൧൬൬. പടിഗ്ഗഹിതാദിഅനുജാനനാ

൨൭൭. [പാചി. ൨൯൫] തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഉപനന്ദസ്സ സക്യപുത്തസ്സ ഉപട്ഠാകകുലം സങ്ഘസ്സത്ഥായ ഖാദനീയം പാഹേസി – അയ്യസ്സ ഉപനന്ദസ്സ ദസ്സേത്വാ സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠോ ഹോതി. അഥ ഖോ തേ മനുസ്സാ ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂ പുച്ഛിംസു – ‘‘കഹം, ഭന്തേ, അയ്യോ ഉപനന്ദോ’’തി? ‘‘ഏസാവുസോ, ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠോ’’തി. ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, ഖാദനീയം അയ്യസ്സ ഉപനന്ദസ്സ ദസ്സേത്വാ സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബ’’ന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, പടിഗ്ഗഹേത്വാ നിക്ഖിപഥ യാവ ഉപനന്ദോ ആഗച്ഛതീതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പുരേഭത്തം കുലാനി പയിരുപാസിത്വാ ദിവാ ആഗച്ഛതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ദുബ്ഭിക്ഖേ അപ്പമത്തകേപി പവാരേന്തി, പടിസങ്ഖാപി പടിക്ഖിപന്തി, സബ്ബോ ച സങ്ഘോ പവാരിതോ ഹോതി, ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി. പടിഗ്ഗണ്ഹഥ, ഭിക്ഖവേ, പരിഭുഞ്ജഥ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പുരേഭത്തം പടിഗ്ഗഹിതം ഭുത്താവിനാ പവാരിതേന അനതിരിത്തം പരിഭുഞ്ജിതുന്തി.

൨൭൮. അഥ ഖോ ഭഗവാ രാജഗഹേ യഥാഭിരന്തം വിഹരിത്വാ യേന സാവത്ഥി തേന ചാരികം പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന ചാരികം ചരമാനോ യേന സാവത്ഥി തദവസരി. തത്ര സുദം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ കായഡാഹാബാധോ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘പുബ്ബേ തേ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, കായഡാഹാബാധോ കേന ഫാസു ഹോതീ’’തി? ‘‘ഭിസേഹി ച മേ, ആവുസോ, മുളാലികാഹി ചാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമ്മിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവ ജേതവനേ അന്തരഹിതോ മന്ദാകിനിയാ പോക്ഖരണിയാ തീരേ പാതുരഹോസി. അദ്ദസാ ഖോ അഞ്ഞതരോ നാഗോ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം, ദിസ്വാന ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ഏതദവോച – ‘‘ഏതു ഖോ, ഭന്തേ, അയ്യോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ. സ്വാഗതം, ഭന്തേ, അയ്യസ്സ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ. കേന, ഭന്തേ, അയ്യസ്സ അത്ഥോ; കിം ദമ്മീ’’തി? ‘‘ഭിസേഹി ച മേ, ആവുസോ, അത്ഥോ, മുളാലികാഹി ചാ’’തി. അഥ ഖോ സോ നാഗോ അഞ്ഞതരം നാഗം ആണാപേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭണേ, അയ്യസ്സ ഭിസേ ച മുളാലികായോ ച യാവദത്ഥം ദേഹീ’’തി. അഥ ഖോ സോ നാഗോ മന്ദാകിനിം പോക്ഖരണിം ഓഗാഹേത്വാ, സോണ്ഡായ ഭിസഞ്ച മുളാലികഞ്ച അബ്ബാഹിത്വാ, സുവിക്ഖാലിതം വിക്ഖാലേത്വാ, ഭണ്ഡികം ബന്ധിത്വാ യേനായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തേനുപസങ്കമി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവ – മന്ദാകിനിയാ പോക്ഖരണിയാ തീരേ അന്തരഹിതോ ജേതവനേ പാതുരഹോസി. സോപി ഖോ നാഗോ മന്ദാകിനിയാ പോക്ഖരണിയാ തീരേ അന്തരഹിതോ ജേതവനേ പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ സോ നാഗോ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ ഭിസേ ച മുളാലികായോ ച പടിഗ്ഗഹാപേത്വാ ജേതവനേ അന്തരഹിതോ മന്ദാകിനിയാ പോക്ഖരണിയാ തീരേ പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഭിസേ ച മുളാലികായോ ച ഉപനാമേസി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഭിസേ ച മുളാലികായോ ച ഭുത്തസ്സ കായഡാഹാബാധോ പടിപ്പസ്സമ്ഭി. ബഹൂ ഭിസാ ച മുളാലികായോ ച അവസിട്ഠാ ഹോന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ദുബ്ഭിക്ഖേ അപ്പമത്തകേപി പവാരേന്തി, പടിസങ്ഖാപി പടിക്ഖിപന്തി, സബ്ബോ ച സങ്ഘോ പവാരിതോ ഹോതി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി. പടിഗ്ഗണ്ഹഥ, ഭിക്ഖവേ, പരിഭുഞ്ജഥ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വനട്ഠം പോക്ഖരട്ഠം ഭുത്താവിനാ പവാരിതേന അനതിരിത്തം പരിഭുഞ്ജിതുന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയം ബഹും ഫലഖാദനീയം ഉപ്പന്നം ഹോതി, കപ്പിയകാരകോ ച ന ഹോതി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ഫലം ന പരിഭുഞ്ജന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അബീജം നിബ്ബത്തബീജം [നിബ്ബട്ടബീജം (സീ.), നിബ്ബടബീജം (സ്യാ.), നിപ്പട്ടബീജം (ക.)] അകതകപ്പം ഫലം പരിഭുഞ്ജിതുന്തി.

പടിഗ്ഗഹിതാദി അനുജാനനാ നിട്ഠിതാ.