൧. അതീതാദിഏകച്ചകഥാവണ്ണനാ

൨൯൯. യേ കതൂപചിതാ കുസലാകുസലാ ധമ്മാ വിപാകദാനായ അകതോകാസാ, കതോകാസാ ച യേ ‘‘ഓകാസകതുപ്പന്നാ’’തി വുച്ചന്തി. യേ ച വിപ്പകതവിപാകാ, തേ സബ്ബേപി ‘‘അവിപക്കവിപാകാ’’തി വേദിതബ്ബാ. തേസം വിപാകദാനസാമത്ഥിയം അനപഗതന്തി അധിപ്പായേന പരവാദീ അത്ഥിതം ഇച്ഛതി. യേ പന പരവാദീ സബ്ബേന സബ്ബം വിപക്കവിപാകാ കുസലാകുസലാ ധമ്മാ, തേസം അപഗതന്തി നത്ഥിതം ഇച്ഛതി. തേനാഹ ‘‘അത്ഥീതി ഏകച്ചം അത്ഥി ഏകച്ചം നത്ഥീ’’തിആദി. ഏവം ഇച്ഛന്തസ്സ പന പരവാദിനോ യഥാ അവിപാകേസുപി ഏകച്ചം നത്ഥീതി ആപജ്ജതി, ഏവം വിപക്കവിപാകേസു അവിപക്കവിപാകേസു ച ആപജ്ജതേവാതി ദസ്സേതും ‘‘അവിപക്കവിപാകാ ധമ്മാ ഏകച്ചേ’’തിആദിനാ പാളി പവത്താ. തേന വുത്തം ‘‘തിണ്ണം രാസീനം വസേനാ’’തിആദി. വോഹാരവസേനാതി ഫലസ്സ അനുപരമവോഹാരവസേന, ഹേതുകിച്ചം പന അനുപരതം അനുപച്ഛിന്നം അത്ഥീതി ലദ്ധിയം ഠിതത്താ ചോദേതബ്ബോവ. അവിച്ഛേദവസേന പവത്തമാനഞ്ഹി ഫലസ്സ പബന്ധവോഹാരം പരവാദീ വോഹാരതോ അത്ഥീതി ഇച്ഛതി, ഹേതു പനസ്സ കമ്മം പരമത്ഥതോ ച കമ്മൂപചയവാദിഭാവതോ പത്തിഅപ്പത്തിസഭാവതാദയോ വിയ ചിത്തവിപ്പയുത്തോ കമ്മൂപചയോ നാമ ഏകോ സങ്ഖാരധമ്മോ അവിപന്നോ, സോപി തസ്സേവ വേവചനന്തി പരവാദീ. യം സന്ധായാഹ –

‘‘നപ്പചയന്തി കമ്മാനി, അപി കപ്പസഹസ്സതോ;

പത്വാ പച്ചയസാമഗ്ഗിം, കാലേ പച്ചന്തി പാണിന’’ന്തി.

യഞ്ച സന്ധായ പരതോ പരിഭോഗമയപുഞ്ഞകഥായ ‘‘പരിഭോഗമയം പന ചിത്തവിപ്പയുത്തം ഉപ്പജ്ജതീതി ലദ്ധിയാ പടിജാനാതീ’’തി വക്ഖതി.

ഏകച്ചംഅത്ഥീതികഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.