൬. ചാരിത്തസിക്ഖാപദം

൨൯൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഉപനന്ദസ്സ സക്യപുത്തസ്സ ഉപട്ഠാകകുലം ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം ഭത്തേന നിമന്തേസി. അഞ്ഞേപി ഭിക്ഖൂ ഭത്തേന നിമന്തേസി. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പുരേഭത്തം, കുലാനി പയിരുപാസതി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ മനുസ്സേ ഏതദവോചും – ‘‘ദേഥാവുസോ ഭത്ത’’ന്തി. ‘‘ആഗമേഥ, ഭന്തേ, യാവായ്യോ ഉപനന്ദോ ആഗച്ഛതീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ മനുസ്സേ ഏതദവോചും – ‘‘ദേഥാവുസോ, ഭത്തം; പുരേ കാലോ അതിക്കമതീ’’തി. ‘‘യമ്പി മയം, ഭന്തേ, ഭത്തം കരിമ്ഹാ അയ്യസ്സ ഉപനന്ദസ്സ കാരണാ. ആഗമേഥ, ഭന്തേ, യാവായ്യോ ഉപനന്ദോ ആഗച്ഛതീ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പുരേഭത്തം കുലാനി പയിരുപാസിത്വാ ദിവാ ആഗച്ഛതി. ഭിക്ഖൂ ന ചിത്തരൂപം ഭുഞ്ജിംസു. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൯൫. [മഹാവ. ൨൭൭] തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഉപനന്ദസ്സ സക്യപുത്തസ്സ ഉപട്ഠാകകുലം സങ്ഘസ്സത്ഥായ ഖാദനീയം പാഹേസി – ‘‘അയ്യസ്സ ഉപനന്ദസ്സ ദസ്സേത്വാ സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബ’’ന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠോ ഹോതി. അഥ ഖോ തേ മനുസ്സാ ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂ പുച്ഛിംസു – ‘‘കഹം, ഭന്തേ, അയ്യോ ഉപനന്ദോ’’തി? ‘‘ഏസാവുസോ, ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠോ’’തി. ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, ഖാദനീയം അയ്യസ്സ ഉപനന്ദസ്സ ദസ്സേത്വാ സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബ’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, പടിഗ്ഗഹേത്വാ നിക്ഖിപഥ യാവ ഉപനന്ദോ ആഗച്ഛതീ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്തം പുരേഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജിതു’’ന്തി പച്ഛാഭത്തം കുലാനി പയിരുപാസിത്വാ ദിവാ പടിക്കമി, ഖാദനീയം ഉസ്സാരിയിത്ഥ. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പച്ഛാഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, പച്ഛാഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, പച്ഛാഭത്തം കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന ഭിക്ഖവേ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൯൬. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ചീവരദാനസമയേ കുക്കുച്ചായന്താ കുലാനി ന പയിരുപാസന്തി. ചീവരം പരിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരദാനസമയേ കുലാനി പയിരുപാസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ചീവരദാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൯൭. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ചീവരകമ്മം കരോന്തി, അത്ഥോ ച ഹോതി സൂചിയാപി സുത്തേനപി സത്ഥകേനപി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ കുലാനി ന പയിരുപാസന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരകാരസമയേ കുലാനി പയിരുപാസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൯൮. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഗിലാനാ ഹോന്തി, അത്ഥോ ച ഹോതി ഭേസജ്ജേഹി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ കുലാനി ന പയിരുപാസന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സന്തം ഭിക്ഖും ആപുച്ഛാ കുലാനി പയിരുപാസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൨൯൯. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു നിമന്തിതോ സഭത്തോ സമാനോ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൩൦൦. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

നിമന്തിതോ നാമ പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരേന ഭോജനേന നിമന്തിതോ.

സഭത്തോ നാമ യേന നിമന്തിതോ തേന സഭത്തോ.

സന്തം നാമ ഭിക്ഖും സക്കാ ഹോതി ആപുച്ഛാ പവിസിതും.

അസന്തം നാമ ഭിക്ഖും ന സക്കാ ഹോതി ആപുച്ഛാ പവിസിതും.

പുരേഭത്തം നാമ യേന നിമന്തിതോ തം അഭുത്താവീ.

പച്ഛാഭത്തം നാമ യേന നിമന്തിതോ തം അന്തമസോ കുസഗ്ഗേനപി [അരുണുഗ്ഗമനേപി (സീ.)] ഭുത്തം ഹോതി.

കുലം നാമ ചത്താരി കുലാനി – ഖത്തിയകുലം, ബ്രാഹ്മണകുലം, വേസ്സകുലം, സുദ്ദകുലം.

കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജേയ്യാതി അഞ്ഞസ്സ ഘരൂപചാരം ഓക്കമന്തസ്സ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പഠമം പാദം ഉമ്മാരം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദുതിയം പാദം അതിക്കാമേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

ചീവരദാനസമയോ നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ പഞ്ച മാസാ.

ചീവരകാരസമയോ നാമ ചീവരേ കയിരമാനേ.

൩൦൧. നിമന്തിതേ നിമന്തിതസഞ്ഞീ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജതി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. നിമന്തിതേ വേമതികോ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജതി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. നിമന്തിതേ അനിമന്തിതസഞ്ഞീ സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ കുലേസു ചാരിത്തം ആപജ്ജതി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അനിമന്തിതേ നിമന്തിതസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനിമന്തിതേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനിമന്തിതേ അനിമന്തിതസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൩൦൨. അനാപത്തി സമയേ, സന്തം ഭിക്ഖും ആപുച്ഛാ പവിസതി, അസന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛാ പവിസതി, അഞ്ഞസ്സ ഘരേന മഗ്ഗോ ഹോതി, ഘരൂപചാരേന മഗ്ഗോ ഹോതി, അന്തരാരാമം ഗച്ഛതി, ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗച്ഛതി, തിത്ഥിയസേയ്യം ഗച്ഛതി, പടിക്കമനം ഗച്ഛതി, ഭത്തിയഘരം ഗച്ഛതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ചാരിത്തസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.