ച ഖോ അരഞ്ഞേ അപരിഗ്ഗഹിതം. സോ ത്വം, ഭന്തേ, തേന ലേസേന ദാരൂനി അദിന്നം ഹരിതും മഞ്ഞസി! കഥഞ്ഹി നാമ മാദിസോ സമണം വാ ബ്രാഹ്മണം വാ വിജിതേ വസന്തം ഹനേയ്യ വാ ബന്ധേയ്യ വാ പബ്ബാജേയ്യ വാ! ഗച്ഛ, ഭന്തേ, ലോമേന ത്വം മുത്തോസി. മാസ്സു പുനപി ഏവരൂപം അകാസീ’’തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘അലജ്ജിനോ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ദുസ്സീലാ മുസാവാദിനോ. ഇമേ ഹി നാമ ധമ്മചാരിനോ സമചാരിനോ ബ്രാഹ്മചാരിനോ സച്ചവാദിനോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ പടിജാനിസ്സന്തി! നത്ഥി ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നത്ഥി ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. നട്ഠം ഇമേസം സാമഞ്ഞം, നട്ഠം ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കുതോ ഇമേസം സാമഞ്ഞം, കുതോ ഇമേസം ബ്രഹ്മഞ്ഞം! അപഗതാ ഇമേ സാമഞ്ഞാ, അപഗതാ ഇമേ ബ്രഹ്മഞ്ഞാ. രാജാനമ്പി ഇമേ വഞ്ചേന്തി, കിം പനഞ്ഞേ മനുസ്സേ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ സന്തുട്ഠാ ലജ്ജിനോ കുക്കുച്ചകാ സിക്ഖാകാമാ തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ധനിയോ കുമ്ഭകാരപുത്തോ രഞ്ഞോ ദാരൂനി അദിന്നം ആദിയിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ധനിയ, രഞ്ഞോ ദാരൂനി അദിന്നം ആദിയീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം, മോഘപുരിസ, അനനുലോമികം അപ്പതിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, രഞ്ഞോ ദാരൂനി അദിന്നം ആദിയിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ പസന്നാനം വാ ഭിയ്യോഭാവായ; അഥഖ്വേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനഞ്ചേവ അപ്പസാദായ പസന്നാനഞ്ച ഏകച്ചാനം അഞ്ഞഥത്തായാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ പുരാണവോഹാരികോ മഹാമത്തോ ഭിക്ഖൂസു പബ്ബജിതോ ഭഗവതോ അവിദൂരേ നിസിന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിത്തകേന ഖോ ഭിക്ഖു രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ചോരം ഗഹേത്വാ ഹനതി വാ ബന്ധതി വാ പബ്ബാജേതി വാ’’തി? ‘‘പാദേന വാ, ഭഗവാ, പാദാരഹേന വാ’’തി [പാദാരഹേനവാ അതിരേകപാദേനവാതി (സ്യാ.)]. തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ പഞ്ചമാസകോ പാദോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ധനിയം കുമ്ഭകാരപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ദുബ്ഭരതായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൮൯. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാതം ആദിയേയ്യ, യഥാരൂപേ അദിന്നാദാനേ രാജാനോ ചോരം ഗഹേത്വാ ഹനേയ്യും വാ ബന്ധേയ്യും വാ പബ്ബാജേയ്യും വാ – ‘ചോരോസി ബാലോസി മൂള്ഹോസി ഥേനോസീ’തി, തഥാരൂപം ഭിക്ഖു അദിന്നം ആദിയമാനോ അയമ്പി പാരാജികോ ഹോതി അസംവാസോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൯൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ രജകഭണ്ഡികം അവഹരിത്വാ ആരാമം ഹരിത്വാ ഭാജേസും. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘മഹാപുഞ്ഞത്ഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ. ബഹും തുമ്ഹാകം ചീവരം ഉപ്പന്ന’’ന്തി. ‘‘കുതോ ആവുസോ, അമ്ഹാകം പുഞ്ഞം, ഇദാനി മയം രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ രജകഭണ്ഡികം അവഹരിമ്ഹാ’’തി. ‘‘നനു, ആവുസോ, ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം. കിസ്സ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, രജകഭണ്ഡികം അവഹരിത്ഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ആവുസോ, ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം. തഞ്ച ഖോ ഗാമേ, നോ അരഞ്ഞേ’’തി. ‘‘നനു, ആവുസോ, തഥേവേതം ഹോതി. അനനുച്ഛവികം, ആവുസോ, അനനുലോമികം അപ്പതിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, രജകഭണ്ഡികം അവഹരിസ്സഥ! നേതം, ആവുസോ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ പസന്നാനം വാ ഭിയ്യോഭാവായ; അഥഖ്വേതം, ആവുസോ, അപ്പസന്നാനഞ്ചേവ അപ്പസാദായ പസന്നാനഞ്ച ഏകച്ചാനം അഞ്ഞഥത്തായാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ രജകഭണ്ഡികം അവഹരിത്ഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം, മോഘപുരിസാ, അനനുലോമികം അപ്പടിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, രജകഭണ്ഡികം അവഹരിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ പസന്നാനം വാ ഭിയ്യോഭാവായ; അഥ ഖ്വേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനഞ്ചേവ അപ്പസാദായ പസന്നാനഞ്ച ഏകച്ചാനം അഞ്ഞഥത്തായാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ദുബ്ഭരതായ…പേ… വീരിയാരമ്ഭസ്സ വണ്ണം ഭാസിത്വാ ഭിക്ഖൂനം തദനുച്ഛവികം തദനുലോമികം ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി…പേ… ‘‘ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൯൧. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഗാമാ വാ അരഞ്ഞാ വാ അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാതം ആദിയേയ്യ, യഥാരൂപേ അദിന്നാദാനേ രാജാനോ ചോരം ഗഹേത്വാ ഹനേയ്യും വാ ബന്ധേയ്യും വാ പബ്ബാജേയ്യും വാ – ‘ചോരോസി ബാലോസി മൂള്ഹോസി ഥേനോസീ’തി, തഥാരൂപം ഭിക്ഖു അദിന്നം ആദിയമാനോ അയമ്പി പാരാജികോ ഹോതി അസംവാസോ’’തി.

൯൨. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഗാമോ നാമ ഏകകുടികോപി ഗാമോ, ദ്വികുടികോപി ഗാമോ, തികുടികോപി ഗാമോ, ചതുകുടികോപി ഗാമോ, സമനുസ്സോപി ഗാമോ, അമനുസ്സോപി ഗാമോ, പരിക്ഖിത്തോപി ഗാമോ, അപരിക്ഖിത്തോപി ഗാമോ, ഗോനിസാദിനിവിട്ഠോപി ഗാമോ, യോപി സത്ഥോ അതിരേകചതുമാസനിവിട്ഠോ സോപി വുച്ചതി ഗാമോ.

ഗാമൂപചാരോ നാമ പരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ ഇന്ദഖീലേ [ഇന്ദഖിലേ (ക.)] ഠിതസ്സ മജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ ലേഡ്ഡുപാതോ, അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ ഘരൂപചാരേ ഠിതസ്സ മജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ ലേഡ്ഡുപാതോ.

അരഞ്ഞം നാമ ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ച അവസേസം അരഞ്ഞം നാമ.

അദിന്നം നാമം യം അദിന്നം അനിസ്സട്ഠം അപരിച്ചത്തം രക്ഖിതം ഗോപിതം മമായിതം പരപരിഗ്ഗഹിതം. ഏതം അദിന്നം നാമ.

ഥേയ്യസങ്ഖാതന്തി ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരണചിത്തോ.

ആദിയേയ്യാതി ആദിയേയ്യ ഹരേയ്യ അവഹരേയ്യ ഇരിയാപഥം വികോപേയ്യ ഠാനാ ചാവേയ്യ സങ്കേതം വീതിനാമേയ്യ.

യഥാരൂപം നാമ പാദം വാ പാദാരഹം വാ അതിരേകപാദം വാ.

രാജാനോ നാമ പഥബ്യാരാജാ പദേസരാജാ മണ്ഡലികാ അന്തരഭോഗികാ അക്ഖദസ്സാ മഹാമത്താ, യേ വാ പന ഛേജ്ജഭേജ്ജം കരോന്താ അനുസാസന്തി. ഏതേ രാജാനോ നാമ.

ചോരോ നാമ യോ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാതം ആദിയതി. ഏസോ ചോരോ നാമ.

ഹനേയ്യും വാതി ഹത്ഥേന വാ പാദേന വാ കസായ വാ വേത്തേന വാ അഡ്ഢദണ്ഡകേന വാ ഛേജ്ജായ വാ ഹനേയ്യും.

ബന്ധേയ്യും വാതി രജ്ജുബന്ധനേന വാ അന്ദുബന്ധനേന വാ സങ്ഖലികബന്ധനേന വാ ഘരബന്ധനേന വാ നഗരബന്ധനേന വാ ഗാമബന്ധനേന വാ നിഗമബന്ധനേന വാ ബന്ധേയ്യും, പുരിസഗുത്തിം വാ കരേയ്യും.

പബ്ബാജേയ്യും വാതി ഗാമാ വാ നിഗമാ വാ നഗരാ വാ ജനപദാ വാ ജനപദപദേസാ വാ പബ്ബാജേയ്യും.

ചോരോസി ബാലോസി മൂള്ഹോസി ഥേനോസീതി പരിഭാസോ ഏസോ.

തഥാരൂപം നാമ പാദം വാ പാദാരഹം വാ അതിരേകപാദം വാ.

ആദിയമാനോതി ആദിയമാനോ ഹരമാനോ അവഹരമാനോ ഇരിയാപഥം വികോപയമാനോ ഠാനാ ചാവയമാനോ സങ്കേതം വീതിനാമയമാനോ.

അയമ്പീതി പുരിമം ഉപാദായ വുച്ചതി.

പാരാജികോ ഹോതീതി സേയ്യഥാപി നാമ പണ്ഡുപലാസോ ബന്ധനാ പവുത്തോ [ഹരിതത്തായ (സീ. സ്യാ.)] അഭബ്ബോ ഹരിതത്ഥായ [ഹരിതത്തായ (സീ. സ്യാ.)], ഏവമേവ ഭിക്ഖു പാദം വാ പാദാരഹം വാ അതിരേകപാദം വാ അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാതം ആദിയിത്വാ അസ്സമണോ ഹോതി അസക്യപുത്തിയോ. തേന വുച്ചതി – ‘പാരാജികോ ഹോതീ’തി.

അസംവാസോതി സംവാസോ നാമ ഏകകമ്മം ഏകുദ്ദേസോ സമസിക്ഖതാ. ഏസോ സംവാസോ നാമ. സോ തേന സദ്ധിം നത്ഥി. തേന വുച്ചതി – ‘അസംവാസോ’തി.

൯൩. ഭൂമട്ഠം ഥലട്ഠം ആകാസട്ഠം വേഹാസട്ഠം ഉദകട്ഠം നാവട്ഠം യാനട്ഠം ഭാരട്ഠം ആരാമട്ഠം വിഹാരട്ഠം ഖേത്തട്ഠം വത്ഥുട്ഠം ഗാമട്ഠം അരഞ്ഞട്ഠം ഉദകം ദന്തപോണം [ദന്തപോനം (സീ. ക.)] വനപ്പതി ഹരണകം ഉപനിധി സുങ്കഘാതം പാണോ അപദം ദ്വിപദം ചതുപ്പദം ബഹുപ്പദം ഓചരകോ ഓണിരക്ഖോ സംവിദാവഹാരോ സങ്കേതകമ്മം നിമിത്തകമ്മന്തി.

൯൪. ഭൂമട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ഭൂമിയം നിക്ഖിത്തം ഹോതി നിഖാതം പടിച്ഛന്നം. ഭൂമട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി കുദാലം വാ പിടകം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തത്ഥ ജാതകം കട്ഠം വാ ലതം വാ ഛിന്ദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തത്ഥ പംസും ഖണതി വാ ബ്യൂഹതി [വിയൂഹതി (സ്യാ.)] വാ ഉദ്ധരതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. കുമ്ഭിം ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. അത്തനോ ഭാജനം പവേസേത്വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. അത്തനോ ഭാജനഗതം വാ കരോതി മുട്ഠിം വാ ഛിന്ദതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. സുത്താരുള്ഹം ഭണ്ഡം പാമങ്ഗം വാ കണ്ഠസുത്തകം വാ കടിസുത്തകം വാ സാടകം വാ വേഠനം വാ ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. കോടിയം ഗഹേത്വാ ഉച്ചാരേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഘംസന്തോ നീഹരതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. അന്തമസോ കേസഗ്ഗമത്തമ്പി കുമ്ഭിമുഖാ മോചേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. സപ്പിം വാ തേലം വാ മധും വാ ഫാണിതം വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ഏകേന പയോഗേന പിവതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. തത്ഥേവ ഭിന്ദതി വാ ഛഡ്ഡേതി വാ ഝാപേതി വാ അപരിഭോഗം വാ കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൫. ഥലട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ഥലേ നിക്ഖിത്തം ഹോതി. ഥലട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൯൬. ആകാസട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ആകാസഗതം ഹോതി. മോരോ വാ കപിഞ്ജരോ വാ തിത്തിരോ വാ വട്ടകോ വാ, സാടകം വാ വേഠനം വാ ഹിരഞ്ഞം വാ സുവണ്ണം വാ ഛിജ്ജമാനം പതതി. ആകാസട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഗമനം ഉപച്ഛിന്ദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൯൭. വേഹാസട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം വേഹാസഗതം ഹോതി. മഞ്ചേ വാ പീഠേ വാ ചീവരവംസേ വാ ചീവരരജ്ജുയാ വാ ഭിത്തിഖിലേ വാ നാഗദന്തേ വാ രുക്ഖേ വാ ലഗ്ഗിതം ഹോതി, അന്തമസോ പത്താധാരകേപി. വേഹാസട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൯൮. ഉദകട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ഉദകേ നിക്ഖിത്തം ഹോതി. ഉദകട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിമുജ്ജതി വാ ഉമ്മുജ്ജതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. തത്ഥ ജാതകം ഉപ്പലം വാ പദുമം വാ പുണ്ഡരീകം വാ ഭിസം വാ മച്ഛം വാ കച്ഛപം വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൯൯. നാവാ നാമ യായ തരതി. നാവട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം നാവായ നിക്ഖിത്തം ഹോതി. ‘‘നാവട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീ’’തി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. നാവം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ബന്ധനം മോചേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ബന്ധനം മോചേത്വാ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഉദ്ധം വാ അധോ വാ തിരിയം വാ അന്തമസോ കേസഗ്ഗമത്തമ്പി സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൦. യാനം നാമ വയ്ഹം രഥോ സകടം സന്ദമാനികാ. യാനട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം യാനേ നിക്ഖിത്തം ഹോതി. യാനട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. യാനം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൧. ഭാരോ നാമ സീസഭാരോ ഖന്ധഭാരോ കടിഭാരോ ഓലമ്ബകോ. സീസേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഖന്ധം ഓരോപേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ഖന്ധേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. കടിം ഓരോപേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. കടിയാ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഹത്ഥേന ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ഹത്ഥേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ഭൂമിയം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ഥേയ്യചിത്തോ ഭൂമിതോ ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൨. ആരാമോ നാമ പുപ്ഫാരാമോ ഫലാരാമോ. ആരാമട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ആരാമേ ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. ആരാമട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. തത്ഥ ജാതകം മൂലം വാ തചം വാ പത്തം വാ പുപ്ഫം വാ ഫലം വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ആരാമം അഭിയുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീതി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ സാമികം പരാജേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ പരജ്ജതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ.

൧൦൩. വിഹാരട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം വിഹാരേ ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം, ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. വിഹാരട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. വിഹാരം അഭിയുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീതി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ സാമികം പരാജേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ പരജ്ജതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ.

൧൦൪. ഖേത്തം നാമ യത്ഥ പുബ്ബണ്ണം വാ അപരണ്ണം വാ ജായതി. ഖേത്തട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ഖേത്തേ ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം, ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. ഖേത്തട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി, ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. തത്ഥ ജാതകം പുബ്ബണ്ണം വാ അപരണ്ണം വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ഖേത്തം അഭിയുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീതി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ സാമികം പരാജേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ പരജ്ജതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഖിലം വാ രജ്ജും വാ വതിം വാ മരിയാദം വാ സങ്കാമേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകം പയോഗം അനാഗതേ, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. തസ്മിം പയോഗേ ആഗതേ, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൫. വത്ഥു നാമ ആരാമവത്ഥു വിഹാരവത്ഥു. വത്ഥുട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം വത്ഥുസ്മിം ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം, ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. വത്ഥുട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. വത്ഥും അഭിയുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ന മയ്ഹം ഭവിസ്സതീതി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ സാമികം പരാജേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ പരജ്ജതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഖീലം വാ രജ്ജും വാ വതിം വാ പാകാരം വാ സങ്കാമേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകം പയോഗം അനാഗതേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. തസ്മിം പയോഗേ ആഗതേ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൬. ഗാമട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം ഗാമേ ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം, ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. ഗാമട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൭. അരഞ്ഞം നാമ യം മനുസ്സാനം പരിഗ്ഗഹിതം ഹോതി, തം അരഞ്ഞം. അരഞ്ഞട്ഠം നാമ ഭണ്ഡം അരഞ്ഞേ ചതൂഹി ഠാനേഹി നിക്ഖിത്തം ഹോതി – ഭൂമട്ഠം, ഥലട്ഠം, ആകാസട്ഠം, വേഹാസട്ഠം. അരഞ്ഞട്ഠം ഭണ്ഡം അവഹരിസ്സാമീതി ഥേയ്യചിത്തോ ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. തത്ഥ ജാതകം കട്ഠം വാ ലതം വാ തിണം വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൦൮. ഉദകം നാമ ഭാജനഗതം വാ ഹോതി പോക്ഖരണിയാ വാ തളാകേ വാ. ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. അത്തനോ ഭാജനം പവേസേത്വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഉദകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. അത്തനോ ഭാജനഗതം കരോതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. മരിയാദം ഭിന്ദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. മരിയാദം ഭിന്ദിത്വാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഉദകം നിക്ഖാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. അതിരേകമാസകം വാ ഊനപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഉദകം നിക്ഖാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. മാസകം വാ ഊനമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഉദകം നിക്ഖാമേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൦൯. ദന്തപോണം നാമ ഛിന്നം വാ അച്ഛിന്നം വാ. പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൦. വനപ്പതി നാമ യോ മനുസ്സാനം പരിഗ്ഗഹിതോ ഹോതി രുക്ഖോ പരിഭോഗോ. ഥേയ്യചിത്തോ ഛിന്ദതി, പഹാരേ പഹാരേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകം പഹാരം അനാഗതേ, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. തസ്മിം പഹാരേ ആഗതേ, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൧. ഹരണകം നാമ അഞ്ഞസ്സ ഹരണകം ഭണ്ഡം. ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. സഹഭണ്ഡഹാരകം പദസാ നേസ്സാമീതി പഠമം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പതിതം ഭണ്ഡം ഗഹേസ്സാമീതി പാതാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പതിതം ഭണ്ഡം പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൨. ഉപനിധി നാമ ഉപനിക്ഖിത്തം ഭണ്ഡം. ദേഹി മേ ഭണ്ഡന്തി വുച്ചമാനോ നാഹം ഗണ്ഹാമീതി ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാമികസ്സ വിമതിം ഉപ്പാദേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സാമികോ ന മയ്ഹം ദസ്സതീതി ധുരം നിക്ഖിപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ സാമികം പരാജേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ധമ്മം ചരന്തോ പരജ്ജതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ.

൧൧൩. സുങ്കഘാതം നാമ രഞ്ഞാ ഠപിതം ഹോതി പബ്ബതഖണ്ഡേ വാ നദീതിത്ഥേ വാ ഗാമദ്വാരേ വാ – ‘അത്ര പവിട്ഠസ്സ സുങ്കം ഗണ്ഹന്തൂ’തി. തത്ര പവിസിത്വാ രാജഗ്ഗം [രാജഗ്ഘം (സീ. സ്യാ.)] ഭണ്ഡം പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. പഠമം പാദം സുങ്കഘാതം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. അന്തോസുങ്കഘാതേ ഠിതോ ബഹിസുങ്കഘാതം പാതേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. സുങ്കം പരിഹരതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൧൪. പാണോ നാമ മനുസ്സപാണോ വുച്ചതി. ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പദസാ നേസ്സാമീതി പഠമം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

അപദം നാമ അഹി മച്ഛാ. പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൫. ദ്വിപദം നാമ മനുസ്സാ, പക്ഖജാതാ. ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പദസാ നേസ്സാമീതി പഠമം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൬. ചതുപ്പദം നാമ – ഹത്ഥീ അസ്സാ ഓട്ഠാ ഗോണാ ഗദ്രഭാ പസുകാ. ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പദസാ നേസ്സാമീതി പഠമം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. തതിയം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ചതുത്ഥം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൭. ബഹുപ്പദം നാമ – വിച്ഛികാ സതപദീ ഉച്ചാലിങ്ഗപാണകാ. പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. പദസാ നേസ്സാമീതി സങ്കാമേതി, പദേ പദേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. പച്ഛിമം പാദം സങ്കാമേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൧൮. ഓചരകോ നാമ ഭണ്ഡം ഓചരിത്വാ ആചിക്ഖതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ.

ഓണിരക്ഖോ നാമ ആഹടം ഭണ്ഡം ഗോപേന്തോ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

സംവിദാവഹാരോ നാമ സമ്ബഹുലാ സംവിദഹിത്വാ ഏകോ ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി സബ്ബേസം പാരാജികസ്സ.

൧൧൯. സങ്കേതകമ്മം നാമ സങ്കേതം കരോതി – ‘‘പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ രത്തിം വാ ദിവാ വാ തേന സങ്കേതേന തം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തേന സങ്കേതേന തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ. തം സങ്കേതം പുരേ വാ പച്ഛാ വാ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. അവഹാരകസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൨൦. നിമിത്തകമ്മം നാമ നിമിത്തം കരോതി. അക്ഖിം വാ നിഖണിസ്സാമി ഭമുകം വാ ഉക്ഖിപിസ്സാമി സീസം വാ ഉക്ഖിപിസ്സാമി, തേന നിമിത്തേന തം ഭണ്ഡം അവഹരാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തേന നിമിത്തേന തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ. തം നിമിത്തം പുരേ വാ പച്ഛാ വാ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. അവഹാരകസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൨൧. ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ തം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ തം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. അവഹാരകസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. അവഹാരകസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ പാവദ – ‘ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ പാവദതു – ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരതൂ’’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ഇതരസ്സ ആരോചേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അവഹാരകോ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, മൂലട്ഠസ്സ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി സബ്ബേസം പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ പാവദ – ‘ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ പാവദതു – ഇത്ഥന്നാമോ ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരതൂ’’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അവഹാരകോ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. ആണാപകസ്സ ച അവഹാരകസ്സ ച ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ഗന്ത്വാ പുന പച്ചാഗച്ഛതി – ‘‘നാഹം സക്കോമി തം ഭണ്ഡം അവഹരിതു’’ന്തി. സോ പുന ആണാപേതി – ‘‘യദാ സക്കോസി തദാ തം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ആണാപേത്വാ വിപ്പടിസാരീ ന സാവേതി – ‘‘മാ അവഹരീ’’തി. സോ തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, ആപത്തി ഉഭിന്നം പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ആണാപേത്വാ വിപ്പടിസാരീ സാവേതി – ‘‘മാ അവഹരീ’’തി. സോ ‘‘ആണത്തോ അഹം തയാ’’തി, തം ഭണ്ഡം അവഹരതി, മൂലട്ഠസ്സ അനാപത്തി. അവഹാരകസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും ആണാപേതി – ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ഭണ്ഡം അവഹരാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സോ ആണാപേത്വാ വിപ്പടിസാരീ സാവേതി – ‘‘മാ അവഹരീ’’തി. സോ ‘‘സാധൂ’’തി [സുട്ഠൂതി (ക.)]? ഓരമതി, ഉഭിന്നം അനാപത്തി.

൧൨൨. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ – പരപരിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ഗരുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, പഞ്ചമാസകോ വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൨൩. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ – പരപരിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, അതിരേകമാസകോ വാ ഊനപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ.

൧൨൪. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പരപരിഗ്ഗഹിതഞ്ച ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, മാസകോ വാ ഊനമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൨൫. ഛഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ന ച സകസഞ്ഞീ, ന ച വിസ്സാസഗ്ഗാഹീ, ന ച താവകാലികം, ഗരുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, പഞ്ചമാസകോ വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ.

൧൨൬. ഛഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ന ച സകസഞ്ഞീ, ന ച വിസ്സാസഗ്ഗാഹീ, ന ച താവകാലികം, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ അതിരേകമാസകോ വാ ഊനപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ.

൧൨൭. ഛഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ച സകസഞ്ഞീ, ന ച വിസ്സാസഗ്ഗാഹീ, ന ച താവകാലികം, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, മാസകോ വാ ഊനമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൨൮. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ച പരപരിഗ്ഗഹിതം ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ഗരുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, പഞ്ചമാസകോ വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൨൯. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ച പരപരിഗ്ഗഹിതം ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, അതിരേകമാസകോ വാ ഊനപഞ്ചമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൩൦. പഞ്ചഹി ആകാരേഹി അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ച പരപരിഗ്ഗഹിതം ഹോതി, പരപരിഗ്ഗഹിതസഞ്ഞീ ച, ലഹുകോ ച ഹോതി പരിക്ഖാരോ, മാസകോ വാ ഊനമാസകോ വാ, ഥേയ്യചിത്തഞ്ച പച്ചുപട്ഠിതം ഹോതി. ആമസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഫന്ദാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഠാനാ ചാവേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൩൧. അനാപത്തി സസഞ്ഞിസ്സ, വിസ്സാസഗ്ഗാഹേ, താവകാലികേ, പേതപരിഗ്ഗഹേ, തിരച്ഛാനഗതപരിഗ്ഗഹേ, പംസുകൂലസഞ്ഞിസ്സ, ഉമ്മത്തകസ്സ, (ഖിത്തചിത്തസ്സ വേദനാട്ടസ്സ) [(ഖിത്തചിത്തസ്സ വേദനാട്ടസ്സ) കത്ഥചി നത്ഥി] ആദികമ്മികസ്സാതി.

അദിന്നാദാനമ്ഹി പഠമഭാണവാരോ നിട്ഠിതോ.

വിനീതവത്ഥുഉദ്ദാനഗാഥാ

രജകേഹി പഞ്ച അക്ഖാതാ, ചതുരോ അത്ഥരണേഹി ച;

അന്ധകാരേന വേ പഞ്ച, പഞ്ച ഹാരണകേന ച.

നിരുത്തിയാ പഞ്ച അക്ഖാതാ, വാതേഹി അപരേ ദുവേ;

അസമ്ഭിന്നേ കുസാപാതോ, ജന്തഗ്ഗേന [ജന്താഘരേന (സ്യാ.)] സഹാ ദസ.

വിഘാസേഹി പഞ്ച അക്ഖാതാ, പഞ്ച ചേവ അമൂലകാ;

ദുബ്ഭിക്ഖേ കുരമംസഞ്ച [കൂരമംസഞ്ച (സ്യാ.)], പൂവസക്ഖലിമോദകാ.

ഛപരിക്ഖാരഥവികാ, ഭിസിവംസാ ന നിക്ഖമേ;

ഖാദനീയഞ്ച വിസ്സാസം, സസഞ്ഞായപരേ ദുവേ.

സത്ത നാവഹരാമാതി, സത്ത ചേവ അവാഹരും;

സങ്ഘസ്സ അവഹരും സത്ത, പുപ്ഫേഹി അപരേ ദുവേ.

തയോ ച വുത്തവാദിനോ, മണി തീണി അതിക്കമേ;

സൂകരാ ച മിഗാ മച്ഛാ, യാനഞ്ചാപി പവത്തയി.

ദുവേ പേസീ ദുവേ ദാരൂ, പംസുകൂലം ദുവേ ദകാ;

അനുപുബ്ബവിധാനേന, തദഞ്ഞോ ന പരിപൂരയി.

സാവത്ഥിയാ ചതുരോ മുട്ഠീ, ദ്വേ വിഘാസാ ദുവേ തിണാ;

സങ്ഘസ്സ ഭാജയും സത്ത, സത്ത ചേവ അസ്സാമികാ.

ദാരുദകാ മത്തികാ ദ്വേ തിണാനി;

സങ്ഘസ്സ സത്ത അവഹാസി സേയ്യം;

സസ്സാമികം ന ചാപി നീഹരേയ്യ;

ഹരേയ്യ സസ്സാമികം താവകാലികം.

ചമ്പാ രാജഗഹേ ചേവ, വേസാലിയാ ച അജ്ജുകോ;

ബാരാണസീ ച കോസമ്ബീ, സാഗലാ ദള്ഹികേന ചാതി.

വിനീതവത്ഥു

൧൩൨. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ രജകഭണ്ഡികം അവഹരിംസു. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം. കച്ചി നു ഖോ മയം പാരാജികം ആപത്തിം ആപന്നാ’’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ആപത്തിം തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ആപന്നാ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ മഹഗ്ഘം ദുസ്സം പസ്സിത്വാ ഥേയ്യചിത്തം ഉപ്പാദേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, കച്ചി നു ഖോ അഹം പാരാജികം ആപത്തിം ആപന്നോ’’തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, ചിത്തുപ്പാദേ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ മഹഗ്ഘം ദുസ്സം പസ്സിത്വാ ഥേയ്യചിത്തോ ആമസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ മഹഗ്ഘം ദുസ്സം പസ്സിത്വാ ഥേയ്യചിത്തോ ഫന്ദാപേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു രജകത്ഥരണം ഗന്ത്വാ മഹഗ്ഘം ദുസ്സം പസ്സിത്വാ ഥേയ്യചിത്തോ ഠാനാ ചാവേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൩൩. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ പിണ്ഡചാരികോ ഭിക്ഖു മഹഗ്ഘം ഉത്തരത്ഥരണം പസ്സിത്വാ ഥേയ്യചിത്തം ഉപ്പാദേസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ആമസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഫന്ദാപേസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഠാനാ ചാവേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൩൪. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദിവാ ഭണ്ഡം പസ്സിത്വാ നിമിത്തം അകാസി – ‘രത്തിം അവഹരിസ്സാമീ’തി. സോ തം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരി…പേ… തം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരി…പേ… അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരി…പേ… അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദിവാ ഭണ്ഡം പസ്സിത്വാ നിമിത്തം അകാസി – ‘‘രത്തിം അവഹരിസ്സാമീ’’തി. സോ തം മഞ്ഞമാനോ അത്തനോ ഭണ്ഡം അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അഞ്ഞസ്സ ഭണ്ഡം ഹരന്തോ സീസേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഫന്ദാപേസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഖന്ധം ഓരോപേസി…പേ… ഖന്ധേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഫന്ദാപേസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ കടിം ഓരോപേസി…പേ… കടിയാ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ആമസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഫന്ദാപേസി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഹത്ഥേന അഗ്ഗഹേസി…പേ… ഹത്ഥേ ഭാരം ഥേയ്യചിത്തോ ഭൂമിയം നിക്ഖിപി…പേ… ഥേയ്യചിത്തോ ഭൂമിതോ അഗ്ഗഹേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൩൫. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അജ്ഝോകാസേ ചീവരം പത്ഥരിത്വാ വിഹാരം പാവിസി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു – ‘മായിദം ചീവരം നസ്സീ’തി, പടിസാമേസി. സോ നിക്ഖമിത്വാ തം ഭിക്ഖും പുച്ഛി – ‘‘ആവുസോ, മയ്ഹം ചീവരം കേന അവഹട’’ന്തി? സോ ഏവമാഹ – ‘‘മയാ അവഹട’’ന്തി. ‘‘സോ തം ആദിയി, അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ…. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ‘‘കിംചിത്തോ ത്വം, ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘നിരുത്തിപഥോ അഹം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, നിരുത്തിപഥേ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പീഠേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ. പീഠേ നിസീദനം നിക്ഖിപിത്വാ… ഹേട്ഠാപീഠേ പത്തം നിക്ഖിപിത്വാ വിഹാരം പാവിസി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു – ‘‘മായം പത്തോ നസ്സീ’’തി പടിസാമേസി. സോ നിക്ഖമിത്വാ തം ഭിക്ഖും പുച്ഛി – ‘‘ആവുസോ, മയ്ഹം പത്തോ കേന അവഹടോ’’തി? സോ ഏവമാഹ – ‘‘മയാ അവഹടോ’’തി. ‘‘സോ തം ആദിയി, അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, നിരുത്തിപഥേ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ വതിയാ ചീവരം പത്ഥരിത്വാ വിഹാരം പാവിസി. അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ – ‘മായിദം ചീവരം നസ്സീ’തി പടിസാമേസി. സാ നിക്ഖമിത്വാ തം ഭിക്ഖുനിം പുച്ഛി – ‘‘അയ്യേ, മയ്ഹം ചീവരം കേന അവഹട’’ന്തി? സാ ഏവമാഹ – ‘‘മയാ അവഹട’’ന്തി. ‘‘സാ തം ആദിയി, അസ്സമണീസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സാ കുക്കുച്ചം അഹോസി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, നിരുത്തിപഥേ’’തി.

൧൩൬. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു വാതമണ്ഡലികായ ഉക്ഖിത്തം സാടകം പസ്സിത്വാ സാമികാനം ദസ്സാമീതി, അഗ്ഗഹേസി. സാമികാ തം ഭിക്ഖും ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘കിംചിത്തോ ത്വം ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘അഥേയ്യചിത്തോ അഹം, ഭഗവാ’’തി. അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, അഥേയ്യചിത്തസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു വാതമണ്ഡലികായ ഉക്ഖിത്തം വേഠനം പസ്സിത്വാ ‘പുരേ സാമികാ പസ്സന്തീ’തി ഥേയ്യചിത്തോ അഗ്ഗഹേസി. സാമികാ തം ഭിക്ഖും ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൩൭. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സുസാനം ഗന്ത്വാ അഭിന്നേ സരീരേ പംസുകൂലം അഗ്ഗഹേസി. തസ്മിഞ്ച സരീരേ പേതോ അധിവത്ഥോ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ പേതോ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘മാ, ഭന്തേ, മയ്ഹം സാടകം അഗ്ഗഹേസീ’’തി. സോ ഭിക്ഖു അനാദിയന്തോ അഗമാസി. അഥ ഖോ തം സരീരം ഉട്ഠഹിത്വാ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു വിഹാരം പവിസിത്വാ ദ്വാരം ഥകേസി. അഥ ഖോ തം സരീരം തത്ഥേവ പരിപതി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ന ച, ഭിക്ഖവേ, അഭിന്നേ സരീരേ പംസുകൂലം ഗഹേതബ്ബം. സോ ഗണ്ഹേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

൧൩൮. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ ചീവരേ ഭാജീയമാനേ ഥേയ്യചിത്തോ കുസം സങ്കാമേത്വാ ചീവരം അഗ്ഗഹേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൩൯. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ആനന്ദോ ജന്താഘരേ അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ അന്തരവാസകം അത്തനോ മഞ്ഞമാനോ നിവാസേസി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ മേ ത്വം, ആവുസോ ആനന്ദ, അന്തരവാസകം നിവാസേസീ’’തി? ‘‘സകസഞ്ഞീ അഹം, ആവുസോ’’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, സകസഞ്ഞിസ്സാ’’തി.

൧൪൦. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ഗിജ്ഝകൂടാ പബ്ബതാ ഓരോഹന്താ സീഹവിഘാസം പസ്സിത്വാ പചാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിംസു. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, സീഹവിഘാസേ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ഗിജ്ഝകൂടാ പബ്ബതാ ഓരോഹന്താ ബ്യഗ്ഘവിഘാസം പസ്സിത്വാ… ദീപിവിഘാസം പസ്സിത്വാ… തരച്ഛവിഘാസം പസ്സിത്വാ… കോകവിഘാസം പസ്സിത്വാ പചാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിംസു. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, തിരച്ഛാനഗതപരിഗ്ഗഹേ’’തി.

൧൪൧. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ ഓദനേ ഭാജീയമാനേ – ‘അപരസ്സ ഭാഗം ദേഹീ’തി അമൂലകം അഗ്ഗഹേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി സമ്പജാനമുസാവാദേ പാചിത്തിയസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ ഖാദനീയേ ഭാജിയമാനേ… സങ്ഘസ്സ പൂവേ ഭാജിയമാനേ… സങ്ഘസ്സ ഉച്ഛുമ്ഹി ഭാജിയമാനേ… സങ്ഘസ്സ തിമ്ബരൂസകേ ഭാജിയമാനേ – ‘അപരസ്സ ഭാഗം ദേഹീ’തി അമൂലകം അഗ്ഗഹേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ…. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി സമ്പജാനമുസാവാദേ പാചിത്തിയസ്സാ’’തി.

൧൪൨. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദുബ്ഭിക്ഖേ ഓദനീയഘരം പവിസിത്വാ പത്തപൂരം ഓദനം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദുബ്ഭിക്ഖേ സൂനഘരം [സൂനാഘരം (സീ. സ്യാ)] പവിസിത്വാ പത്തപൂരം മംസം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദുബ്ഭിക്ഖേ പൂവഘരം പവിസിത്വാ പത്തപൂരം പൂവം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി…പേ… പത്തപൂരാ സക്ഖലിയോ ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി…പേ… പത്തപൂരേ മോദകേ ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൪൩. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദിവാ പരിക്ഖാരം പസ്സിത്വാ നിമിത്തം അകാസി – ‘‘രത്തിം അവഹരിസ്സാമീ’’തി. സോ തം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരി…പേ… തം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരി…പേ… അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ തം അവഹരി…പേ… അഞ്ഞം മഞ്ഞമാനോ അഞ്ഞം അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ദിവാ പരിക്ഖാരം പസ്സിത്വാ നിമിത്തം അകാസി – ‘‘രത്തിം അവഹരിസ്സാമീ’’തി. സോ തം മഞ്ഞമാനോ അത്തനോ പരിക്ഖാരം അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

൧൪൪. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പീഠേ ഥവികം പസ്സിത്വാ – ‘‘ഇതോ ഗണ്ഹന്തോ പാരാജികോ ഭവിസ്സാമീ’’തി സഹ പീഠകേന സങ്കാമേത്വാ അഗ്ഗഹേസി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ ഭിസിം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൪൫. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ചീവരവംസേ ചീവരം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു വിഹാരേ ചീവരം അവഹരിത്വാ – ‘‘ഇതോ നിക്ഖമന്തോ പാരാജികോ ഭവിസ്സാമീ’’തി വിഹാരാ ന നിക്ഖമി…പേ… ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘നിക്ഖമി [നിക്ഖമേയ്യ (സീ. സ്യാ.)] വാ സോ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസോ ന വാ നിക്ഖമി [നിക്ഖമേയ്യ (സീ. സ്യാ.)], ആപത്തി പാരാജികസ്സാ’’തി.

൧൪൬. തേന ഖോ പന സമയേന ദ്വേ ഭിക്ഖൂ സഹായകാ ഹോന്തി. ഏകോ ഭിക്ഖു ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. ദുതിയോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ ഖാദനീയേ ഭാജീയമാനേ സഹായകസ്സ ഭാഗം ഗഹേത്വാ തസ്സ വിസ്സസന്തോ പരിഭുഞ്ജി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘കിം ചിത്തോ ത്വം, ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘വിസ്സാസഗ്ഗാഹോ അഹം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, വിസ്സാസഗ്ഗാഹേ’’തി.

൧൪൭. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ചീവരകമ്മം കരോന്തി. സങ്ഘസ്സ ഖാദനീയേ ഭാജീയമാനേ സബ്ബേസം പടിവിസാ ആഹരിത്വാ ഉപനിക്ഖിത്താ ഹോന്തി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ പടിവിസം അത്തനോ മഞ്ഞമാനോ പരിഭുഞ്ജി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘കിംചിത്തോ ത്വം, ഭിക്ഖൂ’’തി? ‘‘സകസഞ്ഞീ അഹം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സകസഞ്ഞിസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ചീവരകമ്മം കരോന്തി. സങ്ഘസ്സ ഖാദനീയേ ഭാജിയമാനേ അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ പത്തേന അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ പടിവിസോ ആഹരിത്വാ ഉപനിക്ഖിത്തോ ഹോതി. പത്തസാമികോ ഭിക്ഖു അത്തനോ മഞ്ഞമാനോ പരിഭുഞ്ജി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സകസഞ്ഞിസ്സാ’’തി.

൧൪൮. തേന ഖോ പന സമയേന അമ്ബചോരകാ അമ്ബം പാതേത്വാ ഭണ്ഡികം ആദായ അഗമംസു. സാമികാ തേ ചോരകേ അനുബന്ധിംസു. ചോരകാ സാമികേ പസ്സിത്വാ ഭണ്ഡികം പാതേത്വാ പലായിംസു. ഭിക്ഖൂ പംസുകൂലസഞ്ഞിനോ പടിഗ്ഗഹാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിംസു. സാമികാ തേ ഭിക്ഖൂ ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണാത്ഥ തുമ്ഹേ’’തി. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘കിംചിത്താ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ’’തി? ‘‘പംസുകൂലസഞ്ഞിനോ മയം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, പംസുകൂലസഞ്ഞിസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ജമ്ബുചോരകാ… ലബുജചോരകാ… പനസചോരകാ… താലപക്കചോരകാ… ഉച്ഛുചോരകാ… തിമ്ബരൂസകചോരകാ തിമ്ബരൂസകേ ഉച്ചിനിത്വാ ഭണ്ഡികം ആദായ അഗമംസു. സാമികാ തേ ചോരകേ അനുബന്ധിംസു. ചോരകാ സാമികേ പസ്സിത്വാ ഭണ്ഡികം പാതേത്വാ പലായിംസു. ഭിക്ഖൂ പംസുകൂലസഞ്ഞിനോ പടിഗ്ഗഹാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിംസു. സാമികാ തേ ഭിക്ഖൂ ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണാത്ഥ തുമ്ഹേ’’തി. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖവേ, പംസുകൂലസഞ്ഞിസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അമ്ബചോരകാ അമ്ബം പാതേത്വാ ഭണ്ഡികം ആദായ അഗമംസു. സാമികാ തേ ചോരകേ അനുബന്ധിംസു. ചോരകാ സാമികേ പസ്സിത്വാ ഭണ്ഡികം പാതേത്വാ പലായിംസു. ഭിക്ഖൂ – ‘പുരേ സാമികാ പസ്സന്തീ’തി, ഥേയ്യചിത്താ പരിഭുഞ്ജിംസു. സാമികാ തേ ഭിക്ഖൂ ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണാത്ഥ തുമ്ഹേ’’തി. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ആപന്നാ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ജമ്ബുചോരകാ… ലബുജചോരകാ… പനസചോരകാ… താലപക്കചോരകാ… ഉച്ഛുചോരകാ… തിമ്ബരൂസകചോരകാ തിമ്ബരൂസകേ ഉച്ചിനിത്വാ ഭണ്ഡികം ആദായ അഗമംസു. സാമികാ തേ ചോരകേ അനുബന്ധിംസു. ചോരകാ സാമികേ പസ്സിത്വാ ഭണ്ഡികം പാതേത്വാ പലായിംസു. ഭിക്ഖൂ – ‘പുരേ സാമികാ പസ്സന്തീ’തി, ഥേയ്യചിത്താ പരിഭുഞ്ജിംസു. സാമികാ തേ ഭിക്ഖൂ ചോദേസും – ‘‘അസ്സമണാത്ഥ തുമ്ഹേ’’തി. തേസം കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ആപന്നാ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ അമ്ബം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി… സങ്ഘസ്സ ജമ്ബും… സങ്ഘസ്സ ലബുജം… സങ്ഘസ്സ പനസം… സങ്ഘസ്സ താലപക്കം… സങ്ഘസ്സ ഉച്ഛും… സങ്ഘസ്സ തിമ്ബരൂസകം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൪൯. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പുപ്ഫാരാമം ഗന്ത്വാ ഓചിതം പുപ്ഫം പഞ്ചമാസഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പുപ്ഫാരാമം ഗന്ത്വാ പുപ്ഫം ഓചിനിത്വാ പഞ്ചമാസഗ്ഘനകം ഥേയ്യചിത്തോ അവഹരി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു ആപന്നോ പാരാജിക’’ന്തി.

൧൫൦. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഗാമകം ഗച്ഛന്തോ അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ആവുസോ, തുയ്ഹം ഉപട്ഠാകകുലം വുത്തോ വജ്ജേമീ’’തി. സോ ഗന്ത്വാ ഏകം സാടകം ആഹരാപേത്വാ അത്തനാ പരിഭുഞ്ജി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ന ച, ഭിക്ഖവേ, വുത്തോ വജ്ജേമീതി വത്തബ്ബോ. യോ വദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഗാമകം ഗച്ഛതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ആവുസോ, മയ്ഹം ഉപട്ഠാകകുലം വുത്തോ വജ്ജേഹീ’’തി. സോ ഗന്ത്വാ യുഗസാടകം ആഹരാപേത്വാ ഏകം അത്തനാ പരിഭുഞ്ജി, ഏകം തസ്സ ഭിക്ഖുനോ അദാസി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ന ച, ഭിക്ഖവേ, വുത്തോ വജ്ജേഹീതി വത്തബ്ബോ. യോ വദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഗാമകം ഗച്ഛന്തോ അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ആവുസോ, തുയ്ഹം ഉപട്ഠാകകുലം വുത്തോ വജ്ജേമീ’’തി. സോപി ഏവമാഹ – ‘‘വുത്തോ വജ്ജേഹീ’’തി. സോ ഗന്ത്വാ ആള്ഹകം സപ്പിം തുലം ഗുളം ദോണം തണ്ഡുലം ആഹരാപേത്വാ അത്തനാ പരിഭുഞ്ജി. സോ ജാനിത്വാ തം ചോദേസി – ‘‘അസ്സമണോസി ത്വ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, പാരാജികസ്സ. ന ച, ഭിക്ഖവേ, വുത്തോ വജ്ജേമീതി വത്തബ്ബോ, ന ച വുത്തോ വജ്ജേഹീതി വത്തബ്ബോ. യോ വദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.