൫. ലക്ഖണഹാരസമ്പാതവിഭാവനാ

൬൭. യേന യേന പദട്ഠാനഹാരസമ്പാതേന സുത്തപ്പദേസത്ഥാനി പദട്ഠാനാനി ആചരിയേന നിദ്ധാരിതാനി, അമ്ഹേഹി ച ഞാതാനി, സോ പദട്ഠാനഹാരസമ്പാതോ പരിപുണ്ണോ, ‘‘കതമോ ലക്ഖണഹാരസമ്പാതോ’’തി പുച്ഛിതബ്ബത്താ ‘‘തത്ഥ കതമോ ലക്ഖണോ ഹാരസമ്പാതോ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ തേസു ദേസനാഹാരസമ്പാതാദീസു സോളസസു ഹാരസമ്പാതേസു കതമോ സംവണ്ണനാവിസേസോ ലക്ഖണഹാരസമ്പാതോ നാമാതി പുച്ഛതി.

‘‘കതമേഹി സുത്തത്ഥേഹി സമാനലക്ഖണാ കതമേ ധമ്മാ ഗഹിതാ’’തി പുച്ഛിതബ്ബത്താ ‘‘തസ്മാ’’തിആദി വുത്തം. ‘‘തസ്മാ രക്ഖിതചിത്തസ്സ, സമ്മാസങ്കപ്പഗോചരോ’’തി സുത്തപ്പദേസേന വുത്തം ഇദം രക്ഖണം സതിന്ദ്രിയം ഗഹിതം, സതിന്ദ്രിയേ ഗഹിതേ സദ്ധാദിപഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ഗഹിതാനി ഭവന്തി ഇന്ദ്രിയട്ഠേന സമാനലക്ഖണത്താ. ‘‘സമ്മാദിട്ഠിപുരേക്ഖാരോ’’തി സുത്തപ്പദേസേന വുത്താ സമ്മാദിട്ഠി ഗഹിതാ, സമ്മാദിട്ഠിയാ ഗഹിതായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഗഹിതോ ഭവതി. തം കിസ്സ ഹേതൂതി കാരണം പുച്ഛതി. പുച്ഛിത്വാ കാരണമാഹ ‘‘സമ്മാദിട്ഠിതോ ഹീ’’തിആദിനാ. സമ്മാദിട്ഠിഹേതുതോ സമ്മാസങ്കപ്പോ ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാസങ്കപ്പതോ സമ്മാവാചാ ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാവാചാതോ സമ്മാകമ്മന്തോ ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാകമ്മന്തതോ സമ്മാആജീവോ ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാആജീവതോ സമ്മാവായാമോ ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാവായാമതോ സമ്മാസതിഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാസതിതോ സമ്മാസമാധി ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാസമാധിതോ സമ്മാവിമുത്തി ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, സമ്മാവിമുത്തിതോ സമ്മാവിമുത്തിഞാണദസ്സനം ഹി യസ്മാ പഭവതി, തസ്മാ, അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഗഹിതോ ഭവതീതി.

‘‘ഏത്തകോവ ലക്ഖണഹാരസമ്പാതോ പരിപുണ്ണോ’’തി വത്തബ്ബത്താ ‘‘നിയുത്തോ ലക്ഖണോ ഹാരസമ്പാതോ’’തി വുത്തം. യേന യേന സംവണ്ണനാവിസേസഭൂതേന ലക്ഖണഹാരസമ്പാതേന സുത്തപ്പദേസത്ഥാ സമാനലക്ഖണേന ഗഹിതാ ഭവന്തി, സോ സോ സംവണ്ണനാവിസേസഭൂതോ ലക്ഖണഹാരസമ്പാതോ നിയുത്തോ യഥാരഹം നിദ്ധാരേത്വാ യുജ്ജിതബ്ബോതി അത്ഥോ ഗഹിതോതി.

ഇതി ലക്ഖണഹാരസമ്പാതേ സത്തിബലാനുരൂപാ രചിതാ

വിഭാവനാ നിട്ഠിതാ.

പണ്ഡിതേഹി പന…പേ… ഗഹേതബ്ബോതി.