൨൭൫. പാലിലേയ്യകഗമനകഥാ

൪൬൭. [ഉദാ. ൩൫ ആദയോ ഥോകം വിസദിസം] അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തഞ്ച അനുരുദ്ധം ആയസ്മന്തഞ്ച നന്ദിയം ആയസ്മന്തഞ്ച കിമിലം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ യേന പാലിലേയ്യകം [പാരിലേയ്യകം (സീ. സ്യാ.)] തേന ചാരികം പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന ചാരികം ചരമാനോ യേന പാലിലേയ്യകം തദവസരി. തത്ര സുദം ഭഗവാ പാലിലേയ്യകേ വിഹരതി രക്ഖിതവനസണ്ഡേ ഭദ്ദസാലമൂലേ. അഥ ഖോ ഭഗവതോ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘അഹം ഖോ പുബ്ബേ ആകിണ്ണോ ന ഫാസു വിഹാസിം തേഹി കോസമ്ബകേഹി [കോസബ്ഭികേഹി (സ്യാ.)] ഭിക്ഖൂഹി ഭണ്ഡനകാരകേഹി കലഹകാരകേഹി വിവാദകാരകേഹി ഭസ്സകാരകേഹി സങ്ഘേ അധികരണകാരകേഹി. സോമ്ഹി ഏതരഹി ഏകോ അദുതിയോ സുഖം ഫാസു വിഹരാമി അഞ്ഞത്രേവ തേഹി കോസമ്ബകേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഭണ്ഡനകാരകേഹി കലഹകാരകേഹി വിവാദകാരകേഹി ഭസ്സകാരകേഹി സങ്ഘേ അധികരണകാരകേഹീ’’തി.

അഞ്ഞതരോപി ഖോ ഹത്ഥിനാഗോ ആകിണ്ണോ വിഹരതി ഹത്ഥീഹി ഹത്ഥിനീഹി ഹത്ഥികളഭേഹി ഹത്ഥിച്ഛാപേഹി, ഛിന്നഗ്ഗാനി ചേവ തിണാനി ഖാദതി, ഓഭഗ്ഗോഭഗ്ഗഞ്ചസ്സ സാഖാഭങ്ഗം ഖാദന്തി, ആവിലാനി ച പാനീയാനി പിവതി, ഓഗാഹാ ചസ്സ ഓതിണ്ണസ്സ ഹത്ഥിനിയോ കായം ഉപനിഘംസന്തിയോ ഗച്ഛന്തി. അഥ ഖോ തസ്സ ഹത്ഥിനാഗസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അഹം ഖോ ആകിണ്ണോ വിഹരാമി ഹത്ഥീഹി ഹത്ഥിനീഹി ഹത്ഥികളഭേഹി ഹത്ഥിച്ഛാപേഹി, ഛിന്നഗ്ഗാനി ചേവ തിണാനി ഖാദാമി, ഓഭഗ്ഗോഭഗ്ഗഞ്ച മേ സാഖാഭങ്ഗം ഖാദന്തി, ആവിലാനി ച പാനീയാനി പിവാമി, ഓഗാഹാ ച മേ ഓതിണ്ണസ്സ ഹത്ഥിനിയോ കായം ഉപനിഘംസന്തിയോ ഗച്ഛന്തി. യംനൂനാഹം ഏകോവ ഗണസ്മാ വൂപകട്ഠോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ സോ ഹത്ഥിനാഗോ യൂഥാ അപക്കമ്മ യേന പാലിലേയ്യകം രക്ഖിതവനസണ്ഡോ ഭദ്ദസാലമൂലം യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ സോണ്ഡായ ഭഗവതോ പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേതി, അപ്പഹരിതഞ്ച കരോതി. അഥ ഖോ തസ്സ ഹത്ഥിനാഗസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അഹം ഖോ പുബ്ബേ ആകിണ്ണോ ന ഫാസു വിഹാസിം ഹത്ഥീഹി ഹത്ഥിനീഹി ഹത്ഥികളഭേഹി ഹത്ഥിച്ഛാപേഹി, ഛിന്നഗ്ഗാനി ചേവ തിണാനി ഖാദിം, ഓഭഗ്ഗോഭഗ്ഗഞ്ച മേ സാഖാഭങ്ഗം ഖാദിംസു, ആവിലാനി ച പാനീയാനി അപായിം ഓഗാഹാ ച മേ ഓതിണ്ണസ്സ [ഓഗാഹഞ്ചസ്സ ഓതിണ്ണസ്സ (സ്യാ.), ഓഗാഹാ ചസ്സ ഉത്തിണ്ണസ്സ (സീ.)] ഹത്ഥിനിയോ കായം ഉപനിഘംസന്തിയോ അഗമംസു. സോമ്ഹി ഏതരഹി ഏകോ അദുതിയോ സുഖം ഫാസു വിഹരാമി അഞ്ഞത്രേവ ഹത്ഥീഹി ഹത്ഥിനീഹി ഹത്ഥികളഭേഹി ഹത്ഥിച്ഛാപേഹീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അത്തനോ ച പവിവേകം വിദിത്വാ തസ്സ ച ഹത്ഥിനാഗസ്സ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ തായം വേലായം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

[ഉദാ. ൩൫] ‘‘ഏതം [ഏവം (ക.)] നാഗസ്സ നാഗേന, ഈസാദന്തസ്സ ഹത്ഥിനോ;

സമേതി ചിത്തം ചിത്തേന, യദേകോ രമതീ വനേ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ പാലിലേയ്യകേ യഥാഭിരന്തം വിഹരിത്വാ യേന സാവത്ഥി തേന ചാരികം പക്കാമി. അനുപുബ്ബേന ചാരികം ചരമാനോ യേന സാവത്ഥി തദവസരി. തത്ര സുദം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ കോസമ്ബകാ ഉപാസകാ – ‘‘ഇമേ ഖോ അയ്യാ കോസമ്ബകാ ഭിക്ഖൂ ബഹുനോ അമ്ഹാകം അനത്ഥസ്സ കാരകാ. ഇമേഹി ഉബ്ബാള്ഹോ ഭഗവാ പക്കന്തോ. ഹന്ദ മയം അയ്യേ കോസമ്ബകേ ഭിക്ഖൂ നേവ അഭിവാദേയ്യാമ, ന പച്ചുട്ഠേയ്യാമ, ന അഞ്ജലികമ്മം സാമീചികമ്മം കരേയ്യാമ, ന സക്കരേയ്യാമ, ന ഗരും കരേയ്യാമ, ന മാനേയ്യാമ, ന ഭജേയ്യാമ, ന പൂജേയ്യാമ, ഉപഗതാനമ്പി പിണ്ഡകം ന ദജ്ജേയ്യാമ – ഏവം ഇമേ അമ്ഹേഹി അസക്കരിയമാനാ അഗരുകരിയമാനാ അമാനിയമാനാ അഭജിയമാനാ അപൂജിയമാനാ അസക്കാരപകതാ പക്കമിസ്സന്തി വാ വിബ്ഭമിസ്സന്തി വാ ഭഗവന്തം വാ പസാദേസ്സന്തീ’’തി. അഥ ഖോ കോസമ്ബകാ ഉപാസകാ കോസമ്ബകേ ഭിക്ഖൂ നേവ അഭിവാദേസും, ന പച്ചുട്ഠേസും, ന അഞ്ജലികമ്മം സാമീചികമ്മം അകംസു, ന സക്കരിംസു, ന ഗരും കരിംസു, ന മാനേസും, ന ഭജേസും ന പൂജേസും, ഉപഗതാനമ്പി പിണ്ഡകം ന അദംസു. അഥ ഖോ കോസമ്ബകാ ഭിക്ഖൂ കോസമ്ബകേഹി ഉപാസകേഹി അസക്കരിയമാനാ അഗരുകരിയമാനാ അമാനിയമാനാ അഭജിയമാനാ അപൂജിയമാനാ അസക്കാരപകതാ ഏവമാഹംസു – ‘‘ഹന്ദ മയം, ആവുസോ, സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം അധികരണം വൂപസമേയ്യാമാ’’തി.

പാലിലേയ്യകഗമനകഥാ നിട്ഠിതാ.