൭. ധമ്മദേസനാസിക്ഖാപദം

൬൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉദായീ സാവത്ഥിയം കുലൂപകോ ഹോതി, ബഹുകാനി കുലാനി ഉപസങ്കമതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന അഞ്ഞതരം കുലം തേനുപസങ്കമി. തേന ഖോ പന സമയേന ഘരണീ നിവേസനദ്വാരേ നിസിന്നാ ഹോതി, ഘരസുണ്ഹാ ആവസഥദ്വാരേ നിസിന്നാ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ യേന ഘരണീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഘരണിയാ ഉപകണ്ണകേ ധമ്മം ദേസേസി. അഥ ഖോ ഘരസുണ്ഹായ ഏതദഹോസി – ‘‘കി നു ഖോ സോ സമണോ സസ്സുയാ ജാരോ ഉദാഹു ഓഭാസതീ’’തി?

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ ഘരണിയാ ഉപകണ്ണകേ ധമ്മം ദേസേത്വാ യേന ഘരസുണ്ഹാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഘരസുണ്ഹായ ഉപകണ്ണകേ ധമ്മം ദേസേസി. അഥ ഖോ ഘരണിയാ ഏതദഹോസി – ‘‘കിം നു ഖോ സോ സമണോ ഘരസുണ്ഹായ ജാരോ ഉദാഹു ഓഭാസതീ’’തി? അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ ഘരസുണ്ഹായ ഉപകണ്ണകേ ധമ്മം ദേസേത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഘരണീ ഘരസുണ്ഹം ഏതദവോച – ‘‘ഹേ ജേ, കിം തേ ഏസോ സമണോ അവോചാ’’തി? ‘‘ധമ്മം മേ, അയ്യേ, ദേസേസി’’. ‘‘അയ്യായ പന കിം അവോചാ’’തി? ‘‘മയ്ഹമ്പി ധമ്മം ദേസേസീ’’തി. താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യോ ഉദായീ മാതുഗാമസ്സ ഉപകണ്ണകേ ധമ്മം ദേസേസ്സതി! നനു നാമ വിസ്സട്ഠേന വിവടേന ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ’’തി?

അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ താസം ഇത്ഥീനം ഉജ്ഝായന്തീനം ഖിയ്യന്തീനം വിപാചേന്തീനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉദായീ മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉദായിം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉദായി, മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേസ്സസി. നേതം മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേയ്യ പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൧. തേന ഖോ പന സമയേന ഉപാസികാ ഭിക്ഖൂ പസ്സിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘ഇങ്ഘായ്യാ ധമ്മം ദേസേഥാ’’തി. ‘‘ന, ഭഗിനീ, കപ്പതി മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേതു’’ന്തി. ‘‘ഇങ്ഘായ്യാ ഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേഥ, സക്കാ ഏത്തകേനപി ധമ്മോ അഞ്ഞാതു’’ന്തി. ‘‘ന, ഭഗിനീ, കപ്പതി മാതുഗാമസ്സ ധമ്മം ദേസേതു’’ന്തി. കുക്കുച്ചായന്താ ന ദേസേസും. ഉപാസികാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ അമ്ഹേഹി യാചിയമാനാ ധമ്മം ന ദേസേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ താസം ഉപാസികാനം ഉജ്ഝായന്തീനം ഖിയ്യന്തീനം വിപാചേന്തീനം. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മാതുഗാമസ്സ ഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖൂ മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൨. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം മാതുഗാമസ്സ ഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതു’’ന്തി തേ അവിഞ്ഞും പുരിസവിഗ്ഗഹം ഉപനിസീദാപേത്വാ മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ അവിഞ്ഞും പുരിസവിഗ്ഗഹം ഉപനിസീദാപേത്വാ മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേസ്സന്തീ’’തി!

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അവിഞ്ഞും പുരിസവിഗ്ഗഹം ഉപനിസീദാപേത്വാ മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, അവിഞ്ഞും പുരിസവിഗ്ഗഹം ഉപനിസീദാപേത്വാ മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൬൩. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു മാതുഗാമസ്സ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേയ്യ, അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൬൪. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

മാതുഗാമോ നാമ മനുസ്സിത്ഥീ; ന യക്ഖീ ന പേതീ ന തിരച്ഛാനഗതാ; വിഞ്ഞൂ, പടിബലാ സുഭാസിതദുബ്ഭാസിതം ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആജാനിതും.

ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹീതി അതിരേകഛപ്പഞ്ചവാചാഹി.

ധമ്മോ നാമ ബുദ്ധഭാസിതോ, സാവകഭാസിതോ, ഇസിഭാസിതോ, ദേവതാഭാസിതോ, അത്ഥൂപസഞ്ഹിതോ, ധമ്മൂപസഞ്ഹിതോ.

ദേസേയ്യാതി പദേന ദേസേതി, പദേ പദേ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. അക്ഖരായ ദേസേതി, അക്ഖരക്ഖരായ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേനാതി ഠപേത്വാ വിഞ്ഞും പുരിസവിഗ്ഗഹം. വിഞ്ഞൂ നാമ പുരിസവിഗ്ഗഹോ, പടിബലോ ഹോതി സുഭാസിതദുബ്ഭാസിതം ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആജാനിതും.

൬൫. മാതുഗാമേ മാതുഗാമസഞ്ഞീ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. മാതുഗാമേ വേമതികോ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. മാതുഗാമേ അമാതുഗാമസഞ്ഞീ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

യക്ഖിയാ വാ പേതിയാ വാ പണ്ഡകസ്സ വാ തിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹിത്ഥിയാ വാ ഉത്തരിഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അമാതുഗാമേ മാതുഗാമസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അമാതുഗാമേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അമാതുഗാമേ അമാതുഗാമസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൬൬. അനാപത്തി വിഞ്ഞുനാ പുരിസവിഗ്ഗഹേന, ഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, ഊനകഛപ്പഞ്ചവാചാഹി ധമ്മം ദേസേതി, ഉട്ഠഹിത്വാ പുന നിസീദിത്വാ ദേസേതി, മാതുഗാമോ ഉട്ഠഹിത്വാ പുന നിസീദതി തസ്മിം ദേസേതി, അഞ്ഞസ്സ മാതുഗാമസ്സ ദേസേതി, പഞ്ഹം പുച്ഛതി, പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതി, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ ഭണന്തം മാതുഗാമോ സുണാതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ധമ്മദേസനാസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം സത്തമം.