൨൩൪. കസ്സപഗോത്തഭിക്ഖുവത്ഥു

൩൮൦. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ ചമ്പായം വിഹരതി ഗഗ്ഗരായ പോക്ഖരണിയാ തീരേ. തേന ഖോ പന സമയേന കാസീസു ജനപദേ വാസഭഗാമോ നാമ ഹോതി. തത്ഥ കസ്സപഗോത്തോ നാമ ഭിക്ഖു ആവാസികോ ഹോതി തന്തിബദ്ധോ ഉസ്സുക്കം ആപന്നോ – കിന്തി അനാഗതാ ച പേസലാ ഭിക്ഖൂ ആഗച്ഛേയ്യും, ആഗതാ ച പേസലാ ഭിക്ഖൂ ഫാസു വിഹരേയ്യും, അയഞ്ച ആവാസോ വുദ്ധിം വിരുള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജേയ്യാതി. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ കാസീസു ചാരികം ചരമാനാ യേന വാസഭഗാമോ തദവസരും. അദ്ദസാ ഖോ കസ്സപഗോത്തോ ഭിക്ഖു തേ ഭിക്ഖൂ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ, ദിസ്വാന ആസനം പഞ്ഞപേസി, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപി, പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസി, പാനീയേന ആപുച്ഛി, നഹാനേ ഉസ്സുക്കം അകാസി, ഉസ്സുക്കമ്പി അകാസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. അഥ ഖോ തേസം ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘ഭദ്ദകോ ഖോ അയം, ആവുസോ, ആവാസികോ ഭിക്ഖു നഹാനേ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ഉസ്സുക്കമ്പി കരോതി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ഹന്ദ, മയം, ആവുസോ, ഇധേവ വാസഭഗാമേ നിവാസം കപ്പേമാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ തത്ഥേവ വാസഭഗാമേ നിവാസം കപ്പേസും.

അഥ ഖോ കസ്സപഗോത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏതദഹോസി – ‘‘യോ ഖോ ഇമേസം ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ആഗന്തുകകിലമഥോ സോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ. യേപിമേ ഗോചരേ അപ്പകതഞ്ഞുനോ തേദാനിമേ ഗോചരേ പകതഞ്ഞുനോ. ദുക്കരം ഖോ പന പരകുലേസു യാവജീവം ഉസ്സുക്കം കാതും, വിഞ്ഞത്തി ച മനുസ്സാനം അമനാപാ. യംനൂനാഹം ന ഉസ്സുക്കം കരേയ്യം യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മി’’ന്തി. സോ ന ഉസ്സുക്കം അകാസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. അഥ ഖോ തേസം ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘പുബ്ബേ ഖ്വായം, ആവുസോ, ആവാസികോ ഭിക്ഖു നഹാനേ ഉസ്സുക്കം അകാസി, ഉസ്സുക്കമ്പി അകാസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. സോദാനായം ന ഉസ്സുക്കം കരോതി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ദുട്ഠോദാനായം, ആവുസോ, ആവാസികോ ഭിക്ഖു. ഹന്ദ, മയം, ആവുസോ, ആവാസികം [ഇമം ആവാസികം (സ്യാ.)] ഭിക്ഖും ഉക്ഖിപാമാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ സന്നിപതിത്വാ കസ്സപഗോത്തം ഭിക്ഖും ഏതദവോചും – ‘‘പുബ്ബേ ഖോ ത്വം, ആവുസോ, നഹാനേ ഉസ്സുക്കം കരോസി, ഉസ്സുക്കമ്പി കരോസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. സോദാനി ത്വം ന ഉസ്സുക്കം കരോസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ആപത്തിം ത്വം, ആവുസോ, ആപന്നോ. പസ്സസേതം ആപത്തി’’ന്തി? ‘‘നത്ഥി മേ, ആവുസോ, ആപത്തി, യമഹം പസ്സേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ തേ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ കസ്സപഗോത്തം ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ അദസ്സനേ ഉക്ഖിപിംസു.

അഥ ഖോ കസ്സപഗോത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏതദഹോസി – ‘‘അഹം ഖോ ഏതം ന ജാനാമി ‘ആപത്തി വാ ഏസാ അനാപത്തി വാ, ആപന്നോ ചമ്ഹി [വമ്ഹി (?)] അനാപന്നോ വാ, ഉക്ഖിത്തോ ചമ്ഹി അനുക്ഖിത്തോ വാ, ധമ്മികേന വാ അധമ്മികേന വാ, കുപ്പേന വാ അകുപ്പേന വാ, ഠാനാരഹേന വാ അട്ഠാനാരഹേന വാ’. യംനൂനാഹം ചമ്പം ഗന്ത്വാ ഭഗവന്തം ഏതമത്ഥം പുച്ഛേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ കസ്സപഗോത്തോ ഭിക്ഖു സേനാസനം സംസാമേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ചമ്പാ തേന പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന യേന ചമ്പാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ കസ്സപഗോത്തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖു, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചി അപ്പകിലമഥേന അദ്ധാനം ആഗതോ, കുതോ ച ത്വം, ഭിക്ഖു, ആഗച്ഛസീ’’തി? ‘‘ഖമനീയം, ഭഗവാ; യാപനീയം, ഭഗവാ; അപ്പകിലമഥേന ചാഹം, ഭന്തേ, അദ്ധാനം ആഗതോ. അത്ഥി, ഭന്തേ, കാസീസു ജനപദേ വാസഭഗാമോ നാമ. തത്ഥാഹം, ഭഗവാ, ആവാസികോ തന്തിബദ്ധോ ഉസ്സുക്കം ആപന്നോ – ‘കിന്തി അനാഗതാ ച പേസലാ ഭിക്ഖൂ ആഗച്ഛേയ്യും, ആഗതാ ച പേസലാ ഭിക്ഖൂ ഫാസു വിഹരേയ്യും, അയഞ്ച ആവാസോ വുദ്ധിം വിരുള്ഹിം വേപുല്ലം ആപജ്ജേയ്യാ’തി. അഥ ഖോ, ഭന്തേ, സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ കാസീസു ചാരികം ചരമാനാ യേന വാസഭഗാമോ തദവസരും. അദ്ദസം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തേ ഭിക്ഖൂ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ, ദിസ്വാന ആസനം പഞ്ഞപേസിം, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപിം, പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസിം, പാനീയേന അപുച്ഛിം, നഹാനേ ഉസ്സുക്കം അകാസിം, ഉസ്സുക്കമ്പി അകാസിം യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. അഥ ഖോ തേസം, ഭന്തേ, ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘ഭദ്ദകോ ഖോ അയം ആവുസോ ആവാസികോ ഭിക്ഖു നഹാനേ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ഉസ്സുക്കമ്പി കരോതി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ഹന്ദ, മയം, ആവുസോ, ഇധേവ വാസഭഗാമേ നിവാസം കപ്പേമാ’തി. അഥ ഖോ തേ, ഭന്തേ, ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ തത്ഥേവ വാസഭഗാമേ നിവാസം കപ്പേസും. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏതദഹോസി – ‘യോ ഖോ ഇമേസം ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ആഗന്തുകകിലമഥോ സോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ. യേപിമേ ഗോചരേ അപ്പകതഞ്ഞുനോ തേദാനിമേ ഗോചരേ പകതഞ്ഞുനോ. ദുക്കരം ഖോ പന പരകുലേസു യാവജീവം ഉസ്സുക്കം കാതും, വിഞ്ഞത്തി ച മനുസ്സാനം അമനാപാ. യംനൂനാഹം ന ഉസ്സുക്കം കരേയ്യം യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മി’ന്തി. സോ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ന ഉസ്സുക്കം അകാസിം യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. അഥ ഖോ തേസം, ഭന്തേ, ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘പുബ്ബേ ഖ്വായം, ആവുസോ, ആവാസികോ ഭിക്ഖു നഹാനേ ഉസ്സുക്കം കരോതി, ഉസ്സുക്കമ്പി കരോതി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. സോദാനായം ന ഉസ്സുക്കം കരോതി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ദുട്ഠോദാനായം, ആവുസോ, ആവാസികോ ഭിക്ഖു. ഹന്ദ, മയം, ആവുസോ, ആവാസികം ഭിക്ഖും ഉക്ഖിപാമാ’തി. അഥ ഖോ തേ, ഭന്തേ, ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ സന്നിപതിത്വാ മം ഏതദവോചും – ‘പുബ്ബേ ഖോ ത്വം, ആവുസോ, നഹാനേ ഉസ്സുക്കം കരോസി, ഉസ്സുക്കമ്പി കരോസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. സോദാനി ത്വം ന ഉസ്സുക്കം കരോസി യാഗുയാ ഖാദനീയേ ഭത്തസ്മിം. ആപത്തിം ത്വം, ആവുസോ, ആപന്നോ. പസ്സസേതം ആപത്തി’ന്തി? ‘നത്ഥി മേ, ആവുസോ, ആപത്തി യമഹം പസ്സേയ്യ’ന്തി. അഥ ഖോ തേ, ഭന്തേ, ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ മം ആപത്തിയാ അദസ്സനേ ഉക്ഖിപിംസു. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഏതം ന ജാനാമി ‘ആപത്തി വാ ഏസാ അനാപത്തി വാ, ആപന്നോ ചമ്ഹി അനാപന്നോ വാ, ഉക്ഖിത്തോ ചമ്ഹി അനുക്ഖിത്തോ വാ, ധമ്മികേന വാ അധമ്മികേന വാ, കുപ്പേന വാ അകുപ്പേന വാ, ഠാനാരഹേന വാ അട്ഠാനാരഹേന വാ’. യംനൂനാഹം ചമ്പം ഗന്ത്വാ ഭഗവന്തം ഏതമത്ഥം പുച്ഛേയ്യ’ന്തി. തതോ അഹം, ഭഗവാ, ആഗച്ഛാമീ’’തി. ‘‘അനാപത്തി ഏസാ, ഭിക്ഖു, നേസാ ആപത്തി. അനാപന്നോസി, നസി ആപന്നോ. അനുക്ഖിത്തോസി, നസി ഉക്ഖിത്തോ. അധമ്മികേനാസി കമ്മേന ഉക്ഖിത്തോ കുപ്പേന അട്ഠാനാരഹേന. ഗച്ഛ ത്വം, ഭിക്ഖു, തത്ഥേവ വാസഭഗാമേ നിവാസം കപ്പേഹീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ കസ്സപഗോത്തോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ പടിസ്സുണിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ യേന വാസഭഗാമോ തേന പക്കാമി.

൩൮൧. അഥ ഖോ തേസം ആഗന്തുകാനം ഭിക്ഖൂനം അഹുദേവ കുക്കുച്ചം, അഹു വിപ്പടിസാരോ – ‘‘അലാഭാ വത നോ, ന വത നോ ലാഭാ, ദുല്ലദ്ധം വത നോ, ന വത നോ സുലദ്ധം, യേ മയം സുദ്ധം ഭിക്ഖും അനാപത്തികം അവത്ഥുസ്മിം അകാരണേ ഉക്ഖിപിമ്ഹാ. ഹന്ദ, മയം, ആവുസോ, ചമ്പം ഗന്ത്വാ ഭഗവതോ സന്തികേ അച്ചയം അച്ചയതോ ദേസേമാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ സേനാസനം സംസാമേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ചമ്പാ തേന പക്കമിംസു. അനുപുബ്ബേന യേന ചമ്പാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖവേ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചിത്ഥ അപ്പകിലമഥേന അദ്ധാനം ആഗതാ, കുതോ ച തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ആഗച്ഛഥാ’’തി? ‘‘ഖമനീയം, ഭഗവാ; യാപനീയം, ഭഗവാ; അപ്പകിലമഥേന ച മയം, ഭന്തേ, അദ്ധാനം ആഗതാ. അത്ഥി, ഭന്തേ, കാസീസു ജനപദേ വാസഭഗാമോ നാമ. തതോ മയം, ഭഗവാ, ആഗച്ഛാമാ’’തി. ‘‘തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികം ഭിക്ഖും ഉക്ഖിപിത്ഥാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി. ‘‘കിസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, വത്ഥുസ്മിം കാരണേ’’തി? ‘‘അവത്ഥുസ്മിം, ഭഗവാ, അകാരണേ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം, മോഘപുരിസാ, അനനുലോമികം അപ്പതിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, സുദ്ധം ഭിക്ഖും അനാപത്തികം അവത്ഥുസ്മിം അകാരണേ ഉക്ഖിപിസ്സഥ. നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ…’’ വിഗരഹിത്വാ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, സുദ്ധോ ഭിക്ഖു അനാപത്തികോ അവത്ഥുസ്മിം അകാരണേ ഉക്ഖിപിതബ്ബോ. യോ ഉക്ഖിപേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഉട്ഠായാസനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭഗവതോ പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘അച്ചയോ നോ, ഭന്തേ, അച്ചഗമാ യഥാബാലേ യഥാമൂള്ഹേ യഥാഅകുസലേ, യേ മയം സുദ്ധം ഭിക്ഖും അനാപത്തികം അവത്ഥുസ്മിം അകാരണേ ഉക്ഖിപിമ്ഹാ. തേസം നോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ അച്ചയം അച്ചയതോ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു ആയതിം സംവരായാ’’തി. ‘‘തഗ്ഘ, തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അച്ചയോ അച്ചഗമാ യഥാബാലേ യഥാമൂള്ഹേ യഥാഅകുസലേ, യേ തുമ്ഹേ സുദ്ധം ഭിക്ഖും അനാപത്തികം അവത്ഥുസ്മിം അകാരണേ ഉക്ഖിപിത്ഥ. യതോ ച ഖോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോഥ, തം വോ മയം പടിഗ്ഗണ്ഹാമ. വുദ്ധിഹേസാ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസ്സ വിനയേ യോ അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോതി, ആയതിം [ആയതിം ച (സീ.)] സംവരം ആപജ്ജതീ’’തി.

കസ്സപഗോത്തഭിക്ഖുവത്ഥു നിട്ഠിതം.