൧൦. പഥവീഖണനസിക്ഖാപദം

൮൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ ആളവിയം വിഹരതി അഗ്ഗാളവേ ചേതിയേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആളവകാ [ആളവികാ (സ്യാ.)] ഭിക്ഖൂ നവകമ്മം കരോന്താ പഥവിം ഖണന്തിപി ഖണാപേന്തിപി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ പഥവിം ഖണിസ്സന്തിപി ഖണാപേസ്സന്തിപി! ഏകിന്ദ്രിയം സമണാ സക്യപുത്തിയാ ജീവം വിഹേഠേന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആളവകാ ഭിക്ഖൂ പഥവിം ഖണിസ്സന്തിപി ഖണാപേസ്സന്തിപീ’’തി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, പഥവിം ഖണഥപി ഖണാപേഥപീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, പഥവിം ഖണിസ്സഥപി ഖണാപേസ്സഥപി! ജീവസഞ്ഞിനോ ഹി, മോഘപുരിസാ, മനുസ്സാ പഥവിയാ. നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൮൫. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു പഥവിം ഖണേയ്യ വാ ഖണാപേയ്യ വാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൮൬. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

പഥവീ നാമ ദ്വേ പഥവിയോ – ജാതാ ച പഥവീ അജാതാ ച പഥവീ.

ജാതാ നാമ പഥവീ – സുദ്ധപംസു സുദ്ധമത്തികാ അപ്പപാസാണാ അപ്പസക്ഖരാ അപ്പകഠലാ അപ്പമരുമ്ബാ അപ്പവാലികാ, യേഭുയ്യേനപംസുകാ, യേഭുയ്യേനമത്തികാ. അദഡ്ഢാപി വുച്ചതി ജാതാ പഥവീ. യോപി പംസുപുഞ്ജോ വാ മത്തികാപുഞ്ജോ വാ അതിരേകചാതുമാസം ഓവട്ഠോ, അയമ്പി വുച്ചതി ജാതാ പഥവീ.

അജാതാ നാമ പഥവീ – സുദ്ധപാസാണാ സുദ്ധസക്ഖരാ സുദ്ധകഠലാ സുദ്ധമരുമ്ബാ സുദ്ധവാലികാ അപ്പപംസുകാ അപ്പമത്തികാ, യേഭുയ്യേനപാസാണാ, യേഭുയ്യേനസക്ഖരാ, യേഭുയ്യേനകഠലാ, യേഭുയ്യേനമരുമ്ബാ, യേഭുയ്യേനവാലികാ. ദഡ്ഢാപി വുച്ചതി അജാതാ പഥവീ. യോപി പംസുപുഞ്ജോ വാ മത്തികാപുഞ്ജോ വാ ഓമകചാതുമാസം ഓവട്ഠോ, അയമ്പി വുച്ചതി അജാതാ പഥവീ.

ഖണേയ്യാതി സയം ഖണതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഖണാപേയ്യാതി അഞ്ഞം ആണാപേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സകിം ആണത്തോ ബഹുകമ്പി ഖണതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൮൭. പഥവിയാ പഥവിസഞ്ഞീ ഖണതി വാ ഖണാപേതി വാ, ഭിന്ദതി വാ ഭേദാപേതി വാ, ദഹതി വാ ദഹാപേതി വാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

പഥവിയാ വേമതികോ ഖണതി വാ ഖണാപേതി വാ, ഭിന്ദതി വാ ഭേദാപേതി വാ, ദഹതി വാ ദഹാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

പഥവിയാ അപഥവിസഞ്ഞീ ഖണതി വാ ഖണാപേതി വാ, ഭിന്ദതി വാ ഭേദാപേതി വാ, ദഹതി വാ ദഹാപേതി വാ, അനാപത്തി.

അപഥവിയാ പഥവിസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അപഥവിയാ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അപഥവിയാ അപഥവിസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൮൮. അനാപത്തി – ‘‘ഇമം ജാന, ഇമം ദേഹി, ഇമം ആഹര, ഇമിനാ അത്ഥോ, ഇമം കപ്പിയം കരോഹീ’’തി ഭണതി, അസഞ്ചിച്ച, അസതിയാ, അജാനന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

പഥവീഖണനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദസമം.

മുസാവാദവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മുസാ ഓമസപേസുഞ്ഞം, പദസേയ്യായ വേ ദുവേ;

അഞ്ഞത്ര വിഞ്ഞുനാ ഭൂതാ, ദുട്ഠുല്ലാപത്തി ഖണനാതി.