൪. തുവട്ടവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദം

൯൩൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേന്തി. മനുസ്സാ വിഹാരചാരികം ആഹിണ്ഡന്താ പസ്സിത്വാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൩൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേയ്യും, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൩൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനിയോതി ഉപസമ്പന്നായോ വുച്ചന്തി.

ദ്വേ ഏകമഞ്ചേ തുവട്ടേയ്യുന്തി ഏകായ നിപന്നായ അപരാ നിപജ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉഭോ വാ നിപജ്ജന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉട്ഠഹിത്വാ പുനപ്പുനം നിപജ്ജന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൩൫. അനാപത്തി ഏകായ നിപന്നായ അപരാ നിസീദതി, ഉഭോ വാ നിസീദന്തി, ഉമ്മത്തികാനം, ആദികമ്മികാനന്തി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൯൩൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേന്തി. മനുസ്സാ വിഹാരചാരികം ആഹിണ്ഡന്താ പസ്സിത്വാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹിനിയോ കാമഭോഗിനിയോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൩൭. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനിയോ ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേയ്യും, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൩൮. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനിയോതി ഉപസമ്പന്നായോ വുച്ചന്തി.

ദ്വേ ഏകത്ഥരണപാവുരണാ തുവട്ടേയ്യുന്തി തഞ്ഞേവ അത്ഥരിത്വാ തഞ്ഞേവ പാരുപന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൩൯. ഏകത്ഥരണപാവുരണേ ഏകത്ഥരണപാവുരണസഞ്ഞാ തുവട്ടേന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഏകത്ഥരണപാവുരണേ വേമതികാ തുവട്ടേന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഏകത്ഥരണപാവുരണേ നാനത്ഥരണപാവുരണസഞ്ഞാ തുവട്ടേന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകത്ഥരണേ നാനാപാവുരണേ [നാനാപാവുരണസഞ്ഞാ (ക.)], ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നാനത്ഥരണേ ഏകപാവുരണേ [ഏകപാവുരണസഞ്ഞാ (ക.)], ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നാനത്ഥരണപാവുരണേ ഏകത്ഥരണപാവുരണസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നാനത്ഥരണപാവുരണേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നാനത്ഥരണപാവുരണേ നാനത്ഥരണപാവുരണസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൯൪൦. അനാപത്തി വവത്ഥാനം ദസ്സേത്വാ നിപജ്ജന്തി, ഉമ്മത്തികാനം, ആദികമ്മികാനന്തി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൯൪൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ബഹുസ്സുതാ ഹോതി ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും. ഭദ്ദാപി കാപിലാനീ ബഹുസ്സുതാ ഹോതി ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും ഉളാരസമ്ഭാവിതാ. മനുസ്സാ – ‘‘അയ്യാ ഭദ്ദാ കാപിലാനീ ബഹുസ്സുതാ ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും ഉളാരസമ്ഭാവിതാ’’തി ഭദ്ദം കാപിലാനിം പഠമം പയിരുപാസിത്വാ, പച്ഛാ ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം പയിരുപാസന്തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഇസ്സാപകതാ – ‘‘ഇമാ കിര അപ്പിച്ഛാ സന്തുട്ഠാ പവിവിത്താ അസംസട്ഠാ യാ ഇമാ സഞ്ഞത്തിബഹുലാ വിഞ്ഞത്തിബഹുലാ വിഹരന്തീ’’തി ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ പുരതോ ചങ്കമതിപി തിട്ഠതിപി നിസീദതിപി സേയ്യമ്പി കപ്പേതി ഉദ്ദിസതിപി ഉദ്ദിസാപേതിപി സജ്ഝായമ്പി കരോതി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ അയ്യായ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരോതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൪൨. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൪൩. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഭിക്ഖുനിയാതി അഞ്ഞായ ഭിക്ഖുനിയാ.

സഞ്ചിച്ചാതി ജാനന്തീ സഞ്ജാനന്തീ ചേച്ച അഭിവിതരിത്വാ വീതിക്കമോ.

അഫാസും കരേയ്യാതി – ‘‘ഇമിനാ ഇമിസ്സാ അഫാസു ഭവിസ്സതീ’’തി അനാപുച്ഛാ പുരതോ ചങ്കമതി വാ തിട്ഠതി വാ നിസീദതി വാ സേയ്യം വാ കപ്പേതി ഉദ്ദിസതി വാ ഉദ്ദിസാപേതി വാ സജ്ഝായം വാ കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൪൪. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അനുപസമ്പന്നായ സഞ്ചിച്ച അഫാസും കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൪൫. അനാപത്തി ന അഫാസും കത്തുകാമാ ആപുച്ഛാ പുരതോ ചങ്കമതി വാ തിട്ഠതി വാ നിസീദതി വാ സേയ്യം വാ കപ്പേതി ഉദ്ദിസതി വാ ഉദ്ദിസാപേതി വാ സജ്ഝായം വാ കരോതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൯൪൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം നേവ ഉപട്ഠേതി ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം നേവ ഉപട്ഠേസ്സതി ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം നേവ ഉപട്ഠേതി ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം നേവ ഉപട്ഠേസ്സതി ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൪൭. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ദുക്ഖിതം സഹജീവിനിം നേവ ഉപട്ഠേയ്യ ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൪൮. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ദുക്ഖിതാ നാമ ഗിലാനാ വുച്ചതി.

സഹജീവിനീ നാമ സദ്ധിവിഹാരിനീ വുച്ചതി.

നേവ ഉപട്ഠേയ്യാതി ന സയം ഉപട്ഠേയ്യ.

ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യാതി ന അഞ്ഞം ആണാപേയ്യ.

‘‘നേവ ഉപട്ഠേസ്സാമി, ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സാമീ’’തി ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അന്തേവാസിനിം വാ അനുപസമ്പന്നം വാ നേവ ഉപട്ഠേതി, ന ഉപട്ഠാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൪൯. അനാപത്തി സതി അന്തരായേ, പരിയേസിത്വാ ന ലഭതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൯൫൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭദ്ദാ കാപിലാനീ സാകേതേ വസ്സം ഉപഗതാ ഹോതി. സാ കേനചിദേവ കരണീയേന ഉബ്ബാള്ഹാ ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി – ‘‘സചേ മേ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ഉപസ്സയം ദദേയ്യ ആഗച്ഛേയ്യാമഹം സാവത്ഥി’’ന്തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഏവമാഹ – ‘‘ആഗച്ഛതു, ദസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ ഭദ്ദാ കാപിലാനീ സാകേതാ സാവത്ഥിം അഗമാസി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ ഉപസ്സയം അദാസി. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ബഹുസ്സുതാ ഹോതി ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും. ഭദ്ദാപി കാപിലാനീ ബഹുസ്സുതാ [ബഹുസ്സുതായേവ (ക.)] ഹോതി ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും ഉളാരസമ്ഭാവിതാ. മനുസ്സാ – ‘‘അയ്യാ ഭദ്ദാ കാപിലാനീ ബഹുസ്സുതാ ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും ഉളാരസമ്ഭാവിതാ’’തി ഭദ്ദം കാപിലാനിം പഠമം പയിരുപാസിത്വാ പച്ഛാ ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം പയിരുപാസന്തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഇസ്സാപകതാ – ‘‘ഇമാ കിര അപ്പിച്ഛാ സന്തുട്ഠാ പവിവിത്താ അസംസട്ഠാ യാ ഇമാ സഞ്ഞത്തിബഹുലാ വിഞ്ഞത്തിബഹുലാ വിഹരന്തീ’’തി കുപിതാ അനത്തമനാ ഭദ്ദം കാപിലാനിം ഉപസ്സയാ നിക്കഡ്ഢി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ അയ്യായ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢതീതി [നിക്കഡ്ഢീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൫൧. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢേയ്യ വാ നിക്കഡ്ഢാപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൫൨. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഭിക്ഖുനിയാതി അഞ്ഞായ ഭിക്ഖുനിയാ. ഉപസ്സയോ നാമ കവാടബദ്ധോ വുച്ചതി. ദത്വാതി സയം ദത്വാ. കുപിതാ അനത്തമനാതി അനഭിരദ്ധാ ആഹതചിത്താ ഖിലജാതാ.

നിക്കഡ്ഢേയ്യാതി ഗബ്ഭേ ഗഹേത്വാ പമുഖം നിക്കഡ്ഢതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പമുഖേ ഗഹേത്വാ ബഹി നിക്കഡ്ഢതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഏകേന പയോഗേന ബഹുകേപി ദ്വാരേ അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

നിക്കഡ്ഢാപേയ്യാതി അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ [ഏത്ഥ ‘‘ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി സബ്ബത്ഥ ദിസ്സതി, ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗേ പന ഇദിസേസു ആണത്തിസഹഗതസിക്ഖാപദേസു ‘‘അഞ്ഞം ആണാപേതി ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സാ’’തി ആഗതത്താ തമനുവത്തിത്വാ വിസോധിതമിദം]. സകിം ആണത്താ ബഹുകേപി ദ്വാരേ അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൫൩. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ഉപസ്സയം ദത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അകവാടബദ്ധാ നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നം കവാടബദ്ധാ വാ അകവാടബദ്ധാ വാ നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൫൪. അനാപത്തി അലജ്ജിനിം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ഉമ്മത്തികം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ഭണ്ഡനകാരികം കലഹകാരികം വിവാദകാരികം ഭസ്സകാരികം സങ്ഘേ അധികരണകാരികം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, അന്തേവാസിനിം വാ സദ്ധിവിഹാരിനിം വാ ന സമ്മാ വത്തന്തിം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, തസ്സാ പരിക്ഖാരം നിക്കഡ്ഢതി വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി വാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൯൫൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ചണ്ഡകാളീ സംസട്ഠാ വിഹരിസ്സതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരിസ്സതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൫൬. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരേയ്യ ഗഹപതിനാ വാ ഗഹപതിപുത്തേന വാ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി ഏവമസ്സ വചനീയാ – ‘മായ്യേ, സംസട്ഠാ വിഹരി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. വിവിച്ചായ്യേ; വിവേകഞ്ഞേവ ഭഗിനിയാ സങ്ഘോ വണ്ണേതീ’തി. ഏവഞ്ച [ഏവഞ്ച പന (ക.)] സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി വുച്ചമാനാ തഥേവ പഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബാ തസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യാവതതിയഞ്ചേ സമനുഭാസീയമാനാ തം പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൫൭. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

സംസട്ഠാ നാമ അനനുലോമികേന കായികവാചസികേന സംസട്ഠാ.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതിപുത്തോ നാമ യേ കേചി [യോ കോചി (ക.)] പുത്തഭാതരോ.

സാ ഭിക്ഖുനീതി യാ സാ സംസട്ഠാ ഭിക്ഖുനീ.

ഭിക്ഖുനീഹീതി അഞ്ഞാഹി ഭിക്ഖുനീഹി. യാ പസ്സന്തി യാ സുണന്തി താഹി വത്തബ്ബാ – ‘‘മായ്യേ, സംസട്ഠാ വിഹരി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. വിവിച്ചായ്യേ; വിവേകഞ്ഞേവ ഭഗിനിയാ സങ്ഘോ വണ്ണേതീ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സുത്വാ ന വദന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാ ഭിക്ഖുനീ സങ്ഘമജ്ഝമ്പി ആകഡ്ഢിത്വാ വത്തബ്ബാ – ‘‘മായ്യേ, സംസട്ഠാ വിഹരി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. വിവിച്ചായ്യേ; വിവേകഞ്ഞേവഭഗിനിയാ സങ്ഘോ വണ്ണേതീ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാ ഭിക്ഖുനീ സമനുഭാസിതബ്ബാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമനുഭാസിതബ്ബാ. ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൯൫൮. ‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. സാ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമനുഭാസേയ്യ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ സംസട്ഠാ വിഹരതി ഗഹപതിനാപി ഗഹപതിപുത്തേനപി. സാ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമനുഭാസതി തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ സമനുഭാസനാ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘സമനുഭട്ഠാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ; ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

ഞത്തിയാ ദുക്കടം. ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ദുക്കടാ. കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൫൯. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മകമ്മേ വേമതികാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൬൦. അനാപത്തി അസമനുഭാസന്തിയാ, പടിനിസ്സജ്ജന്തിയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദം

൯൬൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരന്തി. ധുത്താ ദൂസേന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൬൨. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അന്തോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൬൩. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അന്തോരട്ഠേതി യസ്സ വിജിതേ വിഹരതി, തസ്സ രട്ഠേ.

സാസങ്കം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ ചോരാനം നിവിട്ഠോകാസോ ദിസ്സതി, ഭുത്തോകാസോ ദിസ്സതി, ഠിതോകാസോ ദിസ്സതി, നിസിന്നോകാസോ ദിസ്സതി, നിപന്നോകാസോ ദിസ്സതി.

സപ്പടിഭയം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ ചോരേഹി മനുസ്സാ ഹതാ ദിസ്സന്തി, വിലുത്താ ദിസ്സന്തി, ആകോടിതാ ദിസ്സന്തി.

അസത്ഥികാ നാമ വിനാ സത്ഥേന.

ചാരികം ചരേയ്യാതി കുക്കുടസമ്പാതേ ഗാമേ ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഗാമകേ അരഞ്ഞേ അദ്ധയോജനേ അദ്ധയോജനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൬൪. അനാപത്തി സത്ഥേന സഹ ഗച്ഛതി, ഖേമേ അപ്പടിഭയേ ഗച്ഛതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

സത്തമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദം

൯൬൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ തിരോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരന്തി. ധുത്താ ദൂസേന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ തിരോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ തിരോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ തിരോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൬൬. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ തിരോരട്ഠേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ അസത്ഥികാ ചാരികം ചരേയ്യ, പാചത്തിയ’’ന്തി.

൯൬൭. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

തിരോരട്ഠേതി യസ്സ വിജിതേ വിഹരതി, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞസ്സ രട്ഠേ.

സാസങ്കം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ ചോരാനം നിവിട്ഠോകാസോ ദിസ്സതി, ഭുത്തോകാസോ ദിസ്സതി, ഠിതോകാസോ ദിസ്സതി, നിസിന്നോകാസോ ദിസ്സതി, നിപന്നോകാസോ ദിസ്സതി.

സപ്പടിഭയം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ ചോരേഹി മനുസ്സാ ഹതാ ദിസ്സന്തി, വിലുത്താ ദിസ്സന്തി, ആകോടിതാ ദിസ്സന്തി.

അസത്ഥികാ നാമ വിനാ സത്ഥേന.

ചാരികം ചരേയ്യാതി കുക്കുടസമ്പാതേ ഗാമേ ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഗാമകേ അരഞ്ഞേ അദ്ധയോജനേ അദ്ധയോജനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൬൮. അനാപത്തി സത്ഥേന സഹ ഗച്ഛതി, ഖേമേ അപ്പടിഭയേ ഗച്ഛതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൯. നവമസിക്ഖാപദം

൯൬൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരിസ്സന്തി ഹരിതാനി തിണാനി ച സമ്മദ്ദന്താ, ഏകിന്ദ്രിയം ജീവം വിഹേഠേന്താ, ബഹൂ ഖുദ്ദകേ പാണേ സങ്ഘാതം ആപാദേന്താ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൭൦. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അന്തോവസ്സം ചാരികം ചരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൭൧. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അന്തോവസ്സന്തി പുരിമം വാ തേമാസം പച്ഛിമം വാ തേമാസം അവസിത്വാ.

ചാരികം ചരേയ്യാതി കുക്കുടസമ്പാതേ ഗാമേ ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഗാമകേ അരഞ്ഞേ അദ്ധയോജനേ അദ്ധയോജനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൭൨. അനാപത്തി സത്താഹകരണീയേന ഗച്ഛതി, കേനചി ഉബ്ബാള്ഹാ ഗച്ഛതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

നവമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദം

൯൭൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ തത്ഥേവ രാജഗഹേ വസ്സം വസന്തി, തത്ഥ ഹേമന്തം, തത്ഥ ഗിമ്ഹം. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘ആഹുന്ദരികാ ഭിക്ഖുനീനം ദിസാ അന്ധകാരാ, ന ഇമാസം ദിസാ പക്ഖായന്തീ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസ്സാമി ദസ അത്ഥവസേ പടിച്ച – സങ്ഘസുട്ഠുതായ…പേ… സദ്ധമ്മട്ഠിതിയാ വിനയാനുഗ്ഗഹായ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൭൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ വസ്സംവുട്ഠാ ചാരികം ന പക്കമേയ്യ അന്തമസോ ഛപ്പഞ്ചയോജനാനിപി, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൭൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

വസ്സംവുട്ഠാ നാമ പുരിമം വാ തേമാസം പച്ഛിമം വാ തേമാസം വുട്ഠാ.

‘‘ചാരികം ന പക്കമിസ്സാമി അന്തമസോ ഛപ്പഞ്ചയോജനാനിപീ’’തി ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൭൬. അനാപത്തി സതി അന്തരായേ, പരിയേസിത്വാ ദുതിയികം ഭിക്ഖുനിം ന ലഭതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദസമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

തുവട്ടവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.