൨൦൩. സേട്ഠിഭരിയാവത്ഥു

൩൩൦. തേന ഖോ പന സമയേന സാകേതേ സേട്ഠിഭരിയായ സത്തവസ്സികോ സീസാബാധോ ഹോതി. ബഹൂ മഹന്താ മഹന്താ ദിസാപാമോക്ഖാ വേജ്ജാ ആഗന്ത്വാ നാസക്ഖിംസു അരോഗം കാതും. ബഹും ഹിരഞ്ഞം ആദായ അഗമംസു. അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ സാകേതം പവിസിത്വാ മനുസ്സേ പുച്ഛി – ‘‘കോ, ഭണേ, ഗിലാനോ, കം തികിച്ഛാമീ’’തി? ‘‘ഏതിസ്സാ, ആചരിയ, സേട്ഠിഭരിയായ സത്തവസ്സികോ സീസാബാധോ; ഗച്ഛ, ആചരിയ, സേട്ഠിഭരിയം തികിച്ഛാഹീ’’തി. അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ യേന സേട്ഠിസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ദോവാരികം ആണാപേസി – ‘‘ഗച്ഛ, ഭണേ ദോവാരിക, സേട്ഠിഭരിയായ പാവദ – ‘വേജ്ജോ, അയ്യേ, ആഗതോ, സോ തം ദട്ഠുകാമോ’’’തി. ‘‘ഏവം, ആചരിയാ’’തി ഖോ സോ ദോവാരികോ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ പടിസ്സുത്വാ യേന സേട്ഠിഭരിയാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ സേട്ഠിഭരിയം ഏതദവോച – ‘‘വേജ്ജോ, അയ്യേ, ആഗതോ; സോ തം ദട്ഠുകാമോ’’തി. ‘‘കീദിസോ, ഭണേ ദോവാരിക, വേജ്ജോ’’തി? ‘‘ദഹരകോ, അയ്യേ’’തി. ‘‘അലം, ഭണേ ദോവാരിക, കിം മേ ദഹരകോ വേജ്ജോ കരിസ്സതി? ബഹൂ മഹന്താ മഹന്താ ദിസാപാമോക്ഖാ വേജ്ജാ ആഗന്ത്വാ നാസക്ഖിംസു അരോഗം കാതും. ബഹും ഹിരഞ്ഞം ആദായ അഗമംസൂ’’തി. അഥ ഖോ സോ ദോവാരികോ യേന ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ജീവകം കോമാരഭച്ചം ഏതദവോച – ‘‘സേട്ഠിഭരിയാ, ആചരിയ, ഏവമാഹ – ‘അലം, ഭണേ ദോവാരിക, കിം മേ ദഹരകോ വേജ്ജോ കരിസ്സതി? ബഹൂ മഹന്താ മഹന്താ ദിസാപാമോക്ഖാ വേജ്ജാ ആഗന്ത്വാ നാസക്ഖിംസു അരോഗം കാതും. ബഹും ഹിരഞ്ഞം ആദായ അഗമംസൂ’’’തി. ‘‘ഗച്ഛ, ഭണേ ദോവാരിക, സേട്ഠിഭരിയായ പാവദ – ‘വേജ്ജോ, അയ്യേ, ഏവമാഹ – മാ കിര, അയ്യേ, പുരേ കിഞ്ചി അദാസി. യദാ അരോഗാ അഹോസി തദാ യം ഇച്ഛേയ്യാസി തം ദജ്ജേയ്യാസീ’’’തി. ‘‘ഏവം, ആചരിയാ’’തി ഖോ സോ ദോവാരികോ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ പടിസ്സുത്വാ യേന സേട്ഠിഭരിയാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ സേട്ഠിഭരിയം ഏതദവോച – ‘‘വേജ്ജോ, അയ്യേ, ഏവമാഹ – ‘മാ കിര, അയ്യേ, പുരേ കിഞ്ചി അദാസി. യദാ അരോഗാ അഹോസി തദാ യം ഇച്ഛേയ്യാസി തം ദജ്ജേയ്യാസീ’’’തി. ‘‘തേന ഹി, ഭണേ ദോവാരിക, വേജ്ജോ ആഗച്ഛതൂ’’തി. ‘‘ഏവം, അയ്യേ’’തി ഖോ സോ ദോവാരികോ സേട്ഠിഭരിയായ പടിസ്സുത്വാ യേന ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ജീവകം കോമാരഭച്ചം ഏതദവോച – ‘‘സേട്ഠിഭരിയാ തം, ആചരിയ, പക്കോസതീ’’തി.

അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ യേന സേട്ഠിഭരിയാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ സേട്ഠിഭരിയായ വികാരം സല്ലക്ഖേത്വാ സേട്ഠിഭരിയം ഏതദവോച – ‘‘പസതേന, അയ്യേ, സപ്പിനാ അത്ഥോ’’തി. അഥ ഖോ സേട്ഠിഭരിയാ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ പസതം സപ്പിം ദാപേസി. അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ തം പസതം സപ്പിം നാനാഭേസജ്ജേഹി നിപ്പചിത്വാ സേട്ഠിഭരിയം മഞ്ചകേ ഉത്താനം നിപാതേത്വാ [നിപജ്ജാപേത്വാ (സീ. സ്യാ.)] നത്ഥുതോ അദാസി. അഥ ഖോ തം സപ്പിം നത്ഥുതോ ദിന്നം മുഖതോ ഉഗ്ഗഞ്ഛി. അഥ ഖോ സേട്ഠിഭരിയാ പടിഗ്ഗഹേ നിട്ഠുഭിത്വാ ദാസിം ആണാപേസി – ‘‘ഹന്ദ, ജേ, ഇമം സപ്പിം പിചുനാ ഗണ്ഹാഹീ’’തി. അഥ ഖോ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അച്ഛരിയം [അച്ഛരിയം വത ഭോ (സ്യാ.)] യാവ ലൂഖായം ഘരണീ, യത്ര ഹി നാമ ഇമം ഛഡ്ഡനീയധമ്മം സപ്പിം പിചുനാ ഗാഹാപേസ്സതി. ബഹുകാനി ച മേ മഹഗ്ഘാനി [മഹഗ്ഘാനി മഹഗ്ഘാനി (സീ. സ്യാ.)] ഭേസജ്ജാനി ഉപഗതാനി. കിമ്പി മായം കിഞ്ചി [കഞ്ചി (സ്യാ.)] ദേയ്യധമ്മം ദസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ സേട്ഠിഭരിയാ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ വികാരം സല്ലക്ഖേത്വാ ജീവകം കോമാരഭച്ചം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, ആചരിയ, വിമനോസീ’’തി? ഇധ മേ ഏതദഹോസി – ‘‘അച്ഛരിയം യാവ ലൂഖായം ധരണീ, യത്ര ഹി നാമ ഇമം ഛഡ്ഡനീയധമ്മം സപ്പിം പിചുനാ ഗാഹാപേസ്സതി. ബഹുകാനി ച മേ മഹഗ്ഘാനി സജ്ജാനി ഉപഗതാനി. കിമ്പി മായം കിഞ്ചി ദേയ്യധമ്മം ദസ്സതീ’’തി. ‘‘മയം ഖോ, ആചരിയ, ആഗാരികാ നാമ ഉപജാനാമേതസ്സ സംയമസ്സ. വരമേതം സപ്പി ദാസാനം വാ കമ്മകരാനം വാ പാദബ്ഭഞ്ജനം വാ പദീപകരണേ വാ ആസിത്തം. മാ ഖോ ത്വം, ആചരിയ, വിമനോ അഹോസി. ന തേ ദേയ്യധമ്മോ ഹായിസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ സേട്ഠിഭരിയായ സത്തവസ്സികം സീസാബാധം ഏകേനേവ നത്ഥുകമ്മേന അപകഡ്ഢി. അഥ ഖോ സേട്ഠിഭരിയാ അരോഗാ സമാനാ ജീവകസ്സ കോമാരഭച്ചസ്സ ചത്താരി സഹസ്സാനി പാദാസി. പുത്തോ – മാതാ മേ അരോഗാ ഠിതാതി ചത്താരി സഹസ്സാനി പാദാസി. സുണിസാ – സസ്സു മേ അരോഗാ ഠിതാതി ചത്താരി സഹസ്സാനി പാദാസി. സേട്ഠി ഗഹപതി – ഭരിയാ മേ അരോഗാ ഠിതാതി ചത്താരി സഹസ്സാനി പാദാസി ദാസഞ്ച ദാസിഞ്ച അസ്സരഥഞ്ച.

അഥ ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ താനി സോളസസഹസ്സാനി ആദായ ദാസഞ്ച ദാസിഞ്ച അസ്സരഥഞ്ച യേന രാജഗഹം തേന പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന യേന രാജഗഹം യേന അഭയോ രാജകുമാരോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ അഭയം രാജകുമാരം ഏതദവോച – ‘‘ഇദം മേ, ദേവ, പഠമകമ്മം സോളസസഹസ്സാനി ദാസോ ച ദാസീ ച അസ്സരഥോ ച. പടിഗ്ഗണ്ഹാതു മേ ദേവോ പോസാവനിക’’ന്തി. ‘‘അലം, ഭണേ ജീവക; തുയ്ഹമേവ ഹോതു. അമ്ഹാകഞ്ഞേവ അന്തേപുരേ നിവേസനം മാപേഹീ’’തി. ‘‘ഏവം, ദേവാ’’തി ഖോ ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ അഭയസ്സ രാജകുമാരസ്സ പടിസ്സുത്വാ അഭയസ്സ രാജകുമാരസ്സ അന്തേപുരേ നിവേസനം മാപേസി.

സേട്ഠിഭരിയാവത്ഥു നിട്ഠിതം.