൬. സുരുസുരുവഗ്ഗോ

൬൨൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരേന ബ്രാഹ്മണേന സങ്ഘസ്സ പയോപാനം പടിയത്തം ഹോതി. ഭിക്ഖൂ സുരുസുരുകാരകം ഖീരം പിവന്തി. അഞ്ഞതരോ നടപുബ്ബകോ ഭിക്ഖു ഏവമാഹ – ‘‘സബ്ബോയം മഞ്ഞേ സങ്ഘോ സീതീകതോ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖു സങ്ഘം ആരബ്ഭ ദവം കരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, സങ്ഘം ആരബ്ഭ ദവം അകാസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, സങ്ഘം ആരബ്ഭ ദവം കരിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ബുദ്ധം വാ ധമ്മം വാ സങ്ഘം വാ ആരബ്ഭ ദവോ കാതബ്ബോ. യോ കരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ദുബ്ഭരതായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ന സുരുസുരുകാരകം ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന സുരുസുരുകാരകം ഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച സുരുസുരുകാരകം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

പഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൨൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഹത്ഥനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജന്തി…പേ….

‘‘ന ഹത്ഥനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന ഹത്ഥനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച ഹത്ഥനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

ദുതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൨൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ പത്തനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജന്തി…പേ….

‘‘ന പത്തനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന പത്തനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച പത്തനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച, അസ്സതിയാ, അജാനന്തസ്സ, ഗിലാനസ്സ, പരിത്തകേ സേസേ ഏകതോ സങ്കഡ്ഢിത്വാ നില്ലേഹിത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

തതിയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഓട്ഠനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജന്തി…പേ….

‘‘ന ഓട്ഠനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന ഓട്ഠനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച ഓട്ഠനില്ലേഹകം ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ ഭഗ്ഗേസു വിഹരതി സുസുമാരഗിരേ [സുംസുമാരഗിരേ (സീ. സ്യാ.), സംസുമാരഗിരേ (ക.)] ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ കോകനദേ [കോകനുദേ (ക.)] പാസാദേ സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗഹേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹീ കാമഭോഗിനോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗഹേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗഹേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ന സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗഹേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകോ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബോ. യോ അനാദരിയം പടിച്ച സാമിസേന ഹത്ഥേന പാനീയഥാലകം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച, അസ്സതിയാ, അജാനന്തസ്സ, ഗിലാനസ്സ, ‘‘ധോവിസ്സാമീ’’തി വാ ‘‘ധോവാപേസ്സാമീ’’തി വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ ഭഗ്ഗേസു വിഹരതി സുസുമാരഗിരേ ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ കോകനദേ പാസാദേ സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തി, സേയ്യഥാപി ഗിഹീ കാമഭോഗിനോ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ന സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ന സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേതബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച സസിത്ഥകം പത്തധോവനം അന്തരഘരേ ഛഡ്ഡേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച, അസ്സതിയാ, അജാനന്തസ്സ, ഗിലാനസ്സ, ഉദ്ധരിത്വാ വാ ഭിന്ദിത്വാ വാ പടിഗ്ഗഹേ വാ നീഹരിത്വാ വാ ഛഡ്ഡേതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഛട്ഠസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേഥാതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ന ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൩൪. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഛത്തപാണിസ്സ ഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതും കുക്കുച്ചായന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ഛത്തപാണിസ്സ ഗിലാനസ്സ ധമ്മം ന ദേസേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഛത്തപാണിസ്സ ഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ന ഛത്തപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ഛത്തം നാമ തീണി ഛത്താനി – സേതച്ഛത്തം, കിലഞ്ജച്ഛത്തം, പണ്ണച്ഛത്തം മണ്ഡലബദ്ധം സലാകബദ്ധം.

ധമ്മോ നാമ ബുദ്ധഭാസിതോ സാവകഭാസിതോ ഇസിഭാസിതോ ദേവതാഭാസിതോ അത്ഥൂപസഞ്ഹിതോ ധമ്മൂപസഞ്ഹിതോ.

ദേസേയ്യാതി പദേന ദേസേതി, പദേ പദേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അക്ഖരായ ദേസേതി, അക്ഖരക്ഖരായ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ഛത്തപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ. യോ അനാദരിയം പടിച്ച ഛത്തപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

സത്തമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ദണ്ഡപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേന്തി…പേ….

‘‘ന ദണ്ഡപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ദണ്ഡോ നാമ മജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ ചതുഹത്ഥോ ദണ്ഡോ. തതോ ഉക്കട്ഠോ അദണ്ഡോ, ഓമകോ അദണ്ഡോ.

ന ദണ്ഡപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ. യോ അനാദരിയം പടിച്ച ദണ്ഡപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

അട്ഠമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ സത്ഥപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേന്തി…പേ….

‘‘ന സത്ഥപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

സത്ഥം നാമ ഏകതോധാരം ഉഭതോധാരം പഹരണം.

ന സത്ഥപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ. യോ അനാദരിയം പടിച്ച സത്ഥപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

നവമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬൩൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ആവുധപാണിസ്സ ധമ്മം ദേസേന്തി…പേ….

‘‘ന ആവുധപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സാമീതി സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി.

ആവുധം നാമ ചാപോ കോദണ്ഡോ.

ന ആവുധപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ. യോ അനാദരിയം പടിച്ച ആവുധപാണിസ്സ അഗിലാനസ്സ ധമ്മം ദേസേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അനാപത്തി അസഞ്ചിച്ച…പേ… ആദികമ്മികസ്സാതി.

ദസമസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

സുരുസുരുവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.