൩. നഗ്ഗവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദം

൮൮൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ [മഹാവ. ൩൫൦] ഭിക്ഖുനിയോ അചിരവതിയാ നദിയാ വേസിയാഹി സദ്ധിം നഗ്ഗാ ഏകതിത്ഥേ നഹായന്തി. വേസിയാ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപ്പണ്ഡേസും – ‘‘കിം നു ഖോ നാമ തുമ്ഹാകം, അയ്യേ, ദഹരാനം [ദഹരാനം ദഹരാനം (സീ.)] ബ്രഹ്മചരിയം ചിണ്ണേന, നനു നാമ കാമാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബാ! യദാ ജിണ്ണാ ഭവിസ്സഥ തദാ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സഥ. ഏവം തുമ്ഹാകം ഉഭോ അത്ഥാ പരിഗ്ഗഹിതാ ഭവിസ്സന്തീ’’തി. ഭിക്ഖുനിയോ വേസിയാഹി ഉപ്പണ്ഡിയമാനാ മങ്കൂ അഹേസും. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസ്സാമി ദസ അത്ഥവസേ പടിച്ച – സങ്ഘസുട്ഠുതായ…പേ… വിനയാനുഗ്ഗഹായ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൮൪. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ നഗ്ഗാ നഹായേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൮൫. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

നഗ്ഗാ നഹായേയ്യാതി അനിവത്ഥാ വാ അപാരുതാ വാ നഹായതി, പയോഗേ ദുക്കടം. നഹാനപരിയോസാനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൮൬. അനാപത്തി അച്ഛിന്നചീവരികായ വാ നട്ഠചീവരികായ വാ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൮൮൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം [മഹാവ. ൩൫൧] ഉദകസാടികാ അനുഞ്ഞാതാ ഹോതി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘ഭഗവതാ ഉദകസാടികാ അനുഞ്ഞാതാ’’തി അപ്പമാണികായോ ഉദകസാടികായോ ധാരേസും [ധാരേന്തി (പാചി. ൫൩൧-൫൪൫)]. പുരതോപി പച്ഛതോപി ആകഡ്ഢന്താ ആഹിണ്ഡന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പമാണികായോ ഉദകസാടികായോ ധാരേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പമാണികായോ ഉദകസാടികായോ ധാരേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പമാണികായോ ഉദകസാടികായോ ധാരേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൮൮. ‘‘ഉദകസാടികം പന ഭിക്ഖുനിയാ കാരയമാനായ പമാണികാ കാരേതബ്ബാ. തത്രിദം പമാണം – ദീഘസോ ചതസ്സോ വിദത്ഥിയോ, സുഗതവിദത്ഥിയാ; തിരിയം ദ്വേ വിദത്ഥിയോ. തം അതിക്കാമേന്തിയാ ഛേദനകം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൮൯. ഉദകസാടികാ നാമ യായ നിവത്ഥാ [നിവത്ഥായ (സ്യാ.)] നഹായതി.

കാരയമാനായാതി കരോന്തിയാ വാ കാരാപേന്തിയാ വാ.

പമാണികാ കാരേതബ്ബാ. തത്രിദം പമാണം – ദീഘസോ ചതസ്സോ വിദത്ഥിയോ, സുഗതവിദത്ഥിയാ; തിരിയം ദ്വേ വിദത്ഥിയോ. തം അതിക്കാമേത്വാ കരോതി വാ കാരാപേതി വാ, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന ഛിന്ദിത്വാ പാചിത്തിയം ദേസേതബ്ബം.

൮൯൦. അത്തനാ വിപ്പകതം അത്തനാ പരിയോസാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്തനാ വിപ്പകതം പരേഹി പരിയോസാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പരേഹി വിപ്പകതം അത്തനാ പരിയോസാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പരേഹി വിപ്പകതം പരേഹി പരിയോസാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞസ്സത്ഥായ കരോതി വാ കാരാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞേന കതം പടിലഭിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൯൧. അനാപത്തി പമാണികം കരോതി, ഊനകം കരോതി, അഞ്ഞേന കതം പമാണാതിക്കന്തം പടിലഭിത്വാ ഛിന്ദിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, വിതാനം വാ ഭൂമത്ഥരണം വാ സാണിപാകാരം വാ ഭിസിം വാ ബിബ്ബോഹനം വാ കരോതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൮൯൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരിസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ മഹഗ്ഘേ ചീവരദുസ്സേ ചീവരം ദുക്കടം ഹോതി ദുസ്സിബ്ബിതം. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘സുന്ദരം ഖോ ഇദം തേ, അയ്യേ, ചീവരദുസ്സം; ചീവരഞ്ച ഖോ ദുക്കടം ദുസ്സിബ്ബിത’’ന്തി. ‘‘വിസിബ്ബേമി, അയ്യേ, സിബ്ബിസ്സസീ’’തി? ‘‘ആമായ്യേ, സിബ്ബിസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തം ചീവരം വിസിബ്ബേത്വാ ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ അദാസി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘സിബ്ബിസ്സാമി സിബ്ബിസ്സാമീ’’തി നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം വിസിബ്ബാപേത്വാ നേവ സിബ്ബിസ്സതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം വിസിബ്ബാപേത്വാ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം വിസിബ്ബാപേത്വാ നേവ സിബ്ബിസ്സതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൯൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബേയ്യ ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യ, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൯൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഭിക്ഖുനിയാതി അഞ്ഞായ ഭിക്ഖുനിയാ.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം.

വിസിബ്ബേത്വാതി സയം വിസിബ്ബേത്വാ. വിസിബ്ബാപേത്വാതി അഞ്ഞം വിസിബ്ബാപേത്വാ.

സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീതി അസതി അന്തരായേ.

നേവ സിബ്ബേയ്യാതി ന സയം സിബ്ബേയ്യ. ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരേയ്യാതി ന അഞ്ഞം ആണാപേയ്യ.

അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാതി ഠപേത്വാ ചതൂഹപഞ്ചാഹം. ‘‘നേവ സിബ്ബിസ്സാമി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സാമീ’’തി ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൯൫. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ചീവരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികാ ചീവരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ചീവരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ചീവരം വാ അഞ്ഞം വാ പരിക്ഖാരം വിസിബ്ബേത്വാ വാ വിസിബ്ബാപേത്വാ വാ സാ പച്ഛാ അനന്തരായികിനീ നേവ സിബ്ബതി ന സിബ്ബാപനായ ഉസ്സുക്കം കരോതി, അഞ്ഞത്ര ചതൂഹപഞ്ചാഹാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൮൯൬. അനാപത്തി സതി അന്തരായേ, പരിയേസിത്വാ ന ലഭതി, കരോന്തീ ചതൂഹപഞ്ചാഹം അതിക്കാമേതി, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൮൯൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖുനീനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമന്തി. താനി ചീവരാനി ചിരം നിക്ഖിത്താനി കണ്ണകിതാനി ഹോന്തി. താനി ഭിക്ഖുനിയോ ഓതാപേന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോചും – ‘‘കസ്സിമാനി, അയ്യേ, ചീവരാനി കണ്ണകിതാനീ’’തി? അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖുനീനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖുനീനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖുനീനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൮൯൮. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ പഞ്ചാഹികം സങ്ഘാടിചാരം [സങ്ഘാടിവാരം (സ്യാ.)] അതിക്കാമേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൯൯. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

പഞ്ചാഹികം സങ്ഘാടിചാരം അതിക്കാമേയ്യാതി പഞ്ചമം ദിവസം പഞ്ച ചീവരാനി നേവ നിവാസേതി ന പാരുപതി ന ഓതാപേതി, പഞ്ചമം ദിവസം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൦൦. പഞ്ചാഹാതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പഞ്ചാഹാതിക്കന്തേ വേമതികാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പഞ്ചാഹാതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

പഞ്ചാഹാനതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പഞ്ചാഹാനതിക്കന്തേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പഞ്ചാഹാനതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൯൦൧. അനാപത്തി പഞ്ചമം ദിവസം പഞ്ച ചീവരാനി നിവാസേതി വാ പാരുപതി വാ ഓതാപേതി വാ, ഗിലാനായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൯൦൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ അല്ലചീവരം പത്ഥരിത്വാ വിഹാരം പാവിസി. അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ തം ചീവരം പാരുപിത്വാ ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. സാ നിക്ഖമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ പുച്ഛി – ‘‘അപായ്യേ, മയ്ഹം ചീവരം പസ്സേയ്യാഥാ’’തി? ഭിക്ഖുനിയോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ മയ്ഹം ചീവരം അനാപുച്ഛാ പാരുപിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം അനാപുച്ഛാ പാരുപിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം അനാപുച്ഛാ പാരുപതീതി [പാരുപീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം അനാപുച്ഛാ പാരുപിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൦൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ചീവരസങ്കമനീയം ധാരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൦൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ചീവരസങ്കമനീയം നാമ ഉപസമ്പന്നായ പഞ്ചന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം തസ്സാ വാ അദിന്നം തം വാ അനാപുച്ഛാ നിവാസേതി വാ പാരുപതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൦൫. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ചീവരസങ്കമനീയം ധാരേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികാ ചീവരസങ്കമനീയം ധാരേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ ചീവരസങ്കമനീയം ധാരേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അനുപസമ്പന്നായ ചീവരസങ്കമനീയം ധാരേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൦൬. അനാപത്തി സാ വാ ദേതി, തം വാ ആപുച്ഛാ നിവാസേതി വാ പാരുപതി വാ, അച്ഛിന്നചീവരികായ, നട്ഠചീവരികായ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൯൦൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉപട്ഠാകകുലം ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ, അയ്യേ, ചീവരം ദസ്സാമാ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘തുമ്ഹേ ബഹുകിച്ചാ ബഹുകരണീയാ’’തി അന്തരായം അകാസി. തേന ഖോ പന സമയേന തസ്സ കുലസ്സ ഘരം ഡയ്ഹതി. തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ അമ്ഹാകം ദേയ്യധമ്മം അന്തരായം കരിസ്സതി! ഉഭയേനാമ്ഹ പരിബാഹിരാ [പരിഹീനാ (സീ.)], ഭോഗേഹി ച പുഞ്ഞേന ചാ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ഗണസ്സ ചീവരലാഭം അന്തരായം കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗണസ്സ ചീവരലാഭം അന്തരായം അകാസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗണസ്സ ചീവരലാഭം അന്തരായം കരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൦൮. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഗണസ്സ ചീവരലാഭം അന്തരായം കരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൦൯. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഗണോ നാമ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ വുച്ചതി.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

അന്തരായം കരേയ്യാതി ‘‘കഥം ഇമേ ചീവരം ന [ഇമം ചീവരം (ക.)] ദദേയ്യു’’ന്തി അന്തരായം കരോതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം അന്തരായം കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സമ്ബഹുലാനം ഭിക്ഖുനീനം വാ ഏകഭിക്ഖുനിയാ വാ അനുപസമ്പന്നായ വാ ചീവരം വാ അഞ്ഞം വാ പരിക്ഖാരം അന്തരായം കരോതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൯൧൦. അനാപത്തി ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ നിവാരേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദം

൯൧൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അകാലചീവരം ഉപ്പന്നം ഹോതി. അഥ ഖോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ തം ചീവരം ഭാജേതുകാമോ സന്നിപതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തേവാസിനിയോ ഭിക്ഖുനിയോ പക്കന്താ ഹോന്തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോച – ‘‘അയ്യേ, ഭിക്ഖുനിയോ പക്കന്താ, ന താവ ചീവരം ഭാജീയിസ്സതീ’’തി. ചീവരവിഭങ്ഗം പടിബാഹി. ഭിക്ഖുനിയോ ന താവ ചീവരം ഭാജീയിസ്സതീതി പക്കമിംസു [വിപക്കമിംസു (സ്യാ.)]. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അന്തേവാസിനീസു ഭിക്ഖുനീസു ആഗതാസു തം ചീവരം ഭാജാപേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ധമ്മികം ചീവരവിഭങ്ഗം പടിബാഹിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം ചീവരവിഭങ്ഗം പടിബാഹതീതി [പടിബാഹീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം ചീവരവിഭങ്ഗം പടിബാഹിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൧൨. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം ചീവരവിഭങ്ഗം പടിബാഹേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൧൩. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ധമ്മികോനാമ ചീവരവിഭങ്ഗോ സമഗ്ഗോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ സന്നിപതിത്വാ ഭാജേതി.

പടിബാഹേയ്യാതി കഥം ഇമം ചീവരം ന ഭാജേയ്യാതി [ചീവരം ഭാജേയ്യാതി (ക.)] പടിബാഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൧൪. ധമ്മികേ ധമ്മികസഞ്ഞാ പടിബാഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മികേ വേമതികാ പടിബാഹതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധമ്മികേ അധമ്മികസഞ്ഞാ പടിബാഹതി, അനാപത്തി. അധമ്മികേ ധമ്മികസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മികേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മികേ അധമ്മികസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൯൧൫. അനാപത്തി ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പടിബാഹതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

സത്തമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദം

൯൧൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ നടാനമ്പി നടകാനമ്പി ലങ്ഘകാനമ്പി സോകജ്ഝായികാനമ്പി [സോകസായികാനമ്പി (സീ.)] കുമ്ഭഥൂണികാനമ്പി [കുമ്ഭഥുണികാനമ്പി (ക.)] സമണചീവരം ദേതി – ‘‘മയ്ഹം പരിസതി [പരിസതിം (സീ.)] വണ്ണം ഭാസഥാ’’തി. നടാപി നടകാപി ലങ്ഘകാപി സോകജ്ഝായികാപി കുമ്ഭഥൂണികാപി ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ പരിസതി വണ്ണം ഭാസന്തി – ‘‘അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ബഹുസ്സുതാ ഭാണികാ വിസാരദാ പട്ടാ ധമ്മിം കഥം കാതും; ദേഥ അയ്യായ, കരോഥ അയ്യായാ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ, താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ അഗാരികസ്സ സമണചീവരം ദസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ സമണചീവരം ദേതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ സമണചീവരം ദസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൧൭. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അഗാരികസ്സ വാ പരിബ്ബാജകസ്സ വാ പരിബ്ബാജികായ വാ സമണചീവരം ദദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൧൮. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അഗാരികോ നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

പരിബ്ബാജകോ നാമ ഭിക്ഖുഞ്ച സാമണേരഞ്ച ഠപേത്വാ യോ കോചി പരിബ്ബാജകസമാപന്നോ.

പരിബ്ബാജികാ നാമ ഭിക്ഖുനിഞ്ച സിക്ഖമാനഞ്ച സാമണേരിഞ്ച ഠപേത്വാ യാ കാചി പരിബ്ബാജികസമാപന്നാ.

സമണചീവരം നാമ കപ്പകതം വുച്ചതി. ദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൧൯. അനാപത്തി മാതാപിതൂനം ദേതി, താവകാലികം ദേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൯. നവമസിക്ഖാപദം

൯൨൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉപട്ഠാകകുലം ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘സചേ മയം, അയ്യേ, സക്കോമ, ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ചീവരം ദസ്സാമാ’’തി. തേന ഖോ പന സമയേന വസ്സംവുട്ഠാ ഭിക്ഖുനിയോ ചീവരം ഭാജേതുകാമാ സന്നിപതിംസു. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോച – ‘‘ആഗമേഥ, അയ്യേ, അത്ഥി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ചീവരപച്ചാസാ’’തി. ഭിക്ഖുനിയോ ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചും – ‘‘ഗച്ഛായ്യേ, തം ചീവരം ജാനാഹീ’’തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ യേന തം കുലം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ മനുസ്സേ ഏതദവോച – ‘‘ദേഥാവുസോ, ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ചീവര’’ന്തി. ‘‘ന മയം, അയ്യേ, സക്കോമ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ചീവരം ദാതു’’ന്തി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസായ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസായ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേതീതി [അതിക്കാമേസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസായ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൨൧. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസായ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൨൨. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ദുബ്ബലചീവരപച്ചാസാ നാമ ‘‘സചേ മയം സക്കോമ, ദസ്സാമ കരിസ്സാമാ’’തി വാചാ ഭിന്നാ ഹോതി.

ചീവരകാലസമയോ നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ പഞ്ച മാസാ.

ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേയ്യാതി അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമം ദിവസം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്ഥതേ കഥിനേ കഥിനുദ്ധാരദിവസം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൨൩. ദുബ്ബലചീവരേ ദുബ്ബലചീവരസഞ്ഞാ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദുബ്ബലചീവരേ വേമതികാ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദുബ്ബലചീവരേ അദുബ്ബലചീവരസഞ്ഞാ ചീവരകാലസമയം അതിക്കാമേതി, അനാപത്തി.

അദുബ്ബലചീവരേ ദുബ്ബലചീവരസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അദുബ്ബലചീവരേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അദുബ്ബലചീവരേ അദുബ്ബലചീവരസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൯൨൪. അനാപത്തി ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ നിവാരേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

നവമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൧൦. ദസമസിക്ഖാപദം

൯൨൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരേന ഉപാസകേന സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ വിഹാരോ കാരാപിതോ ഹോതി. സോ തസ്സ വിഹാരസ്സ മഹേ ഉഭതോസങ്ഘസ്സ അകാലചീവരം ദാതുകാമോ ഹോതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഉഭതോസങ്ഘസ്സ കഥിനം അത്ഥതം ഹോതി. അഥ ഖോ സോ ഉപാസകോ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ കഥിനുദ്ധാരം യാചി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, കഥിനം ഉദ്ധരിതും. ഏവഞ്ച പന ഭിക്ഖവേ കഥിനം ഉദ്ധരിതബ്ബം. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൯൨൬. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ കഥിനം ഉദ്ധരേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ കഥിനം ഉദ്ധരതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി കഥിനസ്സ ഉദ്ധാരോ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ഉബ്ഭതം സങ്ഘേന കഥിനം, ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൯൨൭. അഥ ഖോ സോ ഉപാസകോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ കഥിനുദ്ധാരം യാചി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ചീവരം അമ്ഹാകം ഭവിസ്സതീ’’തി കഥിനുദ്ധാരം പടിബാഹി. അഥ ഖോ സോ ഉപാസകോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ അമ്ഹാകം കഥിനുദ്ധാരം ന ദസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തസ്സ ഉപാസകസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ധമ്മികം കഥിനുദ്ധാരം പടിബാഹിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം കഥിനുദ്ധാരം പടിബാഹതീതി [പടിബാഹീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം കഥിനുദ്ധാരം പടിബാഹിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൯൨൮. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ധമ്മികം കഥിനുദ്ധാരം പടിബാഹേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൯൨൯. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ധമ്മികോ നാമ കഥിനുദ്ധാരോ സമഗ്ഗോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ സന്നിപതിത്വാ ഉദ്ധരതി.

പടിബാഹേയ്യാതി ‘‘കഥം ഇദം കഥിനം ന ഉദ്ധരേയ്യാ’’തി [കഥിനം ഉദ്ധരേയ്യാതി (ക.)] പടിബാഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൯൩൦. ധമ്മികേ ധമ്മികസഞ്ഞാ പടിബാഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മികേ വേമതികാ പടിബാഹതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധമ്മികേ അധമ്മികസഞ്ഞാ പടിബാഹതി, അനാപത്തി. അധമ്മികേ ധമ്മികസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മികേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മികേ അധമ്മികസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൯൩൧. അനാപത്തി അനിസംസം ദസ്സേത്വാ പടിബാഹതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദസമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

നഗ്ഗവഗ്ഗോ തതിയോ.