൧. പഠമസിക്ഖാപദം

൧൦൨൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ഗാമകാവാസേ ഏകചീവരാ ചീവരകമ്മം കരോന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിത്വാ യേന തേ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമിംസു. ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൦൨൨. തേന ഖോ പന സമയേന തേ ഭിക്ഖൂ തമ്ഹാ ആവാസാ പക്കമിംസു. ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘അയ്യാ പക്കന്താ’’തി, ആരാമം നാഗമംസു. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ പുനദേവ തം ആവാസം പച്ചാഗച്ഛിംസു. ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘അയ്യാ ആഗതാ’’തി, ആപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിത്വാ യേന തേ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ തുമ്ഹേ, ഭഗിനിയോ, ആരാമം നേവ സമ്മജ്ജിത്ഥ ന പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപിത്ഥാതി? ഭഗവതാ, അയ്യാ, സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം [പഞ്ഞത്തം ഹോതി (ക.)] ഹോതി – ‘‘ന അനാപുച്ഛാ ആരാമോ പവിസിതബ്ബോ’’തി. തേന മയം ന ആഗമിമ്ഹാ’’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സന്തം ഭിക്ഖും ആപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൦൨൩. തേന ഖോ പന സമയേന തേ ഭിക്ഖൂ തമ്ഹാ ആവാസാ പക്കമിത്വാ പുനദേവ തം ആവാസം പച്ചാഗച്ഛിംസു. ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘അയ്യാ പക്കന്താ’’തി അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിംസു. താസം കുക്കുച്ചം അഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം – ‘ന സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമോ പവിസിതബ്ബോ’തി. മയഞ്ചമ്ഹാ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസിമ്ഹാ. കച്ചി നു ഖോ മയം പാചിത്തിയം ആപത്തിം ആപന്നാ’’തി…പേ… ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൨൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ജാനം സഭിക്ഖുകം ആരാമം അനാപുച്ഛാ പവിസേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൨൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ജാനാതി നാമ സാമം വാ ജാനാതി, അഞ്ഞേ വാ തസ്സാ ആരോചേന്തി, തേ വാ ആരോചേന്തി.

സഭിക്ഖുകോ നാമ ആരാമോ യത്ഥ ഭിക്ഖൂ രുക്ഖമൂലേപി വസന്തി.

അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസേയ്യാതി ഭിക്ഖും വാ സാമണേരം വാ ആരാമികം വാ അനാപുച്ഛാ പരിക്ഖിത്തസ്സ ആരാമസ്സ പരിക്ഖേപം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അപരിക്ഖിത്തസ്സ ആരാമസ്സ ഉപചാരം ഓക്കമന്തിയാ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൦൨൬. സഭിക്ഖുകേ സഭിക്ഖുകസഞ്ഞാ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സഭിക്ഖുകേ വേമതികാ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സഭിക്ഖുകേ അഭിക്ഖുകസഞ്ഞാ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ ആരാമം പവിസതി, അനാപത്തി.

അഭിക്ഖുകേ സഭിക്ഖുകസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഭിക്ഖുകേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഭിക്ഖുകേ അഭിക്ഖുകസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൧൦൨൭. അനാപത്തി സന്തം ഭിക്ഖും ആപുച്ഛാ പവിസതി, അസന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പവിസതി, സീസാനുലോകികാ ഗച്ഛതി, യത്ഥ ഭിക്ഖുനിയോ സന്നിപതിതാ ഹോന്തി തത്ഥ ഗച്ഛതി, ആരാമേന മഗ്ഗോ ഹോതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.