൪. മാനത്തചാരികവത്തം

൯൦. തേന ഖോ പന സമയേന മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ സാദിയന്തി പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനം അഭിവാദനം, പച്ചുട്ഠാനം, അഞ്ജലികമ്മം, സാമീചികമ്മം, ആസനാഭിഹാരം, സേയ്യാഭിഹാരം, പാദോദകം പാദപീഠം, പാദകഥലികം, പത്തചീവരപടിഗ്ഗഹണം, നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ സാദിയിസ്സന്തി പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനം അഭിവാദനം, പച്ചുട്ഠാനം…പേ… നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മ’’ന്തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ സാദിയന്തി പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനം അഭിവാദനം, പച്ചുട്ഠാനം…പേ… നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മ’’ന്തി? ‘‘സച്ചം ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ സാദിയിസ്സന്തി പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനം അഭിവാദനം…പേ… നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സാദിതബ്ബം പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനം അഭിവാദനം, പച്ചുട്ഠാനം, അഞ്ജലികമ്മം, സാമീചികമ്മം, ആസനാഭിഹാരോ, സേയ്യാഭിഹാരോ, പാദോദകം പാദപീഠം, പാദകഥലികം, പത്തചീവരപടിഗ്ഗഹണം, നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം. യോ സാദിയേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികാനം ഭിക്ഖൂനം മിഥു യഥാവുഡ്ഢം അഭിവാദനം, പച്ചുട്ഠാനം…പേ… നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികാനം ഭിക്ഖൂനം പഞ്ച യഥാവുഡ്ഢം – ഉപോസഥം, പവാരണം, വസ്സികസാടികം, ഓണോജനം, ഭത്തം. തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികാനം ഭിക്ഖൂനം വത്തം പഞ്ഞപേസ്സാമി യഥാ മാനത്തചാരികേഹി ഭിക്ഖൂഹി വത്തിതബ്ബം.

൯൧. ‘‘മാനത്തചാരികേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സമ്മാ വത്തിതബ്ബം. തത്രായം സമ്മാവത്തനാ –

ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം, ന നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ, ന സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖുനോവാദകസമ്മുതി സാദിതബ്ബാ, സമ്മതേനപി ഭിക്ഖുനിയോ ന ഓവദിതബ്ബാ. യായ ആപത്തിയാ സങ്ഘേന മാനത്തം ദിന്നം ഹോതി സാ ആപത്തി ന ആപജ്ജിതബ്ബാ, അഞ്ഞാ വാ താദിസികാ, തതോ വാ പാപിട്ഠതരാ; കമ്മം ന ഗരഹിതബ്ബം, കമ്മികാ ന ഗരഹിതബ്ബാ. ന പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപോസഥോ ഠപേതബ്ബോ, ന പവാരണാ ഠപേതബ്ബാ, ന സവചനീയം കാതബ്ബം, ന അനുവാദോ പട്ഠപേതബ്ബോ, ന ഓകാസോ കാരേതബ്ബോ, ന ചോദേതബ്ബോ, ന സാരേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖൂഹി സമ്പയോജേതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പുരതോ ഗന്തബ്ബം, ന പുരതോ നിസീദിതബ്ബം. യോ ഹോതി സങ്ഘസ്സ ആസനപരിയന്തോ സേയ്യാപരിയന്തോ വിഹാരപരിയന്തോ സോ തസ്സ പദാതബ്ബോ. തേന ച സോ സാദിതബ്ബോ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ പുരേസമണേന വാ പച്ഛാസമണേന വാ കുലാനി ഉപസങ്കമിതബ്ബാനി, ന ആരഞ്ഞികങ്ഗം സമാദാതബ്ബം, ന പിണ്ഡപാതികങ്ഗം സമാദാതബ്ബം, ന ച തപ്പച്ചയാ പിണ്ഡപാതോ നീഹരാപേതബ്ബോ – മാ മം ജാനിംസൂതി.

‘‘മാനത്തചാരികേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ ആഗന്തുകേന ആരോചേതബ്ബം, ആഗന്തുകസ്സ ആരോചേതബ്ബം, ഉപോസഥേ ആരോചേതബ്ബം, പവാരണായ ആരോചേതബ്ബം, ദേവസികം ആരോചേതബ്ബം. സചേ ഗിലാനോ ഹോതി, ദൂതേനപി ആരോചേതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ, അഞ്ഞത്ര സങ്ഘേന, അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ, യം ജഞ്ഞാ സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തുന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ, യം ജഞ്ഞാ സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തുന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ…പേ… സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ, യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ, യം ജഞ്ഞാ സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തുന്തി.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ അനാവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ വത്ഥബ്ബം. പകതത്തം ഭിക്ഖും ദിസ്വാ ആസനാ വുട്ഠാതബ്ബം. പകതത്തോ ഭിക്ഖു ആസനേന നിമന്തേതബ്ബോ. ന പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകാസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന നീചേ ആസനേ നിസിന്നേ ഉച്ചേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഛമായം നിസിന്നേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം; ന ഏകചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന നീചേ ചങ്കമേ ചങ്കമന്തേ ഉച്ചേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന ഛമായം ചങ്കമന്തേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മൂലായപടികസ്സനാരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മാനത്താരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മാനത്തചാരികേന വുഡ്ഢതരേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… അബ്ഭാനാരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ അനാവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ വത്ഥബ്ബം; ന ഏകാസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന നീചേ ആസനേ നിസിന്നേ ഉച്ചേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഛമായം നിസിന്നേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം; ന ഏകചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന നീചേ ചങ്കമേ ചങ്കമന്തേ ഉച്ചേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന ഛമായം ചങ്കമന്തേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം.

[മഹാവ. ൩൯൩] ‘‘മാനത്തചാരികചതുത്ഥോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, പരിവാസം ദദേയ്യ, മൂലായ പടികസ്സേയ്യ, മാനത്തം ദദേയ്യ, തംവീസോ അബ്ഭേയ്യ, അകമ്മം, ന ച കരണീയ’’ന്തി.

൯൨. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കതി നു ഖോ, ഭന്തേ, മാനത്തചാരികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദാ’’തി? ‘‘ചത്താരോ ഖോ, ഉപാലി, മാനത്തചാരികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദാ. സഹവാസോ, വിപ്പവാസോ, അനാരോചനാ, ഊനേ ഗണേ ചരണം [ചരണന്തി (ക.)] – ഇമേ ഖോ, ഉപാലി, ചത്താരോ മാനത്തചാരികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദാ’’തി.

൯൩. തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയം മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘോ സന്നിപതിതോ ഹോതി. ന സക്കോന്തി മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ മാനത്തം സോധേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തം നിക്ഖിപിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിക്ഖിപിതബ്ബം. തേന മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘മാനത്തം നിക്ഖിപാമീ’തി. നിക്ഖിത്തം ഹോതി മാനത്തം. ‘വത്തം നിക്ഖിപാമീ’തി. നിക്ഖിത്തം ഹോതി മാനത്ത’’ന്തി.

൯൪. തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയാ ഭിക്ഖൂ തഹം തഹം പക്കമിംസു. സക്കോന്തി മാനത്തചാരികാ ഭിക്ഖൂ മാനത്തം സോധേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മാനത്തം സമാദിയിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമാദിയിതബ്ബം. തേന മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ, ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘മാനത്തം സമാദിയാമീ’തി. സമാദിന്നം ഹോതി മാനത്തം. ‘വത്തം സമാദിയാമീ’തി. സമാദിന്നം ഹോതി മാനത്ത’’ന്തി.

മാനത്തചാരികവത്തം നിട്ഠിതം.