൩. തതിയഭാണവാരോ

൪൨൩. തേന ഖോ പന സമയേന ഉപസമ്പന്നായോ ദിസ്സന്തി – അനിമിത്താപി, നിമിത്തമത്താപി, അലോഹിതാപി, ധുവലോഹിതാപി, ധുവചോളാപി, പഗ്ഘരന്തീപി, സിഖരിണീപി, ഇത്ഥിപണ്ഡകാപി, വേപുരിസികാപി, സമ്ഭിന്നാപി, ഉഭതോബ്യഞ്ജനാപി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉപസമ്പാദേന്തിയാ ചതുവീസതി അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, പുച്ഛിതബ്ബാ – ‘നസി അനിമിത്താ, നസി നിമിത്തമത്താ, നസി അലോഹിതാ, നസി ധുവലോഹിതാ, നസി ധുവചോളാ, നസി പഗ്ഘരന്തീ, നസി സിഖരണീ [സിഖരിണീ (സീ. സ്യാ.)], നസി ഇത്ഥിപണ്ഡകാ, നസി വേപുരിസികാ, നസി സമ്ഭിന്നാ, നസി ഉഭതോബ്യഞ്ജനാ? സന്തി തേ ഏവരൂപാ ആബാധാ – കുട്ഠം, ഗണ്ഡോ, കിലാസോ, സോസോ, അപമാരോ? മനുസ്സാസി, ഇത്ഥീസി, ഭുജിസ്സാസി, അണണാസി, നസി രാജഭടീ? അനുഞ്ഞാതാസി മാതാപിതൂഹി, സാമികേന? പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സാസി, പരിപുണ്ണം തേ പത്തചീവരം, കിന്നാമാസി, കാനാമാ തേ പവത്തിനീ’’തി?

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീനം അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛന്തി. ഉപസമ്പദാപേക്ഖായോ വിത്ഥായന്തി, മങ്കൂ ഹോന്തി, ന സക്കോന്തി വിസ്സജ്ജേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ വിസുദ്ധായ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഉപസമ്പാദേതു’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അനനുസിട്ഠാ ഉപസമ്പദാപേക്ഖായോ അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛന്തി. ഉപസമ്പദാപേക്ഖായോ വിത്ഥായന്തി, മങ്കൂ ഹോന്തി, ന സക്കോന്തി വിസ്സജ്ജേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പഠമം അനുസാസിത്വാ പച്ഛാ അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛിതു’’ന്തി.

തത്ഥേവ സങ്ഘമജ്ഝേ അനുസാസന്തി. ഉപസമ്പദാപേക്ഖായോ തഥേവ വിത്ഥായന്തി, മങ്കൂ ഹോന്തി, ന സക്കോന്തി വിസ്സജ്ജേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകമന്തം അനുസാസിത്വാ സങ്ഘമജ്ഝേ അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, അനുസാസിതബ്ബാ.

൪൨൪. ‘‘പഠമം ഉപജ്ഝം ഗാഹാപേതബ്ബാ. ഉപജ്ഝം ഗാഹാപേത്വാ പത്തചീവരം ആചിക്ഖിതബ്ബം – ‘അയം തേ പത്തോ, അയം സങ്ഘാടി, അയം ഉത്തരാസങ്ഗോ, അയം അന്തരവാസകോ, ഇദം സംകച്ചികം [സങ്കച്ഛികം (സ്യാ.)], അയം ഉദകസാടികാ; ഗച്ഛ അമുമ്ഹി ഓകാസേ തിട്ഠാഹീ’’തി.

ബാലാ അബ്യത്താ അനുസാസന്തി. ദുരനുസിട്ഠാ ഉപസമ്പദാപേക്ഖായോ വിത്ഥായന്തി, മങ്കൂ ഹോന്തി, ന സക്കോന്തി വിസ്സജ്ജേതും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ബാലായ അബ്യത്തായ അനുസാസിതബ്ബാ. യാ അനുസാസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ അനുസാസിതു’’ന്തി.

അസമ്മതാ അനുസാസന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, അസമ്മതായ അനുസാസിതബ്ബാ. യാ അനുസാസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മതായ അനുസാസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബാ – അത്തനാ വാ അത്താനം സമ്മന്നിതബ്ബം, പരായ വാ പരാ സമ്മന്നിതബ്ബാ.

‘‘കഥഞ്ച അത്തനാവ [അത്തനാ വാ (ക.)] അത്താനം സമ്മന്നിതബ്ബം? ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ – ‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, അഹം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമം അനുസാസേയ്യ’ന്തി. ഏവം അത്തനാവ അത്താനം സമ്മന്നിതബ്ബം.

‘‘കഥഞ്ച പരായ [പരായ വാ (ക.)] പരാ സമ്മന്നിതബ്ബാ? ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ – ‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമം അനുസാസേയ്യാ’തി. ഏവം പരായ പരാ സമ്മന്നിതബ്ബാ.

‘‘തായ സമ്മതായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉപസമ്പദാപേക്ഖം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയാ – ‘സുണസി ഇത്ഥന്നാമേ. അയം തേ സച്ചകാലോ, ഭൂതകാലോ. യം ജാതം തം സങ്ഘമജ്ഝേ പുച്ഛന്തേ സന്തം അത്ഥീതി വത്തബ്ബം, അസന്തം നത്ഥീതി വത്തബ്ബം. മാ ഖോ വിത്ഥായി [വിത്ഥാസി (ക.)], മാ ഖോ മങ്കു അഹോസി. ഏവം തം പുച്ഛിസ്സന്തി – നസി അനിമിത്താ, നസി നിമിത്തമത്താ, നസി അലോഹിതാ, നസി ധുവലോഹിതാ, നസി ധുവചോളാ, നസി പഗ്ഘരന്തീ, നസി സിഖരിണീ, നസി ഇത്ഥിപണ്ഡകാ, നസി വേപുരിസികാ, നസി സമ്ഭിന്നാ, നസി ഉഭതോബ്യഞ്ജനാ? സന്തി തേ ഏവരൂപാ ആബാധാ – കുട്ഠം, ഗണ്ഡോ, കിലാസോ, സോസോ, അപമാരോ? മനുസ്സാസി, ഇത്ഥീസി, ഭുജിസ്സാസി, അണണാസി, നസി രാജഭടീ? അനുഞ്ഞാതാസി മാതാപിതൂഹി, സാമികേന? പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സാസി, പരിപുണ്ണം തേ പത്തചീവരം, കിന്നാമാസി, കാനാമാ തേ പവത്തിനീ’തി?

‘‘ഏകതോ ആഗച്ഛന്തി. ന ഏകതോ ആഗന്തബ്ബം. അനുസാസികായ പഠമതരം ആഗന്ത്വാ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ – ‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. അനുസിട്ഠാ സാ മയാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, ഇത്ഥന്നാമാ ആഗച്ഛേയ്യാ’തി. ‘ആഗച്ഛാഹീ’തി വത്തബ്ബാ.

‘‘ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കാരാപേത്വാ ഭിക്ഖുനീനം പാദേ വന്ദാപേത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദാപേത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗണ്ഹാപേത്വാ ഉപസമ്പദം യാചാപേതബ്ബാ – ‘സങ്ഘം, അയ്യേ, ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യേ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. ദുതിയമ്പി, അയ്യേ, സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യേ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. തതിയമ്പി, അയ്യേ, സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യേ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായാ’തി. ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, അഹം ഇത്ഥന്നാമം അന്തരായികേ ധമ്മേ പുച്ഛേയ്യന്തി.

‘‘സുണസി ഇത്ഥന്നാമേ. അയം തേ സച്ചകാലോ, ഭൂതകാലോ. യം ജാതം തം പുച്ഛാമി സന്തം അത്ഥീതി വത്തബ്ബം, അസന്തം നത്ഥീതി വത്തബ്ബം. നസി അനിമിത്താ…പേ… കിന്നാമാസി, കാനാമാ തേ പവത്തിനീതി. ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൪൨൫. ‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. പരിസുദ്ധാ അന്തരായികേഹി ധമ്മേഹി, പരിപുണ്ണസ്സാ പത്തചീവരം. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേയ്യ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. പരിസുദ്ധാ അന്തരായികേഹി ധമ്മേഹി, പരിപുണ്ണസ്സാ പത്തചീവരം. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. പരിസുദ്ധാ അന്തരായികേഹി ധമ്മേഹി, പരിപുണ്ണസ്സാ പത്തചീവരം. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘ഉപസമ്പന്നാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ പവത്തിനിയാ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

‘‘താവദേവ തം ആദായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കാരാപേത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദാപേത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദാപേത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗണ്ഹാപേത്വാ ഉപസമ്പദം യാചാപേതബ്ബാ – ‘അഹം, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ; സങ്ഘം, അയ്യാ, ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. അഹം, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. ദുതിയമ്പി, അയ്യാ, സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. അഹം, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. തതിയമ്പി, അയ്യാ, സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചാമി. ഉല്ലുമ്പതു മം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായാ’തി. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേയ്യ, ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ഉപസമ്പന്നാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

‘‘താവദേവ ഛായാ മേതബ്ബാ, ഉതുപ്പമാണം ആചിക്ഖിതബ്ബം, ദിവസഭാഗോ ആചിക്ഖിതബ്ബോ, സങ്ഗീതി ആചിക്ഖിതബ്ബാ, ഭിക്ഖുനിയോ വത്തബ്ബാ – ഇമിസ്സാ തയോ ച നിസ്സയേ, അട്ഠ ച അകരണീയാനി ആചിക്ഖേയ്യാഥാ’’തി.

൪൨൬. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഭത്തഗ്ഗേ ആസനം സംകസായന്തിയോ കാലം വീതിനാമേസും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠന്നം ഭിക്ഖുനീനം യഥാവുഡ്ഢം, അവസേസാനം യഥാഗതിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ – ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം അട്ഠന്നം ഭിക്ഖുനീനം യഥാവുഡ്ഢം, അവസേസാനം യഥാഗതികന്തി – സബ്ബത്ഥ അട്ഠേവ ഭിക്ഖുനിയോ യഥാവുഡ്ഢം പടിബാഹന്തി, അവസേസായോ യഥാഗതികം. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭത്തഗ്ഗേ അട്ഠന്നം ഭിക്ഖുനീനം യഥാവുഡ്ഢം, അവസേസാനം യഥാഗതികം; അഞ്ഞത്ഥ സബ്ബത്ഥ യഥാവുഡ്ഢം [അഞ്ഞത്ഥ യഥാവുഡ്ഢം (സ്യാ.)] ന പടിബാഹിതബ്ബം. യാ പടിബാഹേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

൪൨൭. [പാചി. ൧൦൫൦ ആദയോ] തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ന പവാരേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ ന പവാരേതബ്ബം. യാ ന പവാരേയ്യ, യഥാധമ്മോ കാരേതബ്ബോ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അത്തനാ പവാരേത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ന പവാരേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ അത്തനാ പവാരേത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ന പവാരേതബ്ബോ. യാ ന പവാരേയ്യ, യഥാധമ്മോ കാരേതബ്ബോ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഏകതോ പവാരേന്തിയോ കോലാഹലം അകംസു. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഏകതോ പവാരേതബ്ബം. യാ പവാരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ പുരേഭത്തം പവാരേന്തിയോ കാലം വീതിനാമേസും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പച്ഛാഭത്തം [ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖുനിയാ പച്ഛാഭത്തം (സ്യാ. കം.)] പവാരേതു’’ന്തി. പച്ഛാഭത്തം പവാരേന്തിയോ വികാലേ [വികാലം (ക.)] അഹേസും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അജ്ജതനാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം [അജ്ജതനാ (സീ.), അജ്ജതനായ (ക.)] പവാരേത്വാ അപരജ്ജു ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതു’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന സബ്ബോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ പവാരേന്തോ കോലാഹലം അകാസി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകം ഭിക്ഖുനിം ബ്യത്തം പടിബലം സമ്മന്നിതും – ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അത്ഥായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബാ. പഠമം ഭിക്ഖുനീ യാചിതബ്ബാ, യാചിത്വാ ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നേയ്യ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അത്ഥായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതും. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നതി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അത്ഥായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതും. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ സമ്മുതി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അത്ഥായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതും, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അത്ഥായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതും. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

‘‘തായ സമ്മതായ ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം ആദായ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘ഭിക്ഖുനീസങ്ഘോ, അയ്യാ, ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതി – ദിട്ഠേന വാ, സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദതു [വദതു മം (ക.)], അയ്യാ, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം അനുകമ്പം ഉപാദായ, പസ്സന്തോ പടികരിസ്സതി. ദുതിയമ്പി, അയ്യാ…പേ… തതിയമ്പി, അയ്യാ, ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പവാരേതി – ദിട്ഠേന വാ, സുതേന വാ, പരിസങ്കായ വാ. വദതു, അയ്യാ, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം അനുകമ്പം ഉപാദായ, പസ്സന്തോ പടികരിസ്സതീ’’തി.

൪൨൮. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഉപോസഥം ഠപേന്തി, പവാരണം ഠപേന്തി, സവചനീയം കരോന്തി, അനുവാദം പട്ഠപേന്തി, ഓകാസം കാരേന്തി, ചോദേന്തി, സാരേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖുസ്സ ഉപോസഥോ ഠപേതബ്ബോ; ഠപിതോപി അട്ഠപിതോ; ഠപേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന പവാരണാ ഠപേതബ്ബാ; ഠപിതാപി അട്ഠപിതാ; ഠപേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന സവചനീയം കാതബ്ബം; കതമ്പി അകതം; കരോന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന അനുവാദോ പട്ഠപേതബ്ബോ; പട്ഠപിതോപി അപ്പട്ഠപിതോ; പട്ഠപേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ഓകാസോ കാരേതബ്ബോ; കാരിതോപി അകാരിതോ; കാരേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന ചോദേതബ്ബോ; ചോദിതോപി അചോദിതോ; ചോദേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ന സാരേതബ്ബോ; സാരിതോപി അസാരിതോ; സാരേന്തിയാ ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനീനം ഉപോസഥം ഠപേന്തി, പവാരണം ഠപേന്തി, സവചനീയം കരോന്തി, അനുവാദം പട്ഠപേന്തി, ഓകാസം കാരേന്തി, ചോദേന്തി, സാരേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖുനാ ഭിക്ഖുനിയാ ഉപോസഥം ഠപേതും; ഠപിതോപി സുട്ഠപിതോ; ഠപേന്തസ്സ അനാപത്തി. പവാരണം ഠപേതും; ഠപിതാപി സുട്ഠപിതാ; ഠപേന്തസ്സ അനാപത്തി. സവചനീയം കാതും; കതമ്പി സുകതം; കരോന്തസ്സ അനാപത്തി. അനുവാദം പട്ഠപേതും; പട്ഠപിതോപി സുപ്പട്ഠപിതോ; പട്ഠപേന്തസ്സ അനാപത്തി. ഓകാസം കാരേതും; കാരിതോപി സുകാരിതോ; കാരേന്തസ്സ അനാപത്തി. ചോദേതും; ചോദിതാപി സുചോദിതാ; ചോദേന്തസ്സ അനാപത്തി. സാരേതും; സാരിതാപി സുസാരിതാ; സാരേന്തസ്സ അനാപത്തീ’’തി.

൪൨൯. [പാചി. ൧൧൮൪] തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ യാനേന യായന്തി – ഇത്ഥിയുത്തേനപി പുരിസന്തരേന, പുരിസയുത്തേനപി ഇത്ഥന്തരേന. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി ഗങ്ഗാമഹിയായാ’’തി [ഗങ്ഗാമഹിയാതി (സീ.)]. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ യാനേന യായിതബ്ബം. യാ യായേയ്യ, യഥാധമ്മോ കാരേതബ്ബോ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ ഗിലാനാ ഹോതി, ന സക്കോതി പദസാ ഗന്തും. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനായ യാന’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭിക്ഖുനീനം ഏതദഹോസി – ‘‘ഇത്ഥിയുത്തം നു ഖോ, പുരിസയുത്തം നു ഖോ’’തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇത്ഥിയുത്തം പുരിസയുത്തം ഹത്ഥവട്ടക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരിസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ യാനുഗ്ഘാതേന ബാള്ഹതരം അഫാസു അഹോസി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സിവികം പാടങ്കി’’ന്തി.

൪൩൦. തേന ഖോ പന സമയേന അഡ്ഢകാസീ ഗണികാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ ഹോതി. സാ ച സാവത്ഥിം ഗന്തുകാമാ ഹോതി – ‘ഭഗവതോ സന്തികേ ഉപസമ്പജ്ജിസ്സാമീ’തി. അസ്സോസും ഖോ ധുത്താ – ‘അഡ്ഢകാസീ കിര ഗണികാ സാവത്ഥിം ഗന്തുകാമാ’തി. തേ മഗ്ഗേ പരിയുട്ഠിംസു. അസ്സോസി ഖോ അഡ്ഢകാസീ ഗണികാ – ‘ധുത്താ കിര മഗ്ഗേ പരിയുട്ഠിതാ’തി. ഭഗവതോ സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി – ‘‘അഹഞ്ഹി ഉപസമ്പജ്ജിതുകാമാ; കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ദൂതേനപി ഉപസമ്പാദേതു’’ന്തി.

ഭിക്ഖുദൂതേന ഉപസമ്പാദേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുദൂതേന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ. യോ ഉപസമ്പാദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി. സിക്ഖമാനദൂതേന ഉപസമ്പാദേന്തി…പേ… സാമണേരദൂതേന ഉപസമ്പാദേന്തി…പേ… സാമണേരിദൂതേന ഉപസമ്പാദേന്തി…പേ… ബാലായ അബ്യത്തായ ദൂതേന ഉപസമ്പാദേന്തി. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ബാലായ അബ്യത്തായ ദൂതേന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ. യോ ഉപസമ്പാദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ ദൂതേന ഉപസമ്പാദേതുന്തി.

‘‘തായ ദൂതായ ഭിക്ഖുനിയാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘ഇത്ഥന്നാമാ, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. ഇത്ഥന്നാമാ, അയ്യാ, സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി. ഉല്ലുമ്പതു തം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. ഇത്ഥന്നാമാ, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. ദുതിയമ്പി, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി. ഉല്ലുമ്പതു തം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. ഇത്ഥന്നാമാ, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമായ അയ്യായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. തതിയമ്പി, അയ്യാ, ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി. ഉല്ലുമ്പതു തം, അയ്യാ, സങ്ഘോ അനുകമ്പം ഉപാദായാ’തി. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേയ്യ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി. സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാപേക്ഖാ. ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ, വിസുദ്ധാ. സാ കേനചിദേവ അന്തരായേന ന ആഗച്ഛതി. ഇത്ഥന്നാമാ സങ്ഘം ഉപസമ്പദം യാചതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഉപസമ്പാദേതി ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഉപസമ്പദാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ഉപസമ്പന്നാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഇത്ഥന്നാമായ പവത്തിനിയാ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീതി.

‘‘താവദേവ ഛായാ മേതബ്ബാ, ഉതുപ്പമാണം ആചിക്ഖിതബ്ബം, ദിവസഭാഗോ ആചിക്ഖിതബ്ബോ, സങ്ഗീതി ആചിക്ഖിതബ്ബാ, ഭിക്ഖുനിയോ വത്തബ്ബാ – തസ്സാ തയോ ച നിസ്സയേ, അട്ഠ ച അകരണീയാനി ആചിക്ഖേയ്യാഥാ’’തി.

൪൩൧. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അരഞ്ഞേ വിഹരന്തി. ധുത്താ ദൂസേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം, ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ അരഞ്ഞേ വത്ഥബ്ബം. യാ വസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരേന ഉപാസകേന ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ഉദ്ദോസിതോ ദിന്നോ ഹോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉദ്ദോസിത’’ന്തി. ഉദ്ദോസിതോ ന സമ്മതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉപസ്സയ’’ന്തി. ഉപസ്സയോ ന സമ്മതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, നവകമ്മ’’ന്തി. നവകമ്മം ന സമ്മതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലികമ്പി കാതു’’ന്തി.

൪൩൨. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ സന്നിസിന്നഗബ്ഭാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ ഹോതി. തസ്സാ പബ്ബജിതായ ഗബ്ഭോ വുട്ഠാതി. അഥ ഖോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ഏതദഹോസി – ‘‘കഥം നു ഖോ മയാ ഇമസ്മിം ദാരകേ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പോസേതും, യാവ സോ ദാരകോ വിഞ്ഞുതം പാപുണാതീ’’തി.

അഥ ഖോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ഏതദഹോസി – ‘‘മയാ ച ന ലബ്ഭാ ഏകികായ വത്ഥും, അഞ്ഞായ ച ഭിക്ഖുനിയാ ന ലബ്ഭാ ദാരകേന സഹ വത്ഥും, കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നിത്വാ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം ദാതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബാ. പഠമം ഭിക്ഖുനീ യാചിതബ്ബാ, യാചിത്വാ ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നേയ്യ ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ സമ്മുതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയായ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയാ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

അഥ ഖോ തസ്സാ ദുതിയികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഏതദഹോസി – ‘‘കഥം നു ഖോ മയാ ഇമസ്മിം ദാരകേ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഠപേത്വാ സാഗാരം യഥാ അഞ്ഞസ്മിം പുരിസേ പടിപജ്ജന്തി [പടിപജ്ജതി (സ്യാ.)] ഏവം തസ്മിം ദാരകേ പടിപജ്ജിതു’’ന്തി.

൪൩൩. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ ഗരുധമ്മം അജ്ഝാപന്നാ ഹോതി മാനത്തചാരിനീ. അഥ ഖോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ഏതദഹോസി – ‘‘മയാ ച ന ലബ്ഭാ ഏകികായ വത്ഥും, അഞ്ഞായ ച ഭിക്ഖുനിയാ ന ലബ്ഭാ സഹ മയാ വത്ഥും, കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏകം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നിത്വാ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം ദാതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബാ. പഠമം ഭിക്ഖുനീ യാചിതബ്ബാ, യാചിത്വാ ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നേയ്യ ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമ്മന്നതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയം. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ സമ്മുതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയായ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി, സാ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ ദുതിയാ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൪൩൪. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ വിബ്ഭമി. സാ പുന പച്ചാഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസമ്പദം യാചി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ സിക്ഖാപച്ചക്ഖാനം; യദേവ സാ വിബ്ഭന്താ തദേവ സാ അഭിക്ഖുനീ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ സകാവാസാ തിത്ഥായതനം സങ്കമി. സാ പുന പച്ചാഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസമ്പദം യാചി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘യാ സാ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ സകാവാസാ തിത്ഥായതനം സങ്കന്താ, സാ ആഗതാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ പുരിസേഹി അഭിവാദനം, കേസച്ഛേദനം, നഖച്ഛേദനം, വണപ്പടികമ്മം, കുക്കുച്ചായന്താ ന സാദിയന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സാദിതു’’ന്തി [സാദിയിതും (ക.)].

൪൩൫. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ പല്ലങ്കേന നിസീദന്തി പണ്ഹീസമ്ഫസ്സം സാദിയന്തീ [സാദിയന്താ (ക.)]. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ പല്ലങ്കേന നിസീദിതബ്ബം. യാ നിസീദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ ഗിലാനാ ഹോതി. തസ്സാ വിനാ പല്ലങ്കേന ന ഫാസു ഹോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ അഡ്ഢപല്ലങ്ക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ വച്ചകുടിയാ വച്ചം കരോന്തി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖുനിയോ തത്ഥേവ ഗബ്ഭം പാതേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ വച്ചകുടിയാ വച്ചോ കാതബ്ബോ. യാ കരേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഹേട്ഠാ വിവടേ ഉപരിപടിച്ഛന്നേ വച്ചം കാതു’’ന്തി.

൪൩൬. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ചുണ്ണേന നഹായന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി…പേ… സേയ്യഥാപി ഗിഹിനീ കാമഭോഗിനിയോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ ചുണ്ണേന നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുസം മത്തിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ വാസിതകായ മത്തികായ നഹായന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി…പേ… സേയ്യഥാപി ഗിഹിനീ കാമഭോഗിനിയോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ വാസിതകായ മത്തികായ നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പകതിമത്തിക’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ ജന്താഘരേ നഹായന്തിയോ കോലാഹലം അകംസു. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ ജന്താഘരേ നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ പടിസോതേ നഹായന്തി ധാരാസമ്ഫസ്സം സാദിയന്തീ. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ പടിസോതേ നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ അതിത്ഥേ നഹായന്തി. ധുത്താ ദൂസേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ അതിത്ഥേ നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖുനിയോ പുരിസതിത്ഥേ നഹായന്തി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി…പേ… സേയ്യഥാപി ഗിഹിനീ കാമഭോഗിനിയോതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയാ പുരിസതിത്ഥേ നഹായിതബ്ബം. യാ നഹായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, മഹിലാതിത്ഥേ നഹായിതു’’ന്തി.

തതിയഭാണവാരോ നിട്ഠിതോ.

ഭിക്ഖുനിക്ഖന്ധകോ ദസമോ.

ഇമസ്മിം ഖന്ധകേ വത്ഥൂ ഏകസതം.

തസ്സുദ്ദാനം –

പബ്ബജ്ജം ഗോതമീ യാചി, നാനുഞ്ഞാസി തഥാഗതോ;

കപിലവത്ഥു വേസാലിം, അഗമാസി വിനായകോ.

രജോകിണ്ണേന കോട്ഠകേ, ആനന്ദസ്സ പവേദയി;

ഭബ്ബോതി നയതോ യാചി, മാതാതി പോസികാതി ച.

വസ്സസതം തദഹു ച, അഭിക്ഖുപച്ചാസീസനാ;

പവാരണാ ഗരുധമ്മാ, ദ്വേ വസ്സാ അനക്കോസനാ.

ഓവടോ ച അട്ഠ ധമ്മാ, യാവജീവാനുവത്തനാ;

ഗരുധമ്മപടിഗ്ഗാഹോ സാവസ്സാ ഉപസമ്പദാ.

വസ്സസഹസ്സം പഞ്ചേവ, കുമ്ഭഥേനകസേതട്ടി;

മഞ്ജിട്ഠികഉപമാഹി, ഏവം സദ്ധമ്മഹിംസനാ.

ആളിം ബന്ധേയ്യ പാഏവ, പുന സദ്ധമ്മസണ്ഠിതി;

ഉപസമ്പാദേതും അയ്യാ, യഥാവുഡ്ഢാഭിവാദനാ.

ന കരിസ്സന്തി കിമേവ, സാധാരണാസാധാരണം;

ഓവാദം പാതിമോക്ഖഞ്ച, കേന നു ഖോ ഉപസ്സയം.

ന ജാനന്തി ച ആചിക്ഖി, ന കരോന്തി ച ഭിക്ഖുഹി;

പടിഗ്ഗഹേതും ഭിക്ഖൂഹി, ഭിക്ഖുനീഹി പടിഗ്ഗഹോ.

ആചിക്ഖി കമ്മം ഭിക്ഖൂഹി, ഉജ്ഝായന്തി ഭിക്ഖുനീഹി വാ;

ആചിക്ഖിതും ഭണ്ഡനഞ്ച, രോപേത്വാ ഉപ്പലായ ച.

സാവത്ഥിയാ കദ്ദമോദ, അവന്ദി കായ ഊരു ച;

അങ്ഗജാതഞ്ച ഓഭാസം, സമ്പയോജേന്തി വഗ്ഗികാ.

അവന്ദിയോ ദണ്ഡകമ്മം, ഭിക്ഖുനിയോ തഥാ പുന;

ആവരണഞ്ച ഓവാദം, കപ്പതി നു ഖോ പക്കമി.

ബാലാ വത്ഥുവിനിച്ഛയാ, ഓവാദം സങ്ഘോ പഞ്ചഹി;

ദുവേ തിസ്സോ ന ഗണ്ഹന്തി, ബാലാ ഗിലാനഗമികം.

ആരഞ്ഞികോ നാരോചേന്തി, ന പച്ചാഗച്ഛന്തി ച;

ദീഘം വിലീവചമ്മഞ്ച, ദുസ്സാ ച വേണിവട്ടി ച;

ചോളവേണി ച വട്ടി ച, സുത്തവേണി ച വട്ടികാ.

അട്ഠില്ലം ഗോഹനുകേന, ഹത്ഥകോച്ഛം പാദം തഥാ;

ഊരും മുഖം ദന്തമംസം, ആലിമ്പോമദ്ദചുണ്ണനാ.

ലഞ്ഛേന്തി അങ്ഗരാഗഞ്ച, മുഖരാഗം തഥാ ദുവേ;

അവങ്ഗം വിസേസോലോകോ, സാലോകേന നച്ചേന ച [സാലോകേ സനച്ചേന ച (സീ.), സാലോകേന സനച്ചനം (സ്യാ.)].

വേസീ പാനാഗാരം സൂനം, ആപണം വഡ്ഢി വണിജ്ജാ;

ദാസം ദാസിം കമ്മകരം, കമ്മകാരിം ഉപട്ഠയ്യും.

തിരച്ഛാനഹരീതകി, സന്ധാരയന്തി നമതകം;

നീലം പീതം ലോഹിതകം, മഞ്ജിട്ഠകണ്ഹചീവരാ.

മഹാരങ്ഗമഹാനാമഅച്ഛിന്നാ ദീഘമേവ ച;

പുപ്ഫഫലകഞ്ചുകഞ്ച, തിരീടകഞ്ച ധാരയും.

ഭിക്ഖുനീ സിക്ഖമാനായ, സാമണേരായ അച്ചയേ;

നിയ്യാദിതേ പരിക്ഖാരേ, ഭിക്ഖുനിയോവ ഇസ്സരാ.

ഭിക്ഖുസ്സ സാമണേരസ്സ, ഉപാസകസ്സുപാസികാ;

അഞ്ഞേസഞ്ച പരിക്ഖാരേ, നിയ്യാതേ ഭിക്ഖുഇസ്സരാ.

മല്ലീ ഗബ്ഭം പത്തമൂലം, ബ്യഞ്ജനം ആമിസേന ച;

ഉസ്സന്നഞ്ച ബാള്ഹതരം, സന്നിധികതമാമിസം.

ഭിക്ഖൂനം യാദിസം ഭോട്ഠം [ഹേട്ഠാ (സീ.), ഹേട്ഠം (സ്യാ.), ഭുത്തി (ക.)], ഭിക്ഖുനീനം തഥാ കരേ;

സേനാസനം ഉതുനിയോ, മക്ഖീയതി പടാണി ച.

ഛിജ്ജന്തി സബ്ബകാലഞ്ച, അനിമിത്താപി ദിസ്സരേ;

നിമിത്താ ലോഹിതാ ചേവ, തഥേവ ധുവലോഹിതാ.

ധുവചോളപഗ്ഘരന്തീ, സിഖരണിത്ഥിപണ്ഡകാ;

വേപുരിസീ ച സമ്ഭിന്നാ, ഉഭതോബ്യഞ്ജനാപി ച.

അനിമിത്താദിതോ കത്വാ, യാവ ഉഭതോബ്യഞ്ജനാ;

ഏതം പേയ്യാലതോ ഹേട്ഠാ, കുട്ഠം ഗണ്ഡോ കിലാസോ ച.

സോസാപമാരോ മാനുസീ, ഇത്ഥീസി ഭുജിസ്സാസി ച;

അണണാ ന രാജഭടീ, അനുഞ്ഞാതാ ച വീസതി.

പരിപുണ്ണാ ച കിന്നാമാ, കാനാമാ തേ പവത്തിനീ;

ചതുവീസന്തരായാനം, പുച്ഛിത്വാ ഉപസമ്പദാ.

വിത്ഥായന്തി അനനുസിട്ഠാ, സങ്ഘമജ്ഝേ തഥേവ ച;

ഉപജ്ഝാഗാഹ സങ്ഘാടി, ഉത്തരന്തരവാസകോ.

സങ്കച്ചുദകസാടി ച, ആചിക്ഖിത്വാന പേസയേ;

ബാലാ അസമ്മതേകതോ, യാചേ പുച്ഛന്തരായികാ.

ഏകതോഉപസമ്പന്നാ, ഭിക്ഖുസങ്ഘേ തഥാ പുന;

ഛായാ ഉതു ദിവസാ ച, സങ്ഗീതി തയോ നിസ്സയേ.

അട്ഠ അകരണീയാനി, കാലം സബ്ബത്ഥ അട്ഠേവ;

ന പവാരേന്തി ഭിക്ഖുനീ, ഭിക്ഖുസങ്ഘം തഥേവ ച.

കോലാഹലം പുരേഭത്തം, വികാലേ ച കോലാഹലം;

ഉപോസഥം പവാരണം, സവചനീയാനുവാദനം.

ഓകാസം ചോദേ സാരേന്തി, പടിക്ഖിത്തം മഹേസിനാ;

തഥേവ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനീ, അനുഞ്ഞാതം മഹേസിനാ.

യാനം ഗിലാനയുത്തഞ്ച, യാനുഗ്ഘാതഡ്ഢകാസികാ;

ഭിക്ഖു സിക്ഖാ സാമണേര, സാമണേരീ ച ബാലായ.

അരഞ്ഞേ ഉപാസകേന, ഉദ്ദോസിതോ ഉപസ്സയം;

ന സമ്മതി നവകമ്മം, നിസിന്നഗബ്ഭഏകികാ.

സാഗാരഞ്ച ഗരുധമ്മം, പച്ചക്ഖായ ച സങ്കമി;

അഭിവാദനകേസാ ച, നഖാ ച വണകമ്മനാ.