൨൨൦. നിസീദനാദിഅനുജാനനാ

൩൫൩. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ പണീതാനി ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ മുട്ഠസ്സതീ അസമ്പജാനാ നിദ്ദം ഓക്കമന്തി. തേസം മുട്ഠസ്സതീനം അസമ്പജാനാനം നിദ്ദം ഓക്കമന്താനം സുപിനന്തേന അസുചി മുച്ചതി, സേനാസനം അസുചിനാ മക്ഖിയതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന പച്ഛാസമണേന സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ അദ്ദസ സേനാസനം അസുചിനാ മക്ഖിതം, ദിസ്വാന ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി – ‘‘കിം ഏതം, ആനന്ദ, സേനാസനം മക്ഖിത’’ന്തി? ‘‘ഏതരഹി, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂ പണീതാനി ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ മുട്ഠസ്സതീ അസമ്പജാനാ നിദ്ദം ഓക്കമന്തി. തേസം മുട്ഠസ്സതീനം അസമ്പജാനാനം നിദ്ദം ഓക്കമന്താനം സുപിനന്തേന അസുചി മുച്ചതി; തയിദം, ഭഗവാ, സേനാസനം അസുചിനാ മക്ഖിത’’ന്തി. ‘‘ഏവമേതം, ആനന്ദ, ഏവമേതം, ആനന്ദ. മുച്ചതി ഹി, ആനന്ദ, മുട്ഠസ്സതീനം അസമ്പജാനാനം നിദ്ദം ഓക്കമന്താനം സുപിനന്തേന അസുചി. യേ തേ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ ഉപട്ഠിതസ്സതീ സമ്പജാനാ നിദ്ദം ഓക്കമന്തി, തേസം അസുചി ന മുച്ചതി. യേപി തേ, ആനന്ദ, പുഥുജ്ജനാ കാമേസു വീതരാഗാ, തേസമ്പി അസുചി ന മുച്ചതി. അട്ഠാനമേതം, ആനന്ദ, അനവകാസോ യം അരഹതോ അസുചി മുച്ചേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആനന്ദേന പച്ഛാസമണേന സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ അദ്ദസം സേനാസനം അസുചിനാ മക്ഖിതം, ദിസ്വാന ആനന്ദം ആമന്തേസിം ‘കിം ഏതം, ആനന്ദ, സേനാസനം മക്ഖിത’ന്തി? ‘ഏതരഹി, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂ പണീതാനി ഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ മുട്ഠസ്സതീ അസമ്പജാനാ നിദ്ദം ഓക്കമന്തി. തേസം മുട്ഠസ്സതീനം അസമ്പജാനാനം നിദ്ദം ഓക്കമന്താനം സുപിനന്തേന അസുചി മുച്ചതി; തയിദം, ഭഗവാ, സേനാസനം അസുചിനാ മക്ഖിത’ന്തി. ‘ഏവമേതം, ആനന്ദ, ഏവമേതം, ആനന്ദ, മുച്ചതി ഹി, ആനന്ദ, മുട്ഠസ്സതീനം അസമ്പജാനാനം നിദ്ദം ഓക്കമന്താനം സുപിനന്തേന അസുചി. യേ തേ, ആനന്ദ, ഭിക്ഖൂ ഉപട്ഠിതസ്സതീ സമ്പജാനാ നിദ്ദം ഓക്കമന്തി, തേസം അസുചി ന മുച്ചതി. യേപി തേ, ആനന്ദ, പുഥുജ്ജനാ കാമേസു വീതരാഗാ തേസമ്പി അസുചി ന മുച്ചതി. അട്ഠാനമേതം, ആനന്ദ, അനവകാസോ യം അരഹതോ അസുചി മുച്ചേയ്യാ’’’തി.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവാ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ നിദ്ദം ഓക്കമതോ – ദുക്ഖം സുപതി, ദുക്ഖം പടിബുജ്ഝതി, പാപകം സുപിനം പസ്സതി, ദേവതാ ന രക്ഖന്തി, അസുചി മുച്ചതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആദീനവാ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ നിദ്ദം ഓക്കമതോ.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആനിസംസാ ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സ സമ്പജാനസ്സ നിദ്ദം ഓക്കമതോ – സുഖം സുപതി, സുഖം പടിബുജ്ഝതി, ന പാപകം സുപിനം പസ്സതി, ദേവതാ രക്ഖന്തി, അസുചി ന മുച്ചതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആനിസംസാ ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സ സമ്പജാനസ്സ നിദ്ദം ഓക്കമതോ.

‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, കായഗുത്തിയാ ചീവരഗുത്തിയാ സേനാസനഗുത്തിയാ നിസീദന’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അതിഖുദ്ദകം നിസീദനം ന സബ്ബം സേനാസനം സംഗോപേതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, യാവമഹന്തം പച്ചത്ഥരണം ആകങ്ഖതി താവമഹന്തം പച്ചത്ഥരണം കാതുന്തി.

൩൫൪. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഉപജ്ഝായസ്സ ആയസ്മതോ ബേലട്ഠസീസസ്സ ഥുല്ലകച്ഛാബാധോ ഹോതി. തസ്സ ലസികായ ചീവരാനി കായേ ലഗ്ഗന്തി. താനി ഭിക്ഖൂ ഉദകേന തേമേത്വാ തേമേത്വാ അപകഡ്ഢന്തി. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ തേ ഭിക്ഖൂ താനി ചീവരാനി ഉദകേന തേമേത്വാ തേമേത്വാ അപകഡ്ഢന്തേ, ദിസ്വാന യേന തേ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി, ഉപങ്കമിത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കിം ഇമസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ആബാധോ’’തി? ‘‘ഇമസ്സ, ഭന്തേ, ആയസ്മതോ ഥുല്ലകച്ഛാബാധോ. ലസികായ ചീവരാനി കായേ ലഗ്ഗന്തി. താനി മയം ഉദകേന തേമേത്വാ തേമേത്വാ അപകഡ്ഢാമാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, യസ്സ കണ്ഡു വാ പിളകാ വാ അസ്സാവോ വാ ഥുല്ലകച്ഛു വാ ആബാധോ കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദി’’ന്തി.

൩൫൫. അഥ ഖോ വിസാഖാ മിഗാരമാതാ മുഖപുഞ്ഛനചോളം [മുഖപുഞ്ജനചോളം (ക.)] ആദായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ വിസാഖാ മിഗാരമാതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പടിഗ്ഗണ്ഹാതു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ മുഖപുഞ്ഛനചോളം, യം മമസ്സ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ മുഖപുഞ്ഛനചോളം. അഥ ഖോ ഭഗവാ വിസാഖം മിഗാരമാതരം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ വിസാഖാ മിഗാരമാതാ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതാ സമാദപിതാ സമുത്തേജിതാ സമ്പഹംസിതാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മുഖപുഞ്ഛനചോളക’’ന്തി [മുഖപുഞ്ഛനചോലന്തി (സ്യാ.)].

൩൫൬. തേന ഖോ പന സമയേന രോജോ മല്ലോ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ സഹായോ ഹോതി. രോജസ്സ മല്ലസ്സ ഖോമപിലോതികാ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഹത്ഥേ നിക്ഖിത്താ ഹോതി. ആയസ്മതോ ച ആനന്ദസ്സ ഖോമപിലോതികായ അത്ഥോ ഹോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ വിസ്സാസം ഗഹേതും – സന്ദിട്ഠോ ച ഹോതി, സമ്ഭത്തോ ച, ആലപിതോ ച, ജീവതി ച, ജാനാതി ച, ഗഹിതേ മേ അത്തമനോ ഭവിസ്സതീതി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേഹി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ വിസ്സാസം ഗഹേതുന്തി.

൩൫൭. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂനം പരിപുണ്ണം ഹോതി തിചീവരം. അത്ഥോ ച ഹോതി പരിസ്സാവനേഹിപി ഥവികാഹിപി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പരിക്ഖാരചോളകന്തി.

നിസീദനാദിഅനുജാനനാ നിട്ഠിതാ.