൧൦. വച്ചകുടിവത്തകഥാ

൩൭൩. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ബ്രാഹ്മണജാതികോ വച്ചം കത്വാ ന ഇച്ഛതി ആചമേതും – കോ ഇമം വസലം ദുഗ്ഗന്ധം ആമസിസ്സതീതി [ആചമിസ്സതീതി (ക.)]. തസ്സ വച്ചമഗ്ഗേ കിമി സണ്ഠാതി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ‘‘കിം പന ത്വം, ആവുസോ, വച്ചം കത്വാ ന ആചമേസീ’’തി? ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖു വച്ചം കത്വാ ന ആചമേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, വച്ചം കത്വാ ന ആചമേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം ഭഗവാ’’തി…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, വച്ചം കത്വാ സതി ഉദകേ നാചമേതബ്ബം. യോ നാചമേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ വച്ചകുടിയാ യഥാവുഡ്ഢം വച്ചം കരോന്തി. നവകാ ഭിക്ഖൂ പഠമതരം ആഗന്ത്വാ വച്ചിതാ ആഗമേന്തി. തേ വച്ചം സന്ധാരേന്താ മുച്ഛിതാ പപതന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര ഭിക്ഖവേ…പേ… സച്ചം ഭഗവാതി…പേ… ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, വച്ചകുടിയാ യഥാവുഡ്ഢം വച്ചോ കാതബ്ബോ. യോ കരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ആഗതപടിപാടിയാ വച്ചം കാതു’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ അതിസഹസാപി വച്ചകുടിം പവിസന്തി, ഉബ്ഭജിത്വാപി [ഉബ്ഭുജ്ജിത്വാപി (സീ.), ഉബ്ഭുജിത്വാ (സ്യാ.)] പവിസന്തി, നിത്ഥുനന്താപി വച്ചം കരോന്തി, ദന്തകട്ഠം ഖാദന്താപി വച്ചം കരോന്തി, ബഹിദ്ധാപി വച്ചദോണികായ വച്ചം കരോന്തി, ബഹിദ്ധാപി പസ്സാവദോണികായ പസ്സാവം കരോന്തി, പസ്സാവദോണികായപി ഖേളം കരോന്തി, ഫരുസേനപി കട്ഠേന അവലേഖന്തി, അവലേഖനകട്ഠമ്പി വച്ചകൂപമ്ഹി പാതേന്തി, അതിസഹസാപി നിക്ഖമന്തി, ഉബ്ഭജിത്വാപി നിക്ഖമന്തി, ചപുചപുകാരകമ്പി ആചമേന്തി, ആചമനസരാവകേപി ഉദകം സേസേന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ അതിസഹസാപി വച്ചകുടിം പവിസിസ്സന്തി, ഉബ്ഭജിത്വാപി പവിസിസ്സന്തി, നിത്ഥുനന്താപി വച്ചം കരിസ്സന്തി, ദന്തകട്ഠം ഖാദന്താപി വച്ചം കരിസ്സന്തി, ബഹിദ്ധാപി വച്ചദോണികായ വച്ചം കരിസ്സന്തി, ബഹിദ്ധാപി പസ്സാവദോണികായ പസ്സാവം കരിസ്സന്തി, പസ്സാവദോണികായപി ഖേളം കരിസ്സന്തി, ഫരുസേനപി കട്ഠേന അവലേഖിസ്സന്തി, അവലേഖനകട്ഠമ്പി വച്ചകൂപമ്ഹി പാതേസ്സന്തി, അതിസഹസാപി നിക്ഖമിസ്സന്തി, ഉബ്ഭജിത്വാപി നിക്ഖമിസ്സന്തി, ചപുചപുകാരകമ്പി ആചമേസ്സന്തി, ആചമനസരാവകേപി ഉദകം സേസേസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ…പേ… സച്ചം ഭഗവാതി…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

൩൭൪. ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂനം വച്ചകുടിവത്തം പഞ്ഞപേസ്സാമി യഥാ ഭിക്ഖൂഹി വച്ചകുടിയാ സമ്മാ വത്തിതബ്ബം. യോ വച്ചകുടിം ഗച്ഛതി തേന ബഹി ഠിതേന [ബഹി ഠിതേന (സീ. ക.)] ഉക്കാസിതബ്ബം. അന്തോ നിസിന്നേനപി ഉക്കാസിതബ്ബം. ചീവരവംസേ വാ ചീവരരജ്ജുയാ വാ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സാധുകം അതരമാനേന വച്ചകുടീ പവിസിതബ്ബാ. നാതിസഹസാ പവിസിതബ്ബാ. ന ഉബ്ഭജിത്വാ പവിസിതബ്ബാ. വച്ചപാദുകായ ഠിതേന ഉബ്ഭജിതബ്ബം. ന നിത്ഥുനന്തേന വച്ചോ കാതബ്ബോ. ന ദന്തകട്ഠം ഖാദന്തേന വച്ചോ കാതബ്ബോ. ന ബഹിദ്ധാ വച്ചദോണികായ വച്ചോ കാതബ്ബോ. ന ബഹിദ്ധാ പസ്സാവദോണികായ പസ്സാവോ കാതബ്ബോ. ന പസ്സാവദോണികായ ഖേളോ കാതബ്ബോ. ന ഫരുസേന കട്ഠേന അവലേഖിതബ്ബം. ന അവലേഖനകട്ഠം വച്ചകൂപമ്ഹി പാതേതബ്ബം. വച്ചപാദുകായ ഠിതേന പടിച്ഛാദേതബ്ബം. നാതിസഹസാ നിക്ഖമിതബ്ബം. ന ഉബ്ഭജിത്വാ നിക്ഖമിതബ്ബം. ആചമനപാദുകായ ഠിതേന ഉബ്ഭജിതബ്ബം. ന ചപുചപുകാരകം ആചമേതബ്ബം. ന ആചമനസരാവകേ ഉദകം സേസേതബ്ബം. ആചമനപാദുകായ ഠിതേന പടിച്ഛാദേതബ്ബം.

‘‘സചേ വച്ചകുടി ഉഹതാ [ഊഹതാ (സീ. സ്യാ.)] ഹോതി, ധോവിതബ്ബാ. സചേ അവലേഖനപിധരോ പൂരോ ഹോതി, അവലേഖനകട്ഠം ഛഡ്ഡേതബ്ബം. സചേ വച്ചകുടി ഉക്ലാപാ ഹോതി, വച്ചകുടി സമ്മജ്ജിതബ്ബാ. സചേ പരിഭണ്ഡം ഉക്ലാപം ഹോതി, പരിഭണ്ഡം സമ്മജ്ജിതബ്ബം. സചേ പരിവേണം ഉക്ലാപം ഹോതി, പരിവേണം സമ്മജ്ജിതബ്ബം. സചേ കോട്ഠകോ ഉക്ലാപോ ഹോതി, കോട്ഠകോ സമ്മജ്ജിതബ്ബോ. സചേ ആചമനകുമ്ഭിയാ ഉദകം ന ഹോതി, ആചമനകുമ്ഭിയാ ഉദകം ആസിഞ്ചിതബ്ബം. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂനം വച്ചകുടിവത്തം യഥാ ഭിക്ഖൂഹി വച്ചകുടിയാ സമ്മാ വത്തിതബ്ബ’’ന്തി.