൩. പരമ്പരഭോജനസിക്ഖാപദം

൨൨൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. തേന ഖോ പന സമയേന വേസാലിയം പണീതാനം ഭത്താനം ഭത്തപടിപാടി അധിട്ഠിതാ ഹോതി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരസ്സ ദലിദ്ദസ്സ കമ്മകാരസ്സ [കമ്മകരസ്സ (സീ.)] ഏതദഹോസി – ‘‘ന ഖോ ഇദം ഓരകം ഭവിസ്സതി യഥയിമേ മനുസ്സാ സക്കച്ചം ഭത്തം കരോന്തി; യംനൂനാഹമ്പി ഭത്തം കരേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ യേന കിരപതികോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം കിരപതികം ഏതദവോച – ‘‘ഇച്ഛാമഹം, അയ്യപുത്ത, ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഭത്തം കാതും. ദേഹി മേ വേതന’’ന്തി. സോപി ഖോ കിരപതികോ സദ്ധോ ഹോതി പസന്നോ. അഥ ഖോ സോ കിരപതികോ തസ്സ ദലിദ്ദസ്സ കമ്മകാരസ്സ അബ്ഭാതിരേകം [അതിരേകം (സ്യാ.)] വേതനം അദാസി. അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അധിവാസേതു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സ്വാതനായ ഭത്തം സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’തി. ‘‘മഹാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ. ജാനാഹീ’’തി. ‘‘ഹോതു [ഹോതു മേ (ക.)] ഭന്തേ, മഹാ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ. ബഹൂ മേ ബദരാ പടിയത്താ ബദരമിസ്സേന പേയ്യാ പരിപൂരിസ്സന്തീ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന.

അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ ഭഗവതോ അധിവാസനം വിദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ദലിദ്ദേന കിര കമ്മകാരേന സ്വാതനായ ബുദ്ധപ്പമുഖോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ നിമന്തിതോ, ബദരമിസ്സേന പേയ്യാ പരിപൂരിസ്സന്തീ’’തി. തേ കാലസ്സേവ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഭുഞ്ജിംസു. അസ്സോസും ഖോ മനുസ്സാ – ‘‘ദലിദ്ദേന കിര കമ്മകാരേന ബുദ്ധപ്പമുഖോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ നിമന്തിതോ’’തി. തേ ദലിദ്ദസ്സ കമ്മകാരസ്സ പഹൂതം ഖാദനീയം ഭോജനീയം അഭിഹരിംസു. അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന പണീതം ഖാദനീയം ഭോജനീയം പടിയാദാപേത്വാ ഭഗവതോ കാലം ആരോചാപേസി – ‘‘കാലോ, ഭന്തേ, നിട്ഠിതം ഭത്ത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന തസ്സ ദലിദ്ദസ്സ കമ്മകാരസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേന. അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ ഭത്തഗ്ഗേ ഭിക്ഖൂ പരിവിസതി. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഥോകം, ആവുസോ, ദേഹി. ഥോകം, ആവുസോ, ദേഹീ’’തി. ‘‘മാ ഖോ തുമ്ഹേ, ഭന്തേ, ‘അയം ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ’തി ഥോകം ഥോകം പടിഗ്ഗണ്ഹിത്ഥ. പഹൂതം മേ ഖാദനീയം ഭോജനീയം പടിയത്തം.

പടിഗ്ഗണ്ഹഥ, ഭന്തേ, യാവദത്ഥ’’ന്തി. ‘‘ന ഖോ മയം, ആവുസോ, ഏതംകാരണാ ഥോകം ഥോകം പടിഗ്ഗണ്ഹാമ. അപിച, മയം കാലസ്സേവ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഭുഞ്ജിമ്ഹാ; തേന മയം ഥോകം ഥോകം പടിഗ്ഗണ്ഹാമാ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ദലിദ്ദോ കമ്മകാരോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭദന്താ മയാ നിമന്തിതാ അഞ്ഞത്ര ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! ന ചാഹം പടിബലോ യാവദത്ഥം ദാതു’’ന്തി? അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തസ്സ ദലിദ്ദസ്സ കമ്മകാരസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞത്ര നിമന്തിതാ അഞ്ഞത്ര ഭുഞ്ജിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞത്ര നിമന്തിതാ അഞ്ഞത്ര ഭുഞ്ജന്തീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ അഞ്ഞത്ര നിമന്തിതാ അഞ്ഞത്ര ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘പരമ്പരഭോജനേ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൨൨. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഗിലാനോ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പിണ്ഡപാതം ആദായ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ഭുഞ്ജാഹി, ആവുസോ’’തി. ‘‘അലം, ആവുസോ, അത്ഥി മേ ഭത്തപച്ചാസാ’’തി. തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പിണ്ഡപാതോ ഉസ്സൂരേ [ഉസ്സൂരേന (ക.)] ആഹരീയിത്ഥ. സോ ഭിക്ഖു ന ചിത്തരൂപം ഭുഞ്ജി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ പരമ്പരഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘പരമ്പരഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൨൩. തേന ഖോ പന സമയേന മനുസ്സാ ചീവരദാനസമയേ സചീവരഭത്തം പടിയാദേത്വാ [പടിയാദാപേത്വാ (ഇതിപി)] ഭിക്ഖൂ നിമന്തേന്തി – ‘‘ഭോജേത്വാ ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമാ’’തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ പരമ്പരഭോജന’’ന്തി. ചീവരം പരിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരദാനസമയേ പരമ്പരഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘പരമ്പരഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൨൪. തേന ഖോ പന സമയേന മനുസ്സാ ചീവരകാരകേ ഭിക്ഖൂ ഭത്തേന നിമന്തേന്തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ പരമ്പരഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരകാരസമയേ പരമ്പരഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൨൨൫. ‘‘പരമ്പരഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൨൬. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന പച്ഛാസമണേന യേന അഞ്ഞതരം കുലം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ തേ മനുസ്സാ ഭഗവതോ ച ആയസ്മതോ ച ആനന്ദസ്സ ഭോജനം അദംസു. ആയസ്മാ ആനന്ദോ കുക്കുച്ചായന്തോ ന പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ‘‘ഗണ്ഹാഹി [പതിഗണ്ഹാഹി (സീ.)], ആനന്ദാ’’തി. ‘‘അലം, ഭഗവാ, അത്ഥി മേ ഭത്തപച്ചാസാ’’തി. ‘‘തേനഹാനന്ദ, വികപ്പേത്വാ ഗണ്ഹാഹീ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വികപ്പേത്വാ [ഭത്തപച്ചാസം വികപ്പേത്വാ (സ്യാ.)] പരമ്പരഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, വികപ്പേതബ്ബം – ‘മയ്ഹം ഭത്തപച്ചാസം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദമ്മീ’’’തി.

൨൨൭. പരമ്പരഭോജനം നാമ പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരേന ഭോജനേന നിമന്തിതോ, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരം ഭോജനം ഭുഞ്ജതി, ഏതം പരമ്പരഭോജനം നാമ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

ഗിലാനസമയോ നാമ ന സക്കോതി ഏകാസനേ നിസിന്നോ യാവദത്ഥം ഭുഞ്ജിതും. ‘‘ഗിലാനസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

ചീവരദാനസമയോ നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ പഞ്ച മാസാ. ‘‘ചീവരദാനസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

ചീവരകാരസമയോ നാമ ചീവരേ കയിരമാനേ. ‘‘ചീവരകാരസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൨൨൮. പരമ്പരഭോജനേ പരമ്പരഭോജനസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പരമ്പരഭോജനേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. പരമ്പരഭോജനേ നപരമ്പരഭോജനസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

നപരമ്പരഭോജനേ പരമ്പരഭോജനസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നപരമ്പരഭോജനേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നപരമ്പരഭോജനേ നപരമ്പരഭോജനസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൨൨൯. അനാപത്തി സമയേ, വികപ്പേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ദ്വേ തയോ നിമന്തനേ ഏകതോ ഭുഞ്ജതി, നിമന്തനപടിപാടിയാ ഭുഞ്ജതി, സകലേന ഗാമേന നിമന്തിതോ തസ്മിം ഗാമേ യത്ഥ കത്ഥചി ഭുഞ്ജതി, സകലേന പൂഗേന നിമന്തിതോ തസ്മിം പൂഗേ യത്ഥ കത്ഥചി ഭുഞ്ജതി, നിമന്തിയമാനോ ഭിക്ഖം ഗഹേസ്സാമീതി ഭണതി, നിച്ചഭത്തേ, സലാകഭത്തേ, പക്ഖികേ, ഉപോസഥികേ, പാടിപദികേ, പഞ്ച ഭോജനാനി ഠപേത്വാ സബ്ബത്ഥ അനാപത്തി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

പരമ്പരഭോജനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം തതിയം.