൫. ചിത്താഗാരവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദം

൯൭൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന രഞ്ഞോ പസേനദിസ്സ കോസലസ്സ ഉയ്യാനേ ചിത്താഗാരേ പടിഭാനചിത്തം കതം ഹോതി. ബഹൂ മനുസ്സാ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ ഗച്ഛന്തി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാപി ഭിക്ഖുനിയോ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ അഗമംസു. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ ഗച്ഛന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ചിത്താഗാരം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൭൮. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ രാജാഗാരം വാ ചിത്താഗാരം വാ ആരാമം വാ ഉയ്യാനം വാ പോക്ഖരണിം വാ ദസ്സനായ ഗച്ഛേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൭൯. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

രാജാഗാരം നാമ യത്ഥ കത്ഥചി രഞ്ഞോ കീളിതും രമിതും കതം ഹോതി.

ചിത്താഗാരം നാമ യത്ഥ കത്ഥചി മനുസ്സാനം കീളിതും രമിതും കതം ഹോതി.

ആരാമോ നാമ യത്ഥ കത്ഥചി മനുസ്സാനം കീളിതും രമിതും കതോ ഹോതി.

ഉയ്യാനം നാമ യത്ഥ കത്ഥചി മനുസ്സാനം കീളിതും രമിതും കതം ഹോതി.

പോക്ഖരണീ നാമ യത്ഥ കത്ഥചി മനുസ്സാനം കീളിതും രമിതും കതാ ഹോതി.

൯൮൦. ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതാ പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഏകമേകം ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതാ പസ്സതി, ആപത്തി പചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൮൧. അനാപത്തി ആരാമേ ഠിതാ പസ്സതി, ഗച്ഛന്തീ വാ ആഗച്ഛന്തീ വാ പസ്സതി, സതി കരണീയേ ഗന്ത്വാ പസ്സതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൯൮൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ആസന്ദിമ്പി പല്ലങ്കമ്പി പരിഭുഞ്ജന്തി. മനുസ്സാ വിഹാരചാരികം ആഹിണ്ഡന്താ പസ്സിത്വാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ആസന്ദിമ്പി പല്ലങ്കമ്പി പരിഭുഞ്ജിസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ആസന്ദിമ്പി പല്ലങ്കമ്പി പരിഭുഞ്ജിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ആസന്ദിമ്പി പല്ലങ്കമ്പി പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ആസന്ദിമ്പി പല്ലങ്കമ്പി പരിഭുഞ്ജിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൮൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ആസന്ദിം വാ പല്ലങ്കം വാ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൮൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ആസന്ദീ നാമ അതിക്കന്തപ്പമാണാ വുച്ചതി.

പല്ലങ്കോ നാമ ആഹരിമേഹി [‘‘അസംഹാരിമേഹി’’ ഇതി കങ്ഖാവിതരണിയാ സമേതി] വാളേഹി കതോ ഹോതി.

പരിഭുഞ്ജേയ്യാതി തസ്മിം അഭിനിസീദതി വാ അഭിനിപജ്ജതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൮൫. അനാപത്തി ആസന്ദിയാ പാദേ ഛിന്ദിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, പല്ലങ്കസ്സ വാളേ ഭിന്ദിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൯൮൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സുത്തം കന്തന്തി. മനുസ്സാ വിഹാരചാരികം ആഹിണ്ഡന്താ പസ്സിത്വാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ സുത്തം കന്തിസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ …പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സുത്തം കന്തിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സുത്തം കന്തന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ സുത്തം കന്തിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൮൭. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സുത്തം കന്തേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൮൮. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

സുത്തം നാമ ഛ സുത്താനി – ഖോമം, കപ്പാസികം, കോസേയ്യം, കമ്ബലം, സാണം, ഭങ്ഗം.

കന്തേയ്യാതി സയം കന്തതി, പയോഗേ ദുക്കടം. ഉജ്ജവുജ്ജവേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൮൯. അനാപത്തി കന്തിതസുത്തം കന്തതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൯൯൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം കരോന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം കരിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം കരോന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം കരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൯൧. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം കരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൯൨. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഗിഹിവേയ്യാവച്ചം നാമ അഗാരികസ്സ യാഗും വാ ഭത്തം വാ ഖാദനീയം വാ പചതി, സാടകം വാ വേഠനം വാ ധോവതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൯൩. അനാപത്തി യാഗുപാനേ, സങ്ഘഭത്തേ, ചേതിയപൂജായ, അത്തനോ വേയ്യാവച്ചകരസ്സ യാഗും വാ ഭത്തം വാ ഖാദനീയം വാ പചതി, സാടകം വാ വേഠനം വാ ധോവതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൯൯൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച – ‘‘ഏഹായ്യേ, ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ‘സാധൂ’തി പടിസ്സുണിത്വാ നേവ വൂപസമേതി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഏഹായ്യേ’, ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീ’തി വുച്ചമാനാ – ‘സാധൂ’തി പടിസ്സുണിത്വാ, നേവ വൂപസമേസ്സതി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘‘ഏഹായ്യേ, ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീ’’തി വുച്ചമാനാ – ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ, നേവ വൂപസമേതി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘‘ഏഹായ്യേ, ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീ’’തി വുച്ചമാനാ – ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ, നേവ വൂപസമേസ്സതി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൯൫. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ – ‘ഏഹായ്യേ, ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീ’തി വുച്ചമാനാ – ‘സാധൂ’തി പടിസ്സുണിത്വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ വൂപസമേയ്യ ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൯൬. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഭിക്ഖുനിയാതി അഞ്ഞായ ഭിക്ഖുനിയാ.

അധികരണം നാമ ചത്താരി അധികരണാനി – വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം.

ഏഹായ്യേ ഇമം അധികരണം വൂപസമേഹീതി ഏഹായ്യേ ഇമം അധികരണം വിനിച്ഛേഹി.

സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീതി അസതി അന്തരായേ.

നേവ വൂപസമേയ്യാതി ന സയം വൂപസമേയ്യ.

ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യാതി ന അഞ്ഞം ആണാപേയ്യ. ‘‘നേവ വൂപസമേസ്സാമി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സാമീ’’തി ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൯൭. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ അധികരണം നേവ വൂപസമേതി ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികാ അധികരണം നേവ വൂപസമേതി, ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ അധികരണം നേവ വൂപസമേതി, ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അനുപസമ്പന്നായ അധികരണം നേവ വൂപസമേതി, ന വൂപസമായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൯൮. അനാപത്തി സതി അന്തരായേ, പരിയേസിത്വാ ന ലഭതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൯൯൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ നടാനമ്പി നടകാനമ്പി ലങ്ഘകാനമ്പി സോകജ്ഝായികാനമ്പി കുമ്ഭഥൂണികാനമ്പി സഹത്ഥാ ഖാദനീയം ഭോജനീയം ദേതി – ‘‘മയ്ഹം പരിസതി വണ്ണം ഭാസഥാ’’തി. നടാപി നടകാപി ലങ്ഘകാപി സോകജ്ഝായികാപി കുമ്ഭഥൂണികാപി ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ പരിസതി വണ്ണം ഭാസന്തി – ‘‘അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ബഹുസ്സുതാ ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും; ദേഥ അയ്യായ, കരോഥ അയ്യായാ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ അഗാരികസ്സ സഹത്ഥാ ഖാദനീയം ഭോജനീയം ദസ്സതീതി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ സഹത്ഥാ ഖാദനീയം ഭോജനീയം ദേതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ സഹത്ഥാ ഖാദനീയം ഭോജനീയം ദസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൦൦. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ വാ പരിബ്ബാജകസ്സ വാ പരിബ്ബാജികായ വാ സഹത്ഥാ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ ദദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൦൧. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അഗാരികോ നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

പരിബ്ബാജകോ നാമ ഭിക്ഖുഞ്ച സാമണേരഞ്ച ഠപേത്വാ യോ കോചി പരിബ്ബാജകസമാപന്നോ.

പരിബ്ബാജികാ നാമ ഭിക്ഖുനിഞ്ച സിക്ഖമാനഞ്ച സാമണേരിഞ്ച ഠപേത്വാ യാ കാചി പരിബ്ബാജികസമാപന്നാ.

ഖാദനീയം നാമ പഞ്ച ഭോജനാനി – ഉദകദന്തപോനം ഠപേത്വാ അവസേസം ഖാദനീയം നാമ.

ഭോജനീയം നാമ പഞ്ച ഭോജനാനി – ഓദനോ, കുമ്മാസോ, സത്തു, മച്ഛോ, മംസം.

ദദേയ്യാതി കായേന വാ കായപടിബദ്ധേന വാ നിസ്സഗ്ഗിയേന വാ ദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉദകദന്തപോനം ദേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൦൦൨. അനാപത്തി ദാപേതി ന ദേതി, ഉപനിക്ഖിപിത്വാ ദേതി, ബാഹിരാലേപം ദേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദം

൧൦൦൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി. അഞ്ഞാ ഉതുനിയോ ഭിക്ഖുനിയോ ന ലഭന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ആവസഥചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൦൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ആവസഥചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൦൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ആവസഥചീവരം നാമ ‘‘ഉതുനിയോ ഭിക്ഖുനിയോ പരിഭുഞ്ജന്തൂ’’തി ദിന്നം ഹോതി.

അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജേയ്യാതി ദ്വേതിസ്സോ രത്തിയോ പരിഭുഞ്ജിത്വാ ചതുത്ഥദിവസേ ധോവിത്വാ ഭിക്ഖുനിയാ വാ സിക്ഖമാനായ വാ സാമണേരിയാ വാ അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൦൦൬. അനിസ്സജ്ജിതേ അനിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അനിസ്സജ്ജിതേ വേമതികാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അനിസ്സജ്ജിതേ നിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

നിസ്സജ്ജിതേ അനിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസ്സജ്ജിതേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസ്സജ്ജിതേ നിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ അനാപത്തി.

൧൦൦൭. അനാപത്തി നിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, പുന പരിയായേന പരിഭുഞ്ജതി, അഞ്ഞാ ഉതുനിയോ ഭിക്ഖുനിയോ ന ഹോന്തി, അച്ഛിന്നചീവരികായ, നട്ഠചീവരികായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

സത്തമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദം

൧൦൦൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥം അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കാമി. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ആവസഥോ ഡയ്ഹതി. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഹന്ദായ്യേ, ഭണ്ഡകം നീഹരാമാ’’തി. ഏകച്ചാ ഏവമാഹംസു – ‘‘ന മയം, അയ്യേ, നീഹരിസ്സാമ. യം കിഞ്ചി നട്ഠം സബ്ബം അമ്ഹേ അഭിയുഞ്ജിസ്സതീ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ പുനദേവ തം ആവസഥം പച്ചാഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ പുച്ഛി – ‘‘അപായ്യേ, ഭണ്ഡകം നീഹരിത്ഥാ’’തി? ‘‘ന മയം, അയ്യേ, നീഹരിമ്ഹാ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ആവസഥേ ഡയ്ഹമാനേ ഭണ്ഡകം ന നീഹരിസ്സന്തീ’’തി! യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ആവസഥം അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കമിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥം അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കമതീതി [പക്കമീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ആവസഥം അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കമിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൦൯. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ആവസഥം അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കമേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൧൦. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ആവസഥോ നാമ കവാടബദ്ധോ വുച്ചതി.

അനിസ്സജ്ജിത്വാ ചാരികം പക്കമേയ്യാതി ഭിക്ഖുനിയാ വാ സിക്ഖമാനായ വാ സാമണേരിയാ വാ അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിക്ഖിത്തസ്സ ആവസഥസ്സ പരിക്ഖേപം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അപരിക്ഖിത്തസ്സ ആവസഥസ്സ ഉപചാരം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൦൧൧. അനിസ്സജ്ജിതേ അനിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ പക്കമതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അനിസ്സജ്ജിതേ വേമതികാ പക്കമതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അനിസ്സജ്ജിതേ നിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ പക്കമതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അകവാടബദ്ധം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പക്കമതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസ്സജ്ജിതേ അനിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസ്സജ്ജിതേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസ്സജ്ജിതേ നിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൧൦൧൨. അനാപത്തി നിസ്സജ്ജിത്വാ പക്കമതി, സതി അന്തരായേ, പരിയേസിത്വാ ന ലഭതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൯. നവമസിക്ഖാപദം

൧൦൧൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണിസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൧൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ തിരച്ഛാനവിജ്ജം പരിയാപുണേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൧൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

തിരച്ഛാനവിജ്ജാ [തിരച്ഛാനവിജ്ജം (ക.)] നാമ യം കിഞ്ചി ബാഹിരകം അനത്ഥസംഹിതം.

പരിയാപുണേയ്യാതി പദേന പരിയാപുണാതി, പദേ പദേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അക്ഖരായ പരിയാപുണാതി, അക്ഖരക്ഖരായ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൦൧൬. അനാപത്തി ലേഖം പരിയാപുണാതി, ധാരണം പരിയാപുണാതി, ഗുത്തത്ഥായ പരിത്തം പരിയാപുണാതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

നവമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദം

൧൦൧൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൧൦൧൮. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ തിരച്ഛാനവിജ്ജം വാചേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൦൧൯. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

തിരച്ഛാനവിജ്ജാ [തിരച്ഛാനവിജ്ജം (ക.)] നാമ യം കിഞ്ചി ബാഹിരകം അനത്ഥസംഹിതം.

വാചേയ്യാതി പദേന വാചേതി, പദേ പദേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അക്ഖരായ വാചേതി, അക്ഖരക്ഖരായ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൦൨൦. അനാപത്തി ലേഖം വാചേതി, ധാരണം വാചേതി, ഗുത്തത്ഥായ പരിത്തം വാചേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദസമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

ചിത്താഗാരവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.