൪. പാചിത്തിയകണ്ഡം (ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗോ)

൧. ലസുണവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദം

ഇമേ ഖോ പനായ്യായോ ഛസട്ഠിസതാ പാചിത്തിയാ

ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി.

൭൯൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരേന ഉപാസകേന ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ലസുണേന പവാരിതോ ഹോതി – ‘‘യാസം അയ്യാനം ലസുണേന അത്ഥോ, അഹം ലസുണേനാ’’തി. ഖേത്തപാലോ ച ആണത്തോ ഹോതി – ‘‘സചേ ഭിക്ഖുനിയോ ആഗച്ഛന്തി, ഏകമേകായ ഭിക്ഖുനിയാ ദ്വേതയോ ഭണ്ഡികേ ദേഹീ’’തി. തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയം ഉസ്സവോ ഹോതി. യഥാഭതം ലസുണം പരിക്ഖയം അഗമാസി. ഭിക്ഖുനിയോ തം ഉപാസകം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘ലസുണേന, ആവുസോ, അത്ഥോ’’തി. ‘‘നത്ഥായ്യേ. യഥാഭതം ലസുണം പരിക്ഖീണം. ഖേത്തം ഗച്ഛഥാ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഖേത്തം ഗന്ത്വാ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ലസുണം ഹരാപേസി. ഖേത്തപാലോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ലസുണം ഹരാപേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തസ്സ ഖേത്തപാലസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ലസുണം ഹരാപേസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ലസുണം ഹരാപേതീതി [ഹരാപേസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ലസുണം ഹരാപേസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഞ്ഞതരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പജാപതി അഹോസി. തിസ്സോ ച ധീതരോ – നന്ദാ, നന്ദവതീ, സുന്ദരീനന്ദാ. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ ബ്രാഹ്മണോ കാലങ്കത്വാ അഞ്ഞതരം ഹംസയോനിം ഉപപജ്ജി. തസ്സ സബ്ബസോവണ്ണമയാ പത്താ അഹേസും. സോ താസം ഏകേകം പത്തം ദേതി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ‘‘അയം ഹംസോ അമ്ഹാകം ഏകേകം പത്തം ദേതീ’’തി തം ഹംസരാജം ഗഹേത്വാ നിപ്പത്തം അകാസി. തസ്സ പുന ജായമാനാ പത്താ സേതാ സമ്പജ്ജിംസു. തദാപി, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അതിലോഭേന സുവണ്ണാ പരിഹീനാ. ഇദാനി ലസുണാ പരിഹായിസ്സതീ’’തി.

[ജാ. ൧.൧.൧൩൬ സുവണ്ണഹംസജാതകേപി] ‘‘യം ലദ്ധം തേന തുട്ഠബ്ബം, അതിലോഭോ ഹി പാപകോ;

ഹംസരാജം ഗഹേത്വാന, സുവണ്ണാ പരിഹായഥാ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ദുബ്ഭരതായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൯൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ലസുണം ഖാദേയ്യ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൭൯൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ലസുണം നാമ മാഗധകം വുച്ചതി.

‘‘ഖാദിസ്സാമീതി പടിഗ്ഗണ്ഹാ’’തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൭൯൬. ലസുണേ ലസുണസഞ്ഞാ ഖാദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ലസുണേ വേമതികാ ഖാദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ലസുണേ അലസുണസഞ്ഞാ ഖാദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അലസുണേ ലസുണസഞ്ഞാ ഖാദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അലസുണേ വേമതികാ ഖാദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അലസുണേ അലസുണസഞ്ഞാ ഖാദതി, അനാപത്തി.

൭൯൭. അനാപത്തി പലണ്ഡുകേ, ഭഞ്ജനകേ, ഹരീതകേ, ചാപലസുണേ, സൂപസമ്പാകേ, മംസസമ്പാകേ, തേലസമ്പാകേ, സാളവേ, ഉത്തരിഭങ്ഗേ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൭൯൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേത്വാ അചിരവതിയാ നദിയാ വേസിയാഹി സദ്ധിം നഗ്ഗാ ഏകതിത്ഥേ നഹായന്തി. വേസിയാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ താസം വേസിയാനം ഉജ്ഝായന്തീനം ഖിയ്യന്തീനം വിപാചേന്തീനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൯൯. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സമ്ബാധേ ലോമം സംഹരാപേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൦൦. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

സമ്ബാധോ നാമ ഉഭോ ഉപകച്ഛകാ, മുത്തകരണം.

സംഹരാപേയ്യാതി ഏകമ്പി ലോമം സംഹരാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ബഹുകേപി ലോമേ സംഹരാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൦൧. അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൮൦൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ദ്വേ ഭിക്ഖുനിയോ അനഭിരതിയാ പീളിതാ ഓവരകം പവിസിത്വാ തലഘാതകം കരോന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ തേന സദ്ദേന ഉപധാവിത്വാ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ തുമ്ഹേ, അയ്യേ, പുരിസേന സദ്ധിം സമ്പദുസ്സഥാ’’തി? ‘‘ന മയം, അയ്യേ, പുരിസേന സദ്ധിം സമ്പദുസ്സാമാ’’തി. ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ തലഘാതകം കരിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ തലഘാതകം കരോന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ തലഘാതകം കരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൦൩. ‘‘തലഘാതകേ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൦൪. തലഘാതകം നാമ സമ്ഫസ്സം സാദിയന്തീ അന്തമസോ ഉപ്പലപത്തേനപി മുത്തകരണേ പഹാരം ദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൦൫. അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൮൦൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ പുരാണരാജോരോധാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ [അഞ്ഞതരോ പുരാണരാജോരോധോ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതോ (സ്യാ.)] ഹോതി. അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ അനഭിരതിയാ പീളിതാ യേന സാ ഭിക്ഖുനീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘രാജാ ഖോ, അയ്യേ, തുമ്ഹേ ചിരാചിരം ഗച്ഛതി. കഥം തുമ്ഹേ ധാരേഥാ’’തി? ‘‘ജതുമട്ഠകേന, അയ്യേ’’തി. ‘‘കിം ഏതം, അയ്യേ, ജതുമട്ഠക’’ന്തി? അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ജതുമട്ഠകം ആചിക്ഖി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ജതുമട്ഠകം ആദിയിത്വാ ധോവിതും വിസ്സരിത്വാ ഏകമന്തം ഛഡ്ഡേസി. ഭിക്ഖുനിയോ മക്ഖികാഹി സമ്പരികിണ്ണം പസ്സിത്വാ ഏവമാഹംസു – ‘‘കസ്സിദം കമ്മ’’ന്തി? സാ ഏവമാഹ – ‘‘മയ്ഹിദം കമ്മ’’ന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ജതുമട്ഠകം ആദിയിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ജതുമട്ഠകം ആദിയതീതി [ആദിയീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ജതുമട്ഠകം ആദിയിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൦൭. ‘‘ജതുമട്ഠകേ [ജതുമട്ടകേ (സീ.)] പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൦൮. ജതുമട്ഠകം നാമ ജതുമയം കട്ഠമയം പിട്ഠമയം മത്തികാമയം.

ആദിയേയ്യാതി സമ്ഫസ്സം സാദിയന്തീ അന്തമസോ ഉപ്പലപത്തമ്പി മുത്തകരണം പവേസേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൦൯. അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൮൧൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ മഹാപജാപതി ഗോതമീ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ അധോവാതേ അട്ഠാസി – ‘‘ദുഗ്ഗന്ധോ, ഭഗവാ, മാതുഗാമോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ – ‘‘ആദിയന്തു ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ ഉദകസുദ്ധിക’’ന്തി, മഹാപജാപതിം ഗോതമിം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ മഹാപജാപതി ഗോതമീ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതാ സമാദപിതാ സമുത്തേജിതാ സമ്പഹംസിതാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീനം ഉദകസുദ്ധിക’’ന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ഭഗവതാ ഉദകസുദ്ധികാ അനുഞ്ഞാതാ’’തി അതിഗമ്ഭീരം ഉദകസുദ്ധികം ആദിയന്തീ മുത്തകരണേ വണം അകാസി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേതി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ അതിഗമ്ഭീരം ഉദകസുദ്ധികം ആദിയിസ്സതീതി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ അതിഗമ്ഭീരം ഉദകസുദ്ധികം ആദിയതീ’’തി [ആദിയീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ അതിഗമ്ഭീരം ഉദകസുദ്ധികം ആദിയിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൧൧. ‘‘ഉദകസുദ്ധികം പന ഭിക്ഖുനിയാ ആദിയമാനായ ദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദാതബ്ബം. തം അതിക്കാമേന്തിയാ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൧൨. ഉദകസുദ്ധികം നാമ മുത്തകരണസ്സ ധോവനാ വുച്ചതി.

ആദിയമാനായാതി ധോവന്തിയാ.

ദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദാതബ്ബന്തി ദ്വീസു അങ്ഗുലേസു ദ്വേ പബ്ബപരമാ ആദാതബ്ബാ.

തം അതിക്കാമേന്തിയാതി സമ്ഫസ്സം സാദിയന്തീ അന്തമസോ കേസഗ്ഗമത്തമ്പി അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൧൩. അതിരേകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ അതിരേകസഞ്ഞാ ആദിയതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അതിരേകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ വേമതികാ ആദിയതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അതിരേകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ ഊനകസഞ്ഞാ ആദിയതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഊനകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ അതിരേകസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഊനകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഊനകദ്വങ്ഗുലപബ്ബേ ഊനകസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൮൧൪. അനാപത്തി ദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദിയതി, ഊനകദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദിയതി, ആബാധപച്ചയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൮൧൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആരോഹന്തോ നാമ മഹാമത്തോ ഭിക്ഖൂസു പബ്ബജിതോ ഹോതി. തസ്സ പുരാണദുതിയികാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ ഹോതി. തേന ഖോ പന സമയേന സോ ഭിക്ഖു തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ സന്തികേ ഭത്തവിസ്സഗ്ഗം കരോതി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാനീയേന ച വിധൂപനേന ച ഉപതിട്ഠിത്വാ അച്ചാവദതി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു തം ഭിക്ഖുനിം അപസാദേതി – ‘‘മാ, ഭഗിനി, ഏവരൂപം അകാസി. നേതം കപ്പതീ’’തി. ‘‘പുബ്ബേ മം ത്വം ഏവഞ്ച ഏവഞ്ച കരോസി, ഇദാനി ഏത്തകം ന സഹസീ’’തി – പാനീയഥാലകം മത്ഥകേ ആസുമ്ഭിത്വാ വിധൂപനേന പഹാരം അദാസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുസ്സ പഹാരം ദസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുസ്സ പഹാരം അദാസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുസ്സ പഹാരം ദസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൧൬. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുസ്സ ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാനീയേന വാ വിധൂപനേന വാ ഉപതിട്ഠേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൧൭. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഭിക്ഖുസ്സാതി ഉപസമ്പന്നസ്സ.

ഭുഞ്ജന്തസ്സാതി പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരം ഭോജനം ഭുഞ്ജന്തസ്സ.

പാനീയം നാമ യം കിഞ്ചി പാനീയം.

വിധൂപനം നാമ യാ കാചി ബീജനീ.

ഉപതിട്ഠേയ്യാതി ഹത്ഥപാസേ തിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൧൮. ഉപസമ്പന്നേ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ പാനീയേന വാ വിധൂപനേന വാ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നേ വേമതികാ പാനീയേന വാ വിധൂപനേന വാ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നേ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ പാനീയേന വാ വിധൂപനേന വാ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഖാദനീയം ഖാദന്തസ്സ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നസ്സ ഉപതിട്ഠതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നേ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നേ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൧൯. അനാപത്തി ദേതി, ദാപേതി, അനുപസമ്പന്നം ആണാപേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദം

൮൨൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ സസ്സകാലേ ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേത്വാ നഗരം അതിഹരന്തി ദ്വാരട്ഠാനേ – ‘‘ദേഥായ്യേ, ഭാഗ’’ന്തി. പലിബുന്ധേത്വാ മുഞ്ചിംസു. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൨൧. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞത്വാ വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ വാ ഭജ്ജിത്വാ വാ ഭജ്ജാപേത്വാ വാ കോട്ടേത്വാ വാ കോട്ടാപേത്വാ വാ പചിത്വാ വാ പചാപേത്വാ വാ ഭുഞ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൨൨. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ആമകധഞ്ഞം നാമ സാലി വീഹി യവോ ഗോധുമോ കങ്ഗു വരകോ കുദ്രുസകോ.

വിഞ്ഞത്വാതി സയം വിഞ്ഞത്വാ. വിഞ്ഞാപേത്വാതി അഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേത്വാ.

ഭജ്ജിത്വാതി സയം ഭജ്ജിത്വാ. ഭജ്ജാപേത്വാതി അഞ്ഞം ഭജ്ജാപേത്വാ.

കോട്ടേത്വാതി സയം കോട്ടേത്വാ. കോട്ടാപേത്വാതി അഞ്ഞം കോട്ടാപേത്വാ.

പചിത്വാതി സയം പചിത്വാ. പചാപേത്വാതി അഞ്ഞം പചാപേത്വാ.

‘‘ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൨൩. അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാ, അപരണ്ണം വിഞ്ഞാപേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

സത്തമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദം

൮൨൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ബ്രാഹ്മണോ നിബ്ബിട്ഠരാജഭടോ ‘‘തഞ്ഞേവ ഭടപഥം യാചിസ്സാമീ’’തി സീസം നഹായിത്വാ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം നിസ്സായ രാജകുലം ഗച്ഛതി. അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ കടാഹേ വച്ചം കത്വാ തിരോകുട്ടേ ഛഡ്ഡേന്തീ തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ മത്ഥകേ ആസുമ്ഭി. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘അസ്സമണിയോ ഇമാ മുണ്ഡാ ബന്ധകിനിയോ. കഥഞ്ഹി നാമ ഗൂഥകടാഹം മത്ഥകേ ആസുമ്ഭിസ്സന്തി! ഇമാസം ഉപസ്സയം ഝാപേസ്സാമീ’’തി! ഉമ്മുകം ഗഹേത്വാ ഉപസ്സയം പവിസതി. അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ ഉപസ്സയാ നിക്ഖമന്തോ അദ്ദസ തം ബ്രാഹ്മണം ഉമ്മുകം ഗഹേത്വാ ഉപസ്സയം പവിസന്തം. ദിസ്വാന തം ബ്രാഹ്മണം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, ഭോ, ഉമ്മുകം ഗഹേത്വാ ഉപസ്സയം പവിസസീ’’തി? ‘‘ഇമാ മം, ഭോ, മുണ്ഡാ ബന്ധകിനിയോ ഗൂഥകടാഹം മത്ഥകേ ആസുമ്ഭിംസു. ഇമാസം ഉപസ്സയം ഝാപേസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഗച്ഛ, ഭോ ബ്രാഹ്മണ, മങ്ഗലം ഏതം. സഹസ്സം ലച്ഛസി തഞ്ച ഭടപഥ’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ സീസം നഹായിത്വാ രാജകുലം ഗന്ത്വാ സഹസ്സം അലത്ഥ തഞ്ച ഭടപഥം. അഥ ഖോ സോ ഉപാസകോ ഉപസ്സയം പവിസിത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേത്വാ പരിഭാസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരം തിരോകുട്ടേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരം തിരോകുട്ടേ ഛഡ്ഡേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരം തിരോകുട്ടേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൨൫. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഉച്ചാരം വാ പസ്സാവം വാ സങ്കാരം വാ വിഘാസം വാ തിരോകുട്ടേ വാ തിരോപാകാരേ വാ ഛഡ്ഡേയ്യ വാ ഛഡ്ഡാപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൨൬. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഉച്ചാരോ നാമ ഗൂഥോ വുച്ചതി. പസ്സാവോ നാമ മുത്തം വുച്ചതി.

സങ്കാരം നാമ കചവരം വുച്ചതി.

വിഘാസം നാമ ചലകാനി വാ അട്ഠികാനി വാ ഉച്ഛിട്ഠോദകം വാ.

കുട്ടോ നാമ തയോ കുട്ടാ – ഇട്ഠകാകുട്ടോ, സിലാകുട്ടോ, ദാരുകുട്ടോ.

പാകാരോ നാമ തയോ പാകാരാ – ഇട്ഠകാപാകാരോ, സിലാപാകാരോ, ദാരുപാകാരോ.

തിരോകുട്ടേതി കുട്ടസ്സ പരതോ. തിരോപാകാരേതി പാകാരസ്സ പരതോ.

ഛഡ്ഡേയ്യാതി സയം ഛഡ്ഡേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഛഡ്ഡാപേയ്യാതി അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സകിം ആണത്താ ബഹുകമ്പി ഛഡ്ഡേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൨൭. അനാപത്തി ഓലോകേത്വാ ഛഡ്ഡേതി, അവളഞ്ജേ ഛഡ്ഡേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൯. നവമസിക്ഖാപദം

൮൨൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഭിക്ഖുനൂപസ്സയം നിസ്സായ യവഖേത്തം ഹോതി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരമ്പി പസ്സാവമ്പി സങ്കാരമ്പി വിഘാസമ്പി ഖേത്തേ ഛഡ്ഡേന്തി. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അമ്ഹാകം യവഖേത്തം ദൂസേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരമ്പി പസ്സാവമ്പി സങ്കാരമ്പി വിഘാസമ്പി ഹരിതേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരമ്പി പസ്സാവമ്പി സങ്കാരമ്പി വിഘാസമ്പി ഹരിതേ ഛഡ്ഡേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഉച്ചാരമ്പി പസ്സാവമ്പി സങ്കാരമ്പി വിഘാസമ്പി ഹരിതേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൨൯. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഉച്ചാരം വാ പസ്സാവം വാ സങ്കാരം വാ വിഘാസം വാ ഹരിതേ ഛഡ്ഡേയ്യ വാ ഛഡ്ഡാപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൩൦. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഉച്ചാരോ നാമ ഗൂഥോ വുച്ചതി. പസ്സാവോ നാമ മുത്തം വുച്ചതി.

സങ്കാരം നാമ കചവരം വുച്ചതി.

വിഘാസം നാമ ചലകാനി വാ അട്ഠികാനി വാ ഉച്ഛിട്ഠോദകം വാ.

ഹരിതം നാമ പുബ്ബണ്ണം അപരണ്ണം യം മനുസ്സാനം ഉപഭോഗപരിഭോഗം രോപിമം.

ഛഡ്ഡേയ്യാതി സയം ഛഡ്ഡേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഛഡ്ഡാപേയ്യാതി അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സകിം ആണത്താ ബഹുകമ്പി ഛഡ്ഡേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൩൧. ഹരിതേ ഹരിതസഞ്ഞാ ഛഡ്ഡേതി വാ ഛഡ്ഡാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഹരിതേ വേമതികാ ഛഡ്ഡേതി വാ ഛഡ്ഡാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഹരിതേ അഹരിതസഞ്ഞാ ഛഡ്ഡേതി വാ ഛഡ്ഡാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഹരിതേ ഹരിതസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഹരിതേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഹരിതേ അഹരിതസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൮൩൨. അനാപത്തി ഓലോകേത്വാ ഛഡ്ഡേതി, ഖേത്തമരിയാദേ [ഛഡ്ഡിതഖേത്തേ (?) അട്ഠകഥാ ഓലോകേതബ്ബാ] ഛഡ്ഡേതി സാമികേ ആപുച്ഛിത്വാ അപലോകേത്വാ ഛഡ്ഡേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

നവമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദം

൮൩൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ ഗിരഗ്ഗസമജ്ജോ ഹോതി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ഗിരഗ്ഗസമജ്ജം ദസ്സനായ അഗമംസു. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ നച്ചമ്പി ഗീതമ്പി വാദിതമ്പി ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ നച്ചമ്പി ഗീതമ്പി വാദിതമ്പി ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ നച്ചമ്പി ഗീതമ്പി വാദിതമ്പി ദസ്സനായ ഗച്ഛന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ നച്ചമ്പി ഗീതമ്പി വാദിതമ്പി ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൩൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ നച്ചം വാ ഗീതം വാ വാദിതം വാ ദസ്സനായ ഗച്ഛേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൩൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

നച്ചം നാമ യം കിഞ്ചി നച്ചം. ഗീതം നാമ യം കിഞ്ചി ഗീതം. വാദിതം നാമ യം കിഞ്ചി വാദിതം.

൮൩൬. ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതാ പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഏകമേകം ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതാ പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൩൭. അനാപത്തി ആരാമേ ഠിതാ പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ഭിക്ഖുനിയാ ഠിതോകാസം വാ നിസിന്നോകാസം വാ നിപന്നോകാസം വാ ആഗന്ത്വാ നച്ചന്തി വാ ഗായന്തി വാ വാദേന്തി വാ, പടിപഥം ഗച്ഛന്തീ പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, സതി കരണീയേ ഗന്ത്വാ പസ്സതി വാ സുണാതി വാ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദസമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

ലസുണവഗ്ഗോ പഠമോ.

൨. അന്ധകാരവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദം

൮൩൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ അന്തേവാസിനിയാ ഭിക്ഖുനിയാ ഞാതകോ പുരിസോ ഗാമകാ സാവത്ഥിം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തേന പുരിസേന സദ്ധിം രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൩൯. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠേയ്യ വാ സല്ലപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൪൦. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

രത്തന്ധകാരേതി ഓഗ്ഗതേ സൂരിയേ. അപ്പദീപേതി അനാലോകേ.

പുരിസോ നാമ മനുസ്സപുരിസോ ന യക്ഖോ ന പേതോ ന തിരച്ഛാനഗതോ വിഞ്ഞൂ പടിബലോ സന്തിട്ഠിതും സല്ലപിതും.

സദ്ധിന്തി ഏകതോ. ഏകേനേകാതി പുരിസോ ചേവ ഹോതി ഭിക്ഖുനീ ച.

സന്തിട്ഠേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ തിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

സല്ലപേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠിതാ സല്ലപതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യക്ഖേന വാ പേതേന വാ പണ്ഡകേന വാ തിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹേന വാ സദ്ധിം സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൪൧. അനാപത്തി യോ കോചി വിഞ്ഞൂ ദുതിയോ [യാ കാചി വിഞ്ഞൂ ദുതിയാ (സ്യാ.)] ഹോതി, അരഹോപേക്ഖാ, അഞ്ഞവിഹിതാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൮൪൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ അന്തേവാസിനിയാ ഭിക്ഖുനിയാ ഞാതകോ പുരിസോ ഗാമകാ സാവത്ഥിം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്തം രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിതും സല്ലപിതു’’ന്തി തേനേവ പുരിസേന സദ്ധിം പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൪൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠേയ്യ വാ സല്ലപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൪൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

പടിച്ഛന്നോ നാമ ഓകാസോ കുട്ടേന വാ കവാടേന വാ കിലഞ്ജേന വാ സാണിപാകാരേന വാ രുക്ഖേന വാ ഥമ്ഭേന വാ കോത്ഥളിയാ വാ യേന കേനചി പടിച്ഛന്നോ ഹോതി.

പുരിസോ നാമ മനുസ്സപുരിസോ ന യക്ഖോ ന പേതോ ന തിരച്ഛാനഗതോ വിഞ്ഞൂ പടിബലോ സന്തിട്ഠിതും സല്ലപിതും.

സദ്ധിന്തി ഏകതോ. ഏകേനേകാതി പുരിസോ ചേവ ഹോതി ഭിക്ഖുനീ ച.

സന്തിട്ഠേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ തിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

സല്ലപേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠിതാ സല്ലപതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യക്ഖേന വാ പേതേന വാ പണ്ഡകേന വാ തിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹേന വാ സദ്ധിം സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൪൫. അനാപത്തി യോ കോചി വിഞ്ഞൂ ദുതിയോ ഹോതി, അരഹോപേക്ഖാ, അഞ്ഞവിഹിതാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൮൪൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ അന്തേവാസിനിയാ ഭിക്ഖുനിയാ ഞാതകോ പുരിസോ ഗാമകാ സാവത്ഥിം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്തം പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിതും സല്ലപിതു’’ന്തി തേനേവ പുരിസേന സദ്ധിം അജ്ഝോകാസേ ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ അജ്ഝോകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ അജ്ഝോകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠതിപി സല്ലപതിപീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ അജ്ഝോകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠിസ്സതിപി സല്ലപിസ്സതിപി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൪൭. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അജ്ഝോകാസേ പുരിസേന സദ്ധിം ഏകേനേകാ സന്തിട്ഠേയ്യ വാ സല്ലപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൪൮. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അജ്ഝോകാസോ നാമ അപ്പടിച്ഛന്നോ ഹോതി കുട്ടേന വാ കവാടേന വാ കിലഞ്ജേന വാ സാണിപാകാരേന വാ രുക്ഖേന വാ ഥമ്ഭേന വാ കോത്ഥളിയാ വാ, യേന കേനചി അപ്പടിച്ഛന്നോ ഹോതി.

പുരിസോ നാമ മനുസ്സപുരിസോ, ന യക്ഖോ ന പേതോ ന തിരച്ഛാനഗതോ, വിഞ്ഞൂ പടിബലോ സന്തിട്ഠിതും സല്ലപിതും.

സദ്ധിന്തി ഏകതോ. ഏകേനേകാതി പുരിസോ ചേവ ഹോതി ഭിക്ഖുനീ ച.

സന്തിട്ഠേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ തിട്ഠതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

സല്ലപേയ്യ വാതി പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠിതാ സല്ലപതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യക്ഖേന വാ പേതേന വാ പണ്ഡകേന വാ തിരച്ഛാഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹേന വാ സദ്ധിം സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൪൯. അനാപത്തി യോ കോചി വിഞ്ഞൂ ദുതിയോ ഹോതി, അരഹോപേക്ഖാ, അഞ്ഞവിഹിതാ സന്തിട്ഠതി വാ സല്ലപതി വാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം