൨. അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദം

൧൫൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തി പരിയായേന. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ചൂളപന്ഥകസ്സ പരിയായോ ഹോതി ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘ന ദാനി അജ്ജ ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഞ്ഞേവ ദാനി ഉദാനം അയ്യോ ചൂളപന്ഥകോ പുനപ്പുനം ഭണിസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേനായസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ചൂളപന്ഥകം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ ഏതദവോച – ‘‘സമഗ്ഗാത്ഥ, ഭഗിനിയോ’’തി? ‘‘സമഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി. ‘‘വത്തന്തി, ഭഗിനിയോ, അട്ഠ ഗരുധമ്മാ’’തി? ‘‘വത്തന്തായ്യാ’’തി. ‘‘ഏസോ, ഭഗിനിയോ, ഓവാദോ’’തി നിയ്യാദേത്വാ ഇമം ഉദാനം പുനപ്പുനം അഭാസി –

[ഉദാ. ൩൭] ‘‘അധിചേതസോ അപ്പമജ്ജതോ, മുനിനോ മോനപഥേസു സിക്ഖതോ;

സോകാ ന ഭവന്തി താദിനോ, ഉപസന്തസ്സ സദാ സതീമതോ’’തി.

ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘നനു അവോചുമ്ഹാ – ന ദാനി അജ്ജ ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഞ്ഞേവ ദാനി ഉദാനം അയ്യോ ചൂളപന്ഥകോ പുനപ്പുനം ഭണിസ്സതീ’’തി! അസ്സോസി ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ താസം ഭിക്ഖുനീനം ഇമം കഥാസല്ലാപം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ആകാസേ അന്തലിക്ഖേ ചങ്കമതിപി തിട്ഠതിപി നിസീദതിപി സേയ്യമ്പി കപ്പേതി ധൂമായതിപി പജ്ജലതിപി അന്തരധായതിപി, തഞ്ചേവ [തഞ്ഞേവ (ഇതിപി)] ഉദാനം ഭണതി അഞ്ഞഞ്ച ബഹും ബുദ്ധവചനം. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത ഭോ, ന വത നോ ഇതോ പുബ്ബേ ഓവാദോ ഏവം ഇദ്ധോ ഭൂതപുബ്ബോ യഥാ അയ്യസ്സ ചൂളപന്ഥകസ്സാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യാവ സമന്ധകാരാ ഓവദിത്വാ ഉയ്യോജേസി – ഗച്ഛഥ ഭഗിനിയോതി.

അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ നഗരദ്വാരേ ഥകിതേ ബഹിനഗരേ വസിത്വാ കാലസ്സേവ നഗരം പവിസന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘അബ്രഹ്മചാരിനിയോ ഇമാ ഭിക്ഖുനിയോ; ആരാമേ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം വസിത്വാ ഇദാനി നഗരം പവിസന്തീ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സതീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ചൂളപന്ഥക, അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, ചൂളപന്ഥക, അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സസി! നേതം, ചൂളപന്ഥക, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൫൪. ‘‘സമ്മതോപി ചേ ഭിക്ഖു അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൫൫. സമ്മതോ നാമ ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന സമ്മതോ.

അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേതി ഓഗ്ഗതേ സൂരിയേ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ഓവദേയ്യാതി അട്ഠഹി വാ ഗരുധമ്മേഹി അഞ്ഞേന വാ ധമ്മേന ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൫൬. അത്ഥങ്ഗതേ അത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്ഥങ്ഗതേ വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്ഥങ്ഗതേ അനത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ അത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ അനത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൫൭. അനാപത്തി ഉദ്ദേസം ദേന്തോ, പരിപുച്ഛം ദേന്തോ, ‘‘ഓസാരേഹി അയ്യാ’’തി വുച്ചമാനോ, ഓസാരേതി, പഞ്ഹം പുച്ഛതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണന്തം ഭിക്ഖുനിയോ സുണന്തി, സിക്ഖമാനായ സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദുതിയം.