൧൦. ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദം

൩൨൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ദിരത്തതിരത്തം സേനായ വസമാനാ ഉയ്യോധികമ്പി ബലഗ്ഗമ്പി സേനാബ്യൂഹമ്പി അനീകദസ്സനമ്പി ഗച്ഛന്തി. അഞ്ഞതരോപി ഛബ്ബഗ്ഗിയോ ഭിക്ഖു ഉയ്യോധികം ഗന്ത്വാ കണ്ഡേന പടിവിദ്ധോ ഹോതി. മനുസ്സാ തം ഭിക്ഖും ഉപ്പണ്ഡേസും – ‘‘കച്ചി, ഭന്തേ, സുയുദ്ധം അഹോസി, കതി തേ ലക്ഖാനി ലദ്ധാനീ’’തി? സോ ഭിക്ഖു തേഹി മനുസ്സേഹി ഉപ്പണ്ഡീയമാനോ മങ്കു അഹോസി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ഉയ്യോധികം ദസ്സനായ ആഗച്ഛിസ്സന്തി! അമ്ഹാകമ്പി അലാഭാ, അമ്ഹാകമ്പി ദുല്ലദ്ധം, യേ മയം ആജീവസ്സ ഹേതു പുത്തദാരസ്സ കാരണാ ഉയ്യോധികം ആഗച്ഛാമാ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഉയ്യോധികം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഉയ്യോധികം ദസ്സനായ ഗച്ഛഥാതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഉയ്യോധികം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൩൨൩. ‘‘ദിരത്തതിരത്തം ചേ ഭിക്ഖു സേനായ വസമാനോ ഉയ്യോധികം വാ ബലഗ്ഗം വാ സേനാബ്യൂഹം വാ അനീകദസ്സനം വാ ഗച്ഛേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൩൨൪. ദിരത്തതിരത്തം ചേ ഭിക്ഖു സേനായ വസമാനോതി ദ്വേതിസ്സോ രത്തിയോ വസമാനോ.

ഉയ്യോധികം നാമ യത്ഥ സമ്പഹാരോ ദിസ്സതി.

ബലഗ്ഗം നാമ ഏത്തകാ ഹത്ഥീ, ഏത്തകാ അസ്സാ, ഏത്തകാ രഥാ, ഏത്തകാ പത്തീ.

സേനാബ്യൂഹം നാമ ഇതോ ഹത്ഥീ ഹോന്തു, ഇതോ അസ്സാ ഹോന്തു, ഇതോ രഥാ ഹോന്തു, ഇതോ പത്തികാ ഹോന്തു.

അനീകം നാമ ഹത്ഥാനീകം, അസ്സാനീകം, രഥാനീകം, പത്താനീകം. തയോ ഹത്ഥീ പച്ഛിമം ഹത്ഥാനീകം, തയോ അസ്സാ പച്ഛിമം അസ്സാനീകം, തയോ രഥാ പച്ഛിമം രഥാനീകം, ചത്താരോ പുരിസാ സരഹത്ഥാ പത്തീ പച്ഛിമം പത്താനീകം. ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതോ പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകമേകം ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതോ പസ്സതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൩൨൫. അനാപത്തി ആരാമേ ഠിതോ പസ്സതി, ഭിക്ഖുസ്സ ഠിതോകാസം വാ നിസിന്നോകാസം വാ നിപന്നോകാസം വാ ആഗന്ത്വാ സമ്പഹാരോ ദിസ്സതി, പടിപഥം ഗച്ഛന്തോ പസ്സതി, സതി കരണീയേ ഗന്ത്വാ പസ്സതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദസമം.

അചേലകവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

പൂവം കഥോപനന്ദസ്സ, തയംപട്ഠാകമേവ ച;

മഹാനാമോ പസേനദി, സേനാവിദ്ധോ ഇമേ ദസാതി [അചേലകം ഉയ്യോജഞ്ച, സഭോജനം ദുവേ രഹോ; സഭത്തകഞ്ച ഭേസജ്ജം, ഉയ്യുത്തം സേനുയ്യോധികം].