൧൦. ദന്തപോനസിക്ഖാപദം

൨൬൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സബ്ബപംസുകൂലികോ സുസാനേ വിഹരതി. സോ മനുസ്സേഹി ദിയ്യമാനം ന ഇച്ഛതി പടിഗ്ഗഹേതും, സുസാനേപി രുക്ഖമൂലേപി ഉമ്മാരേപി അയ്യവോസാടിതകാനി സാമം ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജതി [ഭുഞ്ജതി (സ്യാ.)]. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയം ഭിക്ഖു അമ്ഹാകം അയ്യവോസാടിതകാനി സാമം ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജിസ്സതി! ഥേരോയം ഭിക്ഖു വഠരോ മനുസ്സമംസം മഞ്ഞേ ഖാദതീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖു അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹരിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹരസീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹരിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹരേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൨൬൪. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഉദകദന്തപോനേ [ഉദകദന്തപോണേ (സ്യാ. ക.)] കുക്കുച്ചായന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉദകദന്തപോനം സാമം ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൨൬൫. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹരേയ്യ, അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൨൬൬. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അദിന്നം നാമ അപ്പടിഗ്ഗഹിതകം വുച്ചതി.

ദിന്നം നാമ കായേന വാ കായപടിബദ്ധേന വാ നിസ്സഗ്ഗിയേന വാ ദേന്തേ ഹത്ഥപാസേ ഠിതോ കായേന വാ കായപടിബദ്ധേന വാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ഏതം ദിന്നം നാമ.

ആഹാരോ നാമ ഉദകദന്തപോനം ഠപേത്വാ യംകിഞ്ചി അജ്ഝോഹരണീയം, ഏസോ ആഹാരോ നാമ.

അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാതി ഠപേത്വാ ഉദകദന്തപോനം.

‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൨൬൭. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകേ അപ്പടിഗ്ഗഹിതകസഞ്ഞീ അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹാരേതി, അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകേ വേമതികോ അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹാരേതി, അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അപ്പടിഗ്ഗഹിതകേ പടിഗ്ഗഹിതകസഞ്ഞീ അദിന്നം മുഖദ്വാരം ആഹാരം ആഹാരേതി, അഞ്ഞത്ര ഉദകദന്തപോനാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

പടിഗ്ഗഹിതകേ അപ്പടിഗ്ഗഹിതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പടിഗ്ഗഹിതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പടിഗ്ഗഹിതകേ പടിഗ്ഗഹിതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൨൬൮. അനാപത്തി ഉദകദന്തപോനേ, ചത്താരി മഹാവികതാനി സതി പച്ചയേ അസതി കപ്പിയകാരകേ സാമം ഗഹേത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ദന്തപോനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദസമം.

ഭോജനവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

പിണ്ഡോ ഗണം പരം പൂവം, ദ്വേ ച വുത്താ പവാരണാ;

വികാലേ സന്നിധീ ഖീരം, ദന്തപോനേന തേ ദസാതി.