൫. പാടിദേസനീയകണ്ഡം (ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗോ)

൧. പഠമപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദം

ഇമേ ഖോ പനായ്യായോ അട്ഠ പാടിദേസനീയാ

ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി.

൧൨൨൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! കസ്സ സമ്പന്നം ന മനാപം, കസ്സ സാദും ന രുച്ചതീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ, ഭിക്ഖുനിയോ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യ, പടിദേസേതബ്ബം തായ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഗാരയ്ഹം, അയ്യേ, ധമ്മം ആപജ്ജിം അസപ്പായം പാടിദേസനീയം, തം പടിദേസേമീ’’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൨൨൯. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഗിലാനാ ഹോന്തി. ഗിലാനപുച്ഛികാ ഭിക്ഖുനിയോ ഗിലാനാ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോചും – ‘‘കച്ചി, അയ്യേ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയ’’ന്തി? ‘‘പുബ്ബേ മയം, അയ്യേ, സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജാമ, തേന നോ ഫാസു ഹോതി; ഇദാനി പന ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്ത’’ന്തി കുക്കുച്ചായന്താ ന വിഞ്ഞാപേമ, തേന നോ ന ഫാസു ഹോതീ’’തി…പേ… ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനായ ഭിക്ഖുനിയാ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൨൩൦. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അഗിലാനാ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യ, പടിദേസേതബ്ബം തായ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഗാരയ്ഹം, അയ്യേ, ധമ്മം ആപജ്ജിം അസപ്പായം പാടിദേസനീയം തം പടിദേസേമീ’’’തി.

൧൨൩൧. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അഗിലാനാ നാമ യസ്സാ വിനാ സപ്പിനാ ഫാസു ഹോതി.

ഗിലാനാ നാമ യസ്സാ വിനാ സപ്പിനാ ന ഫാസു ഹോതി.

സപ്പി നാമ ഗോസപ്പി വാ അജികാസപ്പി വാ മഹിംസസപ്പി വാ. യേസം മംസം കപ്പതി തേസം സപ്പി.

അഗിലാനാ അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന ‘‘ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ.

൧൨൩൨. അഗിലാനാ അഗിലാനസഞ്ഞാ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. അഗിലാനാ വേമതികാ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. അഗിലാനാ ഗിലാനസഞ്ഞാ സപ്പിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ.

ഗിലാനാ അഗിലാനസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഗിലാനാ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഗിലാനാ ഗിലാനസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൧൨൩൩. അനാപത്തി ഗിലാനായ, ഗിലാനാ ഹുത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ അഗിലാനാ ഭുഞ്ജതി, ഗിലാനായ സേസകം ഭുഞ്ജതി, ഞാതകാനം പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയാദിപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദാനി

൧൨൩൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തേലം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… മധും വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… ഫാണിതം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… മച്ഛം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… മംസം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… ഖീരം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി…പേ… ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! കസ്സ സമ്പന്നം ന മനാപം, കസ്സ സാദും ന രുച്ചതീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യ, പടിദേസേതബ്ബം തായ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഗാരയ്ഹം, അയ്യേ, ധമ്മം ആപജ്ജിം അസപ്പായം പാടിദേസനീയം, തം പടിദേസേമീ’’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൨൩൫. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഗിലാനാ ഹോന്തി. ഗിലാനപുച്ഛികാ ഭിക്ഖുനിയോ ഗിലാനാ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോചും – ‘‘കച്ചി, അയ്യേ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയ’’ന്തി? ‘‘പുബ്ബേ മയം, അയ്യേ, ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിമ്ഹാ, തേന നോ ഫാസു ഹോതി, ഇദാനി പന ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്ത’’ന്തി കുക്കുച്ചായന്താ ന വിഞ്ഞാപേമ, തേന നോ ന ഫാസു ഹോതീ’’തി…പേ… ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനായ ഭിക്ഖുനിയാ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൨൩൬. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അഗിലാനാ (തേലം…പേ… മധും…പേ… ഫാണിതം…പേ… മച്ഛം…പേ… മംസം…പേ… ഖീരം…പേ…) ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യ , പടിദേസേതബ്ബം തായ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഗാരയ്ഹം, അയ്യേ, ധമ്മം ആപജ്ജിം അസപ്പായം പാടിദേസനീയം, തം പടിദേസേമീ’’’തി.

൧൨൩൭. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അഗിലാനാ നാമ യസ്സാ വിനാ ദധിനാ ഫാസു ഹോതി.

ഗിലാനാ നാമ യസ്സാ വിനാ ദധിനാ ന ഫാസു ഹോതി.

തേലം നാമ തിലതേലം സാസപതേലം മധുകതേലം ഏരണ്ഡതേലം വസാതേലം.

മധു നാമ മക്ഖികാമധു. ഫാണിതം നാമ ഉച്ഛുമ്ഹാ നിബ്ബത്തം. മച്ഛോ നാമ ഓദകോ വുച്ചതി. മംസം നാമ യേസം മംസം കപ്പതി തേസം മംസം. ഖീരം നാമ ഗോഖീരം വാ അജികാഖീരം വാ മഹിംസഖീരം വാ യേസം മംസം കപ്പതി തേസം ഖീരം. ദധി നാമ തേസഞ്ഞേവ ദധി.

അഗിലാനാ അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ.

൧൨൩൮. അഗിലാനാ അഗിലാനസഞ്ഞാ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. അഗിലാനാ വേമതികാ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. അഗിലാനാ ഗിലാനസഞ്ഞാ ദധിം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ.

ഗിലാനാ അഗിലാനസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഗിലാനാ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഗിലാനാ ഗിലാനസഞ്ഞാ അനാപത്തി.

൧൨൩൯. അനാപത്തി ഗിലാനായ, ഗിലാനാ ഹുത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ അഗിലാനാ ഭുഞ്ജതി, ഗിലാനായ സേസകം ഭുഞ്ജതി, ഞാതകാനം പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

അട്ഠമപാടിദേസനീയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

ഉദ്ദിട്ഠാ ഖോ, അയ്യായോ, അട്ഠ പാടിദേസനീയാ ധമ്മാ. തത്ഥായ്യായോ പുച്ഛാമി – ‘‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’’? ദുതിയമ്പി പുച്ഛാമി – ‘‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’’? തതിയമ്പി പുച്ഛാമി – ‘‘കച്ചിത്ഥ പരിസുദ്ധാ’’? പരിസുദ്ധേത്ഥായ്യായോ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ പാടിദേസനീയകണ്ഡം നിട്ഠിതം.