൨. ഗണഭോജനസിക്ഖാപദം

൨൦൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ദേവദത്തോ പരിഹീനലാഭസക്കാരോ സപരിസോ കുലേസു വിഞ്ഞാപേത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ കുലേസു വിഞ്ഞാപേത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സന്തി! കസ്സ സമ്പന്നം ന മനാപം, കസ്സ സാദും ന രുച്ചതീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ദേവദത്തോ സപരിസോ കുലേസു വിഞ്ഞാപേത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ദേവദത്ത, സപരിസോ കുലേസു വിഞ്ഞാപേത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, സപരിസോ കുലേസു വിഞ്ഞാപേത്വാ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൦. തേന ഖോ പന സമയേന മനുസ്സാ ഗിലാനേ ഭിക്ഖൂ ഭത്തേന നിമന്തേന്തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൧. തേന ഖോ പന സമയേന മനുസ്സാ ചീവരദാനസമയേ സചീവരഭത്തം പടിയാദേത്വാ ഭിക്ഖൂ നിമന്തേന്തി – ‘‘ഭോജേത്വാ ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമാ’’തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ചീവരം പരിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരദാനസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൨. തേന ഖോ പന സമയേന മനുസ്സാ ചീവരകാരകേ ഭിക്ഖൂ ഭത്തേന നിമന്തേന്തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ചീവരകാരസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൩. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ മനുസ്സേഹി സദ്ധിം അദ്ധാനം ഗച്ഛന്തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ മനുസ്സേ ഏതദവോചും – ‘‘മുഹുത്തം, ആവുസോ, ആഗമേഥ; പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമാ’’തി. തേ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഇധേവ, ഭന്തേ, ഭുഞ്ജഥാ’’തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അദ്ധാനഗമനസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൪. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ മനുസ്സേഹി സദ്ധിം നാവായ ഗച്ഛന്തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ മനുസ്സേ ഏതദവോചും – ‘‘മുഹുത്തം, ആവുസോ, തീരം ഉപനേഥ; പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമാ’’തി. തേ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഇധേവ, ഭന്തേ, ഭുഞ്ജഥാ’’തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, നാവാഭിരുഹനസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ, നാവാഭിരുഹനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൫. തേന ൦ ഖോ പന സമയേന ദിസാസു വസ്സംവുട്ഠാ ഭിക്ഖൂ രാജഗഹം ആഗച്ഛന്തി ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. മനുസ്സാ നാനാവേരജ്ജകേ ഭിക്ഖൂ പസ്സിത്വാ ഭത്തേന നിമന്തേന്തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മഹാസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘ഗണഭോജനേ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ, നാവാഭിരുഹനസമയോ, മഹാസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൧൬. തേന ഖോ പന സമയേന രഞ്ഞോ മാഗധസ്സ സേനിയസ്സ ബിമ്ബിസാരസ്സ ഞാതിസാലോഹിതോ ആജീവകേസു പബ്ബജിതോ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ യേന രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ രാജാനം മാഗധം സേനിയം ബിമ്ബിസാരം ഏതദവോച – ‘‘ഇച്ഛാമഹം, മഹാരാജ, സബ്ബപാസണ്ഡികഭത്തം കാതു’’ന്തി. ‘‘സചേ ത്വം, ഭന്തേ, ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പഠമം ഭോജേയ്യാസി’’. ‘‘ഏവം കരേയ്യാമീ’’തി. അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി – ‘‘അധിവാസേന്തു മേ ഭിക്ഖൂ സ്വാതനായ ഭത്ത’’ന്തി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തി – ‘‘പടിക്ഖിത്തം ഭഗവതാ ഗണഭോജന’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി, സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ സോ ആജീവകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഭവമ്പി ഗോതമോ പബ്ബജിതോ, അഹമ്പി പബ്ബജിതോ; അരഹതി പബ്ബജിതോ പബ്ബജിതസ്സ പിണ്ഡം പടിഗ്ഗഹേതും. അധിവാസേതു മേ ഭവം ഗോതമോ സ്വാതനായ ഭത്തം സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന. അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ ഭഗവതോ അധിവാസനം വിദിത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സമണഭത്തസമയേ ഗണഭോജനം ഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൨൧൭. ഗണഭോജനേ , അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനസമയോ, ചീവരദാനസമയോ, ചീവരകാരസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ, നാവാഭിരുഹനസമയോ, മഹാസമയോ, സമണഭത്തസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൨൧൮. ഗണഭോജനം നാമ യത്ഥ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരേന ഭോജനേന നിമന്തിതാ ഭുഞ്ജന്തി. ഏതം ഗണഭോജനം നാമ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

ഗിലാനസമയോ നാമ അന്തമസോ പാദാപി ഫലിതാ [ഫാലിതാ (സ്യാ. ക.)] ഹോന്തി. ‘‘ഗിലാനസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

ചീവരദാനസമയോ നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ, അത്ഥതേ കഥിനേ പഞ്ചമാസാ. ‘‘ചീവരദാനസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

ചീവരകാരസമയോ നാമ ചീവരേ കയിരമാനേ. ‘‘ചീവരകാരസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

അദ്ധാനഗമനസമയോ നാമ ‘‘അദ്ധയോജനം ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം, ഗച്ഛന്തേന ഭുഞ്ജിതബ്ബം, ഗതേന ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

നാവാഭിരുഹനസമയോ നാമ ‘‘നാവം അഭിരുഹിസ്സാമീ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം, ആരുള്ഹേന ഭുഞ്ജിതബ്ബം, ഓരുള്ഹേന ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

മഹാസമയോ നാമ യത്ഥ ദ്വേ തയോ ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ യാപേന്തി, ചതുത്ഥേ ആഗതേ ന യാപേന്തി. ‘‘മഹാസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

സമണഭത്തസമയോ നാമ യോ കോചി പരിബ്ബാജകസമാപന്നോ ഭത്തം കരോതി. ‘‘സമണഭത്തസമയോ’’തി ഭുഞ്ജിതബ്ബം.

‘‘അഞ്ഞത്ര സമയാ ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൨൧൯. ഗണഭോജനേ ഗണഭോജനസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഗണഭോജനേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഗണഭോജനേ നഗണഭോജനസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

നഗണഭോജനേ ഗണഭോജനസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നഗണഭോജനേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നഗണഭോജനേ നഗണഭോജനസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൨൨൦. അനാപത്തി സമയേ, ദ്വേ തയോ ഏകതോ ഭുഞ്ജന്തി, പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഏകതോ സന്നിപതിത്വാ ഭുഞ്ജന്തി, നിച്ചഭത്തം, സലാകഭത്തം, പക്ഖികം, ഉപോസഥികം, പാടിപദികം, പഞ്ച ഭോജനാനി ഠപേത്വാ സബ്ബത്ഥ അനാപത്തി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഗണഭോജനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദുതിയം.