൩. ഓവാദവഗ്ഗോ

൧. ഓവാദസിക്ഖാപദം

൧൪൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്താ ലാഭിനോ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘ഏതരഹി ഖോ, ആവുസോ, ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്താ ലാഭിനോ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. ഹന്ദാവുസോ, മയമ്പി ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദാമാ’’തി. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘അമ്ഹേപി, ഭഗിനിയോ, ഉപസങ്കമഥ; മയമ്പി ഓവദിസ്സാമാ’’തി.

അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസും – ‘‘ഗച്ഛഥ, ഭഗിനിയോ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖുനിയോ, ഓവാദോ ഇദ്ധോ അഹോസീ’’തി? ‘‘കുതോ, ഭന്തേ, ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി! അയ്യാ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസു’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ താ ഭിക്ഖുനിയോ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതാ സമാദപിതാ സമുത്തേജിതാ സമ്പഹംസിതാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കമിംസു.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബോ. പഠമം ഭിക്ഖു യാചിതബ്ബോ. യാചിത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൧൪൫. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭിക്ഖുനോവാദകസ്സ സമ്മുതി, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭിക്ഖുനോവാദകസ്സ സമ്മുതി, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനോവാദകോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ദുബ്ഭരതായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൪൬. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അസമ്മതോ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദേയ്യ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൪൭. തേന ഖോ പന സമയേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ സമ്മതാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്താ തഥേവ ലാഭിനോ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘ഏതരഹി ഖോ, ആവുസോ, ഥേരാ ഭിക്ഖൂ സമ്മതാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്താ തഥേവ ലാഭിനോ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. ഹന്ദാവുസോ, മയമ്പി നിസ്സീമം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദാമാ’’തി. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ നിസ്സീമം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘മയമ്പി, ഭഗിനിയോ, സമ്മതാ. അമ്ഹേപി ഉപസങ്കമഥ. മയമ്പി ഓവദിസ്സാമാ’’തി.

അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസും – ‘‘ഗച്ഛഥ ഭഗിനിയോ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖുനിയോ, ഓവാദോ ഇദ്ധോ അഹോസീ’’തി? ‘‘കുതോ, ഭന്തേ, ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി! അയ്യാ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസു’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ താ ഭിക്ഖുനിയോ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി…പേ… അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതാ സമാദപിതാ സമുത്തേജിതാ സമ്പഹംസിതാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കമിംസു. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഭിക്ഖുനീനം പരിത്തഞ്ഞേവ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ദിവസം തിരച്ഛാനകഥായ വീതിനാമേത്വാ ഉയ്യോജേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം ഭിക്ഖും ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നിതും. സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ വചസാ പരിചിതാ മനസാ അനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ; കല്യാണവാചോ ഹോതി കല്യാണവാക്കരണോ; യേഭുയ്യേന ഭിക്ഖുനീനം പിയോ ഹോതി മനാപോ; പടിബലോ ഹോതി ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും; ന ഖോ പനേതം [പന തം (?)] ഭഗവന്തം ഉദ്ദിസ്സ പബ്ബജിതായ കാസായവത്ഥവസനായ ഗരുധമ്മം അജ്ഝാപന്നപുബ്ബോ ഹോതി; വീസതിവസ്സോ വാ ഹോതി അതിരേകവീസതിവസ്സോ വാ – അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേഹി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം ഭിക്ഖും ഭിക്ഖുനോവാദകം സമ്മന്നിതു’’ന്തി.

൧൪൮. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അസമ്മതോ നാമ ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന അസമ്മതോ.

ഭിക്ഖുനിയോ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ഓവദേയ്യാതി അട്ഠഹി ഗരുധമ്മേഹി ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞേന ധമ്മേന ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകതോഉപസമ്പന്നം ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൪൯. തേന സമ്മതേന ഭിക്ഖുനാ പരിവേണം സമ്മജ്ജിത്വാ പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേത്വാ ആസനം പഞ്ഞപേത്വാ ദുതിയം ഗഹേത്വാ നിസീദിതബ്ബം. ഭിക്ഖുനീഹി തത്ഥ ഗന്ത്വാ തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിതബ്ബം. തേന ഭിക്ഖുനാ പുച്ഛിതബ്ബാ – ‘‘സമഗ്ഗാത്ഥ, ഭഗിനിയോ’’തി? സചേ ‘‘സമഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി ഭണന്തി, ‘‘വത്തന്തി, ഭഗിനിയോ, അട്ഠ ഗരുധമ്മാ’’തി? സചേ ‘‘വത്തന്തായ്യാ’’തി ഭണന്തി, ‘‘ഏസോ, ഭഗിനിയോ, ഓവാദോ’’തി നിയ്യാദേതബ്ബോ [നിയ്യാതേതബ്ബോ (ഇതിപി)]. സചേ ‘‘ന വത്തന്തായ്യാ’’തി ഭണന്തി, ഓസാരേതബ്ബാ. ‘‘വസ്സസതൂപസമ്പന്നായ ഭിക്ഖുനിയാ തദഹുപസമ്പന്നസ്സ ഭിക്ഖുനോ അഭിവാദനം പച്ചുട്ഠാനം അഞ്ജലികമ്മം സാമീചികമ്മം കാതബ്ബം; അയമ്പി ധമ്മോ സക്കത്വാ ഗരുകത്വാ മാനേത്വാ പൂജേത്വാ യാവജീവം അനതിക്കമനീയോ. ന ഭിക്ഖുനിയാ അഭിക്ഖുകേ ആവാസേ വസ്സം വസിതബ്ബം; അയമ്പി ധമ്മോ സക്കത്വാ ഗരുകത്വാ മാനേത്വാ പൂജേത്വാ യാവജീവം അനതിക്കമനീയോ. അന്വദ്ധമാസം ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖുസങ്ഘതോ ദ്വേ ധമ്മാ പച്ചാസീസിതബ്ബാ [പച്ചാസിംസിതബ്ബാ (ഇതിപി)] ഉപോസഥപുച്ഛകഞ്ച ഓവാദുപസങ്കമനഞ്ച, അയമ്പി ധമ്മോ…പേ… വസ്സം വുട്ഠായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉഭതോസങ്ഘേ തീഹി ഠാനേഹി പവാരേതബ്ബം ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ; അയമ്പി ധമ്മോ…പേ… ഗരുധമ്മം അജ്ഝാപന്നായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉഭതോസങ്ഘേ പക്ഖമാനത്തം ചരിതബ്ബം; അയമ്പി ധമ്മോ…പേ… ദ്വേ വസ്സാനി ഛസു ധമ്മേസു സിക്ഖിതസിക്ഖായ സിക്ഖമാനായ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പദാ പരിയേസിതബ്ബാ; അയമ്പി ധമ്മോ…പേ… ന ഭിക്ഖുനിയാ കേന ചി പരിയായേന ഭിക്ഖു അക്കോസിതബ്ബോ പരിഭാസിതബ്ബോ; അയമ്പി ധമ്മോ…പേ… അജ്ജതഗ്ഗേ ഓവടോ ഭിക്ഖുനീനം ഭിക്ഖൂസു വചനപഥോ, അനോവടോ ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീസു വചനപഥോ; അയമ്പി ധമ്മോ സക്കത്വാ ഗരുകത്വാ മാനേത്വാ പൂജേത്വാ യാവജീവം അനതിക്കമനീയോ’’തി.

സചേ ‘‘സമഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി ഭണന്തം അഞ്ഞം ധമ്മം ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സചേ ‘‘വഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി ഭണന്തം അട്ഠ ഗരുധമ്മേ ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഓവാദം അനിയ്യാദേത്വാ അഞ്ഞം ധമ്മം ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൫൦. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനീസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൫൧. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ വേമതികോ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ വേമതികോ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി…പേ… വേമതികോ ഓവദതി…പേ… സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ സമഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സമഗ്ഗസഞ്ഞീ ഓവദതി, അനാപത്തി.

൧൫൨. അനാപത്തി ഉദ്ദേസം ദേന്തോ, പരിപുച്ഛം ദേന്തോ, ‘‘ഓസാരേഹി അയ്യാ’’തി വുച്ചമാനോ, ഓസാരേതി, പഞ്ഹം പുച്ഛതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണന്തം ഭിക്ഖുനിയോ സുണന്തി, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഓവാദസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഠമം.

൨. അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദം

൧൫൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തി പരിയായേന. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ചൂളപന്ഥകസ്സ പരിയായോ ഹോതി ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘ന ദാനി അജ്ജ ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഞ്ഞേവ ദാനി ഉദാനം അയ്യോ ചൂളപന്ഥകോ പുനപ്പുനം ഭണിസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യേനായസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ചൂളപന്ഥകം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ ഏതദവോച – ‘‘സമഗ്ഗാത്ഥ, ഭഗിനിയോ’’തി? ‘‘സമഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി. ‘‘വത്തന്തി, ഭഗിനിയോ, അട്ഠ ഗരുധമ്മാ’’തി? ‘‘വത്തന്തായ്യാ’’തി. ‘‘ഏസോ, ഭഗിനിയോ, ഓവാദോ’’തി നിയ്യാദേത്വാ ഇമം ഉദാനം പുനപ്പുനം അഭാസി –

[ഉദാ. ൩൭] ‘‘അധിചേതസോ അപ്പമജ്ജതോ, മുനിനോ മോനപഥേസു സിക്ഖതോ;

സോകാ ന ഭവന്തി താദിനോ, ഉപസന്തസ്സ സദാ സതീമതോ’’തി.

ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘നനു അവോചുമ്ഹാ – ന ദാനി അജ്ജ ഓവാദോ ഇദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഞ്ഞേവ ദാനി ഉദാനം അയ്യോ ചൂളപന്ഥകോ പുനപ്പുനം ഭണിസ്സതീ’’തി! അസ്സോസി ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ താസം ഭിക്ഖുനീനം ഇമം കഥാസല്ലാപം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ആകാസേ അന്തലിക്ഖേ ചങ്കമതിപി തിട്ഠതിപി നിസീദതിപി സേയ്യമ്പി കപ്പേതി ധൂമായതിപി പജ്ജലതിപി അന്തരധായതിപി, തഞ്ചേവ [തഞ്ഞേവ (ഇതിപി)] ഉദാനം ഭണതി അഞ്ഞഞ്ച ബഹും ബുദ്ധവചനം. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത ഭോ, ന വത നോ ഇതോ പുബ്ബേ ഓവാദോ ഏവം ഇദ്ധോ ഭൂതപുബ്ബോ യഥാ അയ്യസ്സ ചൂളപന്ഥകസ്സാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ താ ഭിക്ഖുനിയോ യാവ സമന്ധകാരാ ഓവദിത്വാ ഉയ്യോജേസി – ഗച്ഛഥ ഭഗിനിയോതി.

അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ നഗരദ്വാരേ ഥകിതേ ബഹിനഗരേ വസിത്വാ കാലസ്സേവ നഗരം പവിസന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘അബ്രഹ്മചാരിനിയോ ഇമാ ഭിക്ഖുനിയോ; ആരാമേ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം വസിത്വാ ഇദാനി നഗരം പവിസന്തീ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ചൂളപന്ഥകോ അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സതീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ചൂളപന്ഥക, അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, ചൂളപന്ഥക, അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സസി! നേതം, ചൂളപന്ഥക, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൫൪. ‘‘സമ്മതോപി ചേ ഭിക്ഖു അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൫൫. സമ്മതോ നാമ ഞത്തിചതുത്ഥേന കമ്മേന സമ്മതോ.

അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേതി ഓഗ്ഗതേ സൂരിയേ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ഓവദേയ്യാതി അട്ഠഹി വാ ഗരുധമ്മേഹി അഞ്ഞേന വാ ധമ്മേന ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൫൬. അത്ഥങ്ഗതേ അത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്ഥങ്ഗതേ വേമതികോ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അത്ഥങ്ഗതേ അനത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ അത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനത്ഥങ്ഗതേ അനത്ഥങ്ഗതസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൫൭. അനാപത്തി ഉദ്ദേസം ദേന്തോ, പരിപുച്ഛം ദേന്തോ, ‘‘ഓസാരേഹി അയ്യാ’’തി വുച്ചമാനോ, ഓസാരേതി, പഞ്ഹം പുച്ഛതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണന്തം ഭിക്ഖുനിയോ സുണന്തി, സിക്ഖമാനായ സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദുതിയം.

൩. ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദം

൧൫൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ഏതദവോചും – ‘‘ഏഥായ്യേ, ഓവാദം ഗമിസ്സാമാ’’തി. ‘‘യമ്പി [യം ഹി (ക.)] മയം, അയ്യേ, ഗച്ഛേയ്യാമ ഓവാദസ്സ കാരണാ, അയ്യാ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഇധേവ ആഗന്ത്വാ അമ്ഹേ ഓവദന്തീ’’തി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സന്തീ’’തി [ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവാദം ന ഗച്ഛിസ്സന്തീതി (സീ.)]! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സന്തീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൫൯. തേന ഖോ പന സമയേന മഹാപജാപതി ഗോതമീ ഗിലാനാ ഹോതി. ഥേരാ ഭിക്ഖൂ യേന മഹാപജാപതി ഗോതമീ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ മഹാപജാപതിം ഗോതമിം ഏതദവോചും – ‘‘കച്ചി തേ, ഗോതമി, ഖമനീയം കച്ചി യാപനീയ’’ന്തി? ‘‘ന മേ, അയ്യാ, ഖമനീയം ന യാപനീയം’’. ‘‘ഇങ്ഘയ്യാ, ധമ്മം ദേസേഥാ’’തി. ‘‘ന, ഭഗിനി, കപ്പതി ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ധമ്മം ദേസേതു’’ന്തി കുക്കുച്ചായന്താ ന ദേസേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന മഹാപജാപതി ഗോതമീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ മഹാപജാപതിം ഗോതമിം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, ഗോതമി, ഖമനീയം കച്ചി യാപനീയ’’ന്തി? ‘‘പുബ്ബേ മേ, ഭന്തേ, ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ആഗന്ത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തി. തേന മേ ഫാസു ഹോതി. ഇദാനി പന – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്ത’’ന്തി, കുക്കുച്ചായന്താ ന ദേസേന്തി. തേന മേ ന ഫാസു ഹോതീ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ മഹാപജാപതിം ഗോതമിം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഗിലാനം ഭിക്ഖുനിം ഓവദിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൬൦. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ഗിലാനാ ഹോതി ഭിക്ഖുനീ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൧൬൧. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഭിക്ഖുനുപസ്സയോ നാമ യത്ഥ ഭിക്ഖുനിയോ ഏകരത്തമ്പി വസന്തി.

ഉപസങ്കമിത്വാതി തത്ഥ ഗന്ത്വാ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ഓവദേയ്യാതി അട്ഠഹി ഗരുധമ്മേഹി ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

ഗിലാനാ നാമ ഭിക്ഖുനീ ന സക്കോതി ഓവാദായ വാ സംവാസായ വാ ഗന്തും.

൧൬൨. ഉപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞീ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ അഞ്ഞത്ര സമയാ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ വേമതികോ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ അഞ്ഞത്ര സമയാ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞീ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഉപസങ്കമിത്വാ അഞ്ഞത്ര സമയാ ഓവദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞേന ധമ്മേന ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ഓവദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ ഉപസമ്പന്നസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നായ അനുപസമ്പന്നസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൬൩. അനാപത്തി സമയേ, ഉദ്ദേസം ദേന്തോ, പരിപുച്ഛം ദേന്തോ, ‘‘ഓസാരേഹി അയ്യാ’’തി വുച്ചമാനോ ഓസാരേതി, പഞ്ഹം പുച്ഛതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണന്തം ഭിക്ഖുനിയോ സുണന്തി, സിക്ഖമാനായ സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം തതിയം.

൪. ആമിസസിക്ഖാപദം

൧൬൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്താ ലാഭിനോ ഹോന്തി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഏവം വദന്തി – ‘‘ന ബഹുകതാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും; ആമിസഹേതു ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തീ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഏവം വക്ഖന്തി – ‘ന ബഹുകതാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും; ആമിസഹേതു ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തീ’’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം വദേഥ – ‘ന ബഹുകതാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും; ആമിസഹേതു ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തീ’’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഏവം വക്ഖഥ – ന ബഹുകതാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും; ആമിസഹേതു ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദന്തീതി! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൬൫. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഏവം വദേയ്യ – ‘ആമിസഹേതു ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവന്ദതീ’തി, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൬൬. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ആമിസഹേതൂതി ചീവരഹേതു പിണ്ഡപാതഹേതു സേനാസനഹേതു ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരഹേതു സക്കാരഹേതു ഗരുകാരഹേതു മാനനഹേതു വന്ദനഹേതു പൂജനഹേതു.

ഏവം വദേയ്യാതി ഉപസമ്പന്നം സങ്ഘേന സമ്മതം ഭിക്ഖുനോവാദകം അവണ്ണം കത്തുകാമോ അയസം കത്തുകാമോ മങ്കുകത്തുകാമോ ഏവം വദേതി – ‘‘ചീവരഹേതു പിണ്ഡപാതഹേതു സേനാസനഹേതു ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരഹേതു സക്കാരഹേതു ഗരുകാരഹേതു മാനനഹേതു വന്ദനഹേതു പൂജനഹേതു ഓവദതീ’’തി ഭണതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൬൭. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ഏവം വദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മകമ്മേ വേമതികോ ഏവം വദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ഏവം വദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഉപസമ്പന്നം സങ്ഘേന അസമ്മതം ഭിക്ഖുനോവാദകം അവണ്ണം കത്തുകാമോ അയസം കത്തുകാമോ മങ്കുകത്തുകാമോ ഏവം വദേതി – ‘‘ചീവരഹേതു…പേ… പൂജനഹേതു ഓവദതീ’’തി ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുപസമ്പന്നം സങ്ഘേന സമ്മതം വാ അസമ്മതം വാ ഭിക്ഖുനോവാദകം അവണ്ണം കത്തുകാമോ അയസം കത്തുകാമോ മങ്കുകത്തുകാമോ ഏവം വദേതി – ‘‘ചീവരഹേതു പിണ്ഡപാതഹേതു സേനാസനഹേതു ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരഹേതു സക്കാരഹേതു ഗരുകാരഹേതു മാനനഹേതു വന്ദനഹേതു പൂജനഹേതു ഓവദതീ’’തി ഭണതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൧൬൮. അനാപത്തി പകതിയാ ചീവരഹേതു പിണ്ഡപാതഹേതു സേനാസനഹേതു ഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരഹേതു സക്കാരഹേതു ഗരുകാരഹേതു മാനനഹേതു വന്ദനഹേതു പൂജനഹേതു ഓവദന്തം ഭണതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ആമിസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ചതുത്ഥം.

൫. ചീവരദാനസിക്ഖാപദം

൧൬൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരിസ്സാ വിസിഖായ പിണ്ഡായ ചരതി. അഞ്ഞതരാപി ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ വിസിഖായ പിണ്ഡായ ചരതി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘ഗച്ഛ, ഭഗിനി, അമുകസ്മിം ഓകാസേ ഭിക്ഖാ ദിയ്യതീ’’തി. സാപി ഖോ ഏവമാഹ – ‘‘ഗച്ഛായ്യ, അമുകസ്മിം ഓകാസേ ഭിക്ഖാ ദിയ്യതീ’’തി. തേ അഭിണ്ഹദസ്സനേന സന്ദിട്ഠാ അഹേസും. തേന ഖോ പന സമയേന സങ്ഘസ്സ ചീവരം ഭാജീയതി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ ഓവാദം ഗന്ത്വാ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതം ഖോ തം ഭിക്ഖുനിം സോ ഭിക്ഖു ഏതദവോച – ‘‘അയം മേ, ഭഗിനി, ചീവരപടിവീസോ [പടിവിംസോ (സീ.), പടിവിസോ (ഇതിപി)]; സാദിയിസ്സസീ’’തി? ‘‘ആമായ്യ, ദുബ്ബലചീവരാമ്ഹീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം അദാസി. സോപി ഖോ ഭിക്ഖു ദുബ്ബലചീവരോ ഹോതി. ഭിക്ഖൂ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോചും – ‘‘കരോഹി ദാനി തേ, ആവുസോ, ചീവര’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം ദസ്സതീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം അദാസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതികാ തേ, ഭിക്ഖു, അഞ്ഞാതികാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതികാ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം ദസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം ദദേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൭൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ഭിക്ഖുനീനം പാരിവത്തകം [പാരിവട്ടകം (ഇതിപി)] ചീവരം ന ദേന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ അമ്ഹാകം പാരിവത്തകം ചീവരം ന ദസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ താസം ഭിക്ഖുനീനം ഉജ്ഝായന്തീനം ഖിയ്യന്തീനം വിപാചേന്തീനം. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം പാരിവത്തകം ദാതും. ഭിക്ഖുസ്സ, ഭിക്ഖുനിയാ, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരസ്സ, സാമണേരിയാ – അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേസം പഞ്ചന്നം പാരിവത്തകം ദാതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൭൧. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം ദദേയ്യ, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൭൨. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതികാ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധാ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം [വികപ്പനുപഗപച്ഛിമം (സീ.)].

അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാതി ഠപേത്വാ പാരിവത്തകം ദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൭൩. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം ദേതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞാതികായ വേമതികോ ചീവരം ദേതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം ദേതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകതോ ഉപസമ്പന്നായ ചീവരം ദേതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൭൪. അനാപത്തി ഞാതികായ, പാരിവത്തകം പരിത്തേന വാ വിപുലം, വിപുലേന വാ പരിത്തം, ഭിക്ഖുനീ വിസ്സാസം ഗണ്ഹാതി, താവകാലികം ഗണ്ഹാതി, ചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം ദേതി, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ചീവരദാനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.

൬. ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദം

൧൭൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉദായീ പട്ടോ [പട്ഠോ (സീ. സ്യാ.)] ഹോതി ചീവരകമ്മം കാതും. അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ യേനായസ്മാ ഉദായീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഏതദവോച – ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, അയ്യോ ചീവരം സിബ്ബതൂ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം സിബ്ബിത്വാ സുരത്തം സുപരികമ്മകതം കത്വാ മജ്ഝേ പടിഭാനചിത്തം വുട്ഠാപേത്വാ സംഹരിത്വാ നിക്ഖിപി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ യേനായസ്മാ ഉദായീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഏതദവോച – ‘‘കഹം തം, ഭന്തേ, ചീവര’’ന്തി? ‘‘ഹന്ദ, ഭഗിനി, ഇമം ചീവരം യഥാസംഹടം ഹരിത്വാ നിക്ഖിപിത്വാ യദാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഓവാദം ആഗച്ഛതി തദാ ഇമം ചീവരം പാരുപിത്വാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ ആഗച്ഛാ’’തി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തം ചീവരം യഥാസംഹടം ഹരിത്വാ നിക്ഖിപിത്വാ യദാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഓവാദം ആഗച്ഛതി തദാ തം ചീവരം പാരുപിത്വാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ ആഗച്ഛതി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘യാവ ഛിന്നികാ ഇമാ ഭിക്ഖുനിയോ ധുത്തികാ അഹിരികായോ, യത്ര ഹി നാമ ചീവരേ പടിഭാനചിത്തം വുട്ഠാപേസ്സന്തീ’’തി!

ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘കസ്സിദം കമ്മ’’ന്തി? ‘‘അയ്യസ്സ ഉദായിസ്സാ’’തി. ‘‘യേപി തേ ഛിന്നകാ ധുത്തകാ അഹിരികാ തേസമ്പി ഏവരൂപം ന സോഭേയ്യ, കിം പന അയ്യസ്സ ഉദായിസ്സാ’’തി! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉദായീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം സിബ്ബിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര ത്വം, ഉദായി, ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം സിബ്ബസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതികാ തേ, ഉദായി, അഞ്ഞാതികാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതികാ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ പാസാദികം വാ അപാസാദികം വാ. കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം സിബ്ബിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൭൬. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം സിബ്ബേയ്യ വാ സിബ്ബാപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൭൭. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതികാ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധാ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം.

സിബ്ബേയ്യാതി സയം സിബ്ബതി ആരാപഥേ ആരാപഥേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

സിബ്ബാപേയ്യാതി അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സകിം ആണത്തോ ബഹുകമ്പി സിബ്ബതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൭൮. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം സിബ്ബതി വാ സിബ്ബാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞാതികായ വേമതികോ ചീവരം സിബ്ബതി വാ സിബ്ബാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഞ്ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം സിബ്ബതി വാ സിബ്ബാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ചീവരം സിബ്ബതി വാ സിബ്ബാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൭൯. അനാപത്തി ഞാതികായ, ചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം സിബ്ബതി വാ സിബ്ബാപേതി വാ, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.

൭. സംവിധാനസിക്ഖാപദം

൧൮൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘യഥേവ മയം സപജാപതികാ ആഹിണ്ഡാമ, ഏവമേവിമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ആഹിണ്ഡന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജിസ്സന്തീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ.

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജേയ്യ, അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പി, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൮൧. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച സാകേതാ സാവത്ഥിം അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘മയമ്പി അയ്യേഹി സദ്ധിം ഗമിസ്സാമാ’’തി. ‘‘ന, ഭഗിനീ, കപ്പതി ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജിതും. തുമ്ഹേ വാ പഠമം ഗച്ഛഥ മയം വാ ഗമിസ്സാമാ’’തി. ‘‘അയ്യാ, ഭന്തേ, അഗ്ഗപുരിസാ. അയ്യാവ പഠമം ഗച്ഛന്തൂ’’തി. അഥ ഖോ താസം ഭിക്ഖുനീനം പച്ഛാ ഗച്ഛന്തീനം അന്തരാമഗ്ഗേ ചോരാ അച്ഛിന്ദിംസു ച ദൂസേസുഞ്ച. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സത്ഥഗമനീയേ മഗ്ഗേ സാസങ്കസമ്മതേ സപ്പടിഭയേ ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൮൨. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജേയ്യ, അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ . സത്ഥഗമനീയോ ഹോതി മഗ്ഗോ സാസങ്കസമ്മതോ സപ്പടിഭയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൧൮൩. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

സദ്ധിന്തി ഏകതോ.

സംവിധായാതി – ‘‘ഗച്ഛാമ, ഭഗിനി, ഗച്ഛാമായ്യ; ഗച്ഛാമായ്യ, ഗച്ഛാമ, ഭഗിനി; അജ്ജ വാ ഹിയ്യോ വാ പരേ വാ ഗച്ഛാമാ’’തി സംവിദഹതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പീതി കുക്കുടസമ്പാതേ ഗാമേ, ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഗാമകേ അരഞ്ഞേ, അദ്ധയോജനേ അദ്ധയോജനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

സത്ഥഗമനീയോ നാമ മഗ്ഗോ ന സക്കാ ഹോതി വിനാ സത്ഥേന ഗന്തും.

സാസങ്കം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ [യസ്മിം മഗ്ഗേ (?)] ചോരാനം നിവിട്ഠോകാസോ ദിസ്സതി, ഭുത്തോകാസോ ദിസ്സതി, ഠിതോകാസോ ദിസ്സതി, നിസിന്നോകാസോ ദിസ്സതി, നിപന്നോകാസോ ദിസ്സതി.

സപ്പടിഭയം നാമ തസ്മിം മഗ്ഗേ ചോരേഹി മനുസ്സാ ഹതാ ദിസ്സന്തി, വിലുത്താ ദിസ്സന്തി, ആകോടിതാ ദിസ്സന്തി, സപ്പടിഭയം ഗന്ത്വാ അപ്പടിഭയം ദസ്സേത്വാ ഉയ്യോജേതബ്ബാ – ‘‘ഗച്ഛഥ ഭഗിനിയോ’’തി.

൧൮൪. സംവിദഹിതേ സംവിദഹിതസഞ്ഞീ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജതി, അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സംവിദഹിതേ വേമതികോ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജതി, അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സംവിദഹിതേ, അസംവിദഹിതസഞ്ഞീ ഏകദ്ധാനമഗ്ഗം പടിപജ്ജതി, അന്തമസോ ഗാമന്തരമ്പി, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഭിക്ഖു സംവിദഹതി ഭിക്ഖുനീ ന സംവിദഹതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ സംവിദഹിതസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ അസംവിദഹിതസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൮൫. അനാപത്തി സമയേ, അസംവിദഹിത്വാ ഗച്ഛതി, ഭിക്ഖുനീ സംവിദഹതി, ഭിക്ഖു ന സംവിദഹതി, വിസങ്കേതേന ഗച്ഛന്തി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

സംവിധാനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം സത്തമം.

൮. നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദം

൧൮൬. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം [ഏകനാവം (സ്യാ.)] അഭിരുഹന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘യഥേവ മയം സപജാപതികാ നാവായ [ഏകനാവായ (സ്യാ.)] കീളാമ, ഏവമേവിമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ നാവായ കീളന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹിസ്സന്തീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം [ഏകനാവം (സ്യാ.)] അഭിരുഹേയ്യ, ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൮൭. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച സാകേതാ സാവത്ഥിം അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. അന്തരാമഗ്ഗേ നദീ തരിതബ്ബാ [ഉത്തരിതബ്ബാ (സ്യാ.)] ഹോതി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘മയമ്പി അയ്യേഹി സദ്ധിം ഉത്തരിസ്സാമാ’’തി. ‘‘ന, ഭഗിനീ, കപ്പതി ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹിതും; തുമ്ഹേ വാ പഠമം ഉത്തരഥ മയം വാ ഉത്തരിസ്സാമാ’’തി. ‘‘അയ്യാ, ഭന്തേ, അഗ്ഗപുരിസാ. അയ്യാവ പഠമം ഉത്തരന്തൂ’’തി. അഥ ഖോ താസം ഭിക്ഖുനീനം പച്ഛാ ഉത്തരന്തീനം ചോരാ അച്ഛിന്ദിംസു ച ദൂസേസുഞ്ച. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തിരിയം തരണായ ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൮൮. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം സംവിധായ ഏകം നാവം അഭിരുഹേയ്യ ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ, അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൧൮൯. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

സദ്ധിന്തി ഏകതോ.

സംവിധായാതി ‘‘അഭിരുഹാമ, ഭഗിനി, അഭിരുഹാമായ്യ; അഭിരുഹാമായ്യ, അഭിരുഹാമ, ഭഗിനി; അജ്ജ വാ ഹിയ്യോ വാ പരേ വാ അഭിരുഹാമാ’’തി സംവിദഹതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

ഭിക്ഖുനിയാ അഭിരുള്ഹേ ഭിക്ഖു അഭിരുഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഭിക്ഖുമ്ഹി അഭിരുള്ഹേ ഭിക്ഖുനീ അഭിരുഹതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉഭോ വാ അഭിരുഹന്തി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഉദ്ധംഗാമിനിന്തി ഉജ്ജവനികായ.

അധോഗാമിനിന്തി ഓജവനികായ.

അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായാതി ഠപേത്വാ തിരിയം തരണം.

കുക്കുടസമ്പാതേ ഗാമേ, ഗാമന്തരേ ഗാമന്തരേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അഗാമകേ അരഞ്ഞേ, അഡ്ഢയോജനേ അഡ്ഢയോജനേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൯൦. സംവിദഹിതേ സംവിദഹിതസഞ്ഞീ ഏകം നാവം അഭിരുഹതി ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ, അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സംവിദഹിതേ വേമതികോ ഏകം നാവം അഭിരുഹതി ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ, അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സംവിദഹിതേ അസംവിദഹിതസഞ്ഞീ ഏകം നാവം അഭിരുഹതി ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ, അഞ്ഞത്ര തിരിയം തരണായ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഭിക്ഖു സംവിദഹതി, ഭിക്ഖുനീ ന സംവിദഹതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ സംവിദഹിതസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അസംവിദഹിതേ, അസംവിദഹിതസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൧൯൧. അനാപത്തി തിരിയം തരണായ, അസംവിദഹിത്വാ അഭിരുഹന്തി, ഭിക്ഖുനീ സംവിദഹതി, ഭിക്ഖു ന സംവിദഹതി, വിസങ്കേതേന അഭിരുഹന്തി, ആപദാസു ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മിസ്സാതി.

നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം അട്ഠമം.

൯. പരിപാചിതസിക്ഖാപദം

൧൯൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഞ്ഞതരസ്സ കുലസ്സ കുലൂപികാ ഹോതി നിച്ചഭത്തികാ. തേന ച ഗഹപതിനാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ നിമന്തിതാ ഹോന്തി. അഥ ഖോ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന തം കുലം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘കിമിദം, ഗഹപതി, പഹൂതം ഖാദനീയം ഭോജനീയം പടിയത്ത’’ന്തി? ‘‘ഥേരാ മയാ, അയ്യേ, നിമന്തിതാ’’തി. ‘‘കേ പന തേ, ഗഹപതി, ഥേരാ’’തി? ‘‘അയ്യോ സാരിപുത്തോ അയ്യോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ അയ്യോ മഹാകച്ചാനോ അയ്യോ മഹാകോട്ഠികോ അയ്യോ മഹാകപ്പിനോ അയ്യോ മഹാചുന്ദോ അയ്യോ അനുരുദ്ധോ അയ്യോ രേവതോ അയ്യോ ഉപാലി അയ്യോ ആനന്ദോ അയ്യോ രാഹുലോ’’തി. ‘‘കിം പന ത്വം, ഗഹപതി, മഹാനാഗേ തിട്ഠമാനേ ചേടകേ നിമന്തേസീ’’തി?

‘‘കേ പന തേ, അയ്യേ, മഹാനാഗാ’’തി? ‘‘അയ്യോ ദേവദത്തോ അയ്യോ കോകാലികോ അയ്യോ കടമോദകതിസ്സകോ [കടമോരകതിസ്സകോ (സീ.) കതമോരകതിസ്സകോ (സ്യാ.)] അയ്യോ ഖണ്ഡദേവിയാ പുത്തോ അയ്യോ സമുദ്ദദത്തോ’’തി. അയം ചരഹി ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തരാ കഥാ വിപ്പകതാ, അഥ തേ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ പവിസിംസു. ‘‘സച്ചം മഹാനാഗാ ഖോ തയാ, ഗഹപതി, നിമന്തിതാ’’തി. ‘‘ഇദാനേവ ഖോ ത്വം, അയ്യേ, ചേടകേ അകാസി; ഇദാനി മഹാനാഗേ’’തി. ഘരതോ ച നിക്കഡ്ഢി, നിച്ചഭത്തഞ്ച പച്ഛിന്ദി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ദേവദത്തോ ജാനം ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതം പിണ്ഡപാതം ഭുഞ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ദേവദത്ത, ജാനം ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതം പിണ്ഡപാതം ഭുഞ്ജസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, ജാനം ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതം പിണ്ഡപാതം ഭുഞ്ജിസ്സസി. നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ജാനം ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതം പിണ്ഡപാതം ഭുഞ്ജേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.