൩. ഓധിസോകഥാവണ്ണനാ

൨൭൪. ഓധിസോതി ഭാഗസോ, ഭാഗേനാതി അത്ഥോ. ഭാഗോ നാമ യസ്മാ ഏകദേസോ ഹോതി, തസ്മാ ‘‘ഏകദേസേന ഏകദേസേനാ’’തി വുത്തം. തത്ഥ യദി ചതുന്നം മഗ്ഗാനം വസേന സമുദയപക്ഖികസ്സ കിലേസഗണസ്സ ചതുഭാഗേഹി പഹാനം ‘‘ഓധിസോ പഹാന’’ന്തി അധിപ്പേതം, ഇച്ഛിതമേവേതം സകവാദിസ്സ ‘‘തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായാ’’തി ച ആദിവചനതോ. യസ്മാ പന മഗ്ഗോ ചതൂസു സച്ചേസു നാനാഭിസമയവസേന കിച്ചകരോ, ന ഏകാഭിസമയവസേനാതി പരവാദിനോ ലദ്ധി, തസ്മാ യഥാ ‘‘മഗ്ഗോ കാലേന ദുക്ഖം പരിജാനാതി, കാലേന സമുദയം പജഹതീ’’തിആദിനാ നാനക്ഖണവസേന സച്ചേസു പവത്തതീതി ഇച്ഛിതോ, ഏവം പച്ചേകമ്പി നാനക്ഖണവസേന പവത്തേയ്യ. തഥാ സതി ദുക്ഖാദീനം ഏകദേസഏകദേസമേവ പരിജാനാതി പജഹതീതി ദസ്സേതും പാളിയം ‘‘സോതാപത്തി…പേ… ഏകദേസേ പജഹതീ’’തിആദി വുത്തം. സതി ഹി നാനാഭിസമയേ പഠമമഗ്ഗാദീഹി പഹാതബ്ബാനം സംയോജനത്തയാദീനം ദുക്ഖദസ്സനാദീഹി ഏകദേസഏകദേസപ്പഹാനം സിയാതി ഏകദേസസോതാപത്തിമഗ്ഗട്ഠാദിതാ, തതോ ഏവ ഏകദേസസോതാപന്നാദിതാ ച ആപജ്ജതി അനന്തരഫലത്താ ലോകുത്തരകുസലാനം, ന ച തം യുത്തം. ന ഹി കാലഭേദേന വിനാ സോ ഏവ സോതാപന്നോ, അസോതാപന്നോ ചാതി സക്കാ വിഞ്ഞാതും. തേനാഹ ‘‘ഏകദേസം സോതാപന്നോ, ഏകദേസം ന സോതാപന്നോ’’തിആദി.

അപിചായം നാനാഭിസമയവാദീ ഏവം പുച്ഛിതബ്ബോ ‘‘മഗ്ഗഞാണം സച്ചാനി പടിവിജ്ഝന്തം കിം ആരമ്മണതോ പടിവിജ്ഝതി, ഉദാഹു കിച്ചതോ’’തി. യദി ആരമ്മണതോതി വദേയ്യ, തസ്സ വിപസ്സനാഞാണസ്സ വിയ ദുക്ഖസമുദയാനം അച്ചന്തപരിച്ഛേദസമുച്ഛേദാ ന യുത്താ തതോ അനിസ്സടത്താ, തഥാ മഗ്ഗദസ്സനം. ന ഹി സയമേവ അത്താനം ആരബ്ഭ പവത്തതീതി യുത്തം, മഗ്ഗന്തരപരികപ്പനായം അനവട്ഠാനം ആപജ്ജതീതി, തസ്മാ തീണി സച്ചാനി കിച്ചതോ, നിരോധം കിച്ചതോ ആരമ്മണതോ ച പടിവിജ്ഝതീതി ഏവമസമ്മോഹതോ പടിവിജ്ഝന്തസ്സ മഗ്ഗഞാണസ്സ നത്ഥേവ നാനാഭിസമയോ. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം പസ്സതി, ദുക്ഖസമുദയമ്പി സോ പസ്സതീ’’തിആദി. ന ചേതം കാലന്തരദസ്സനം സന്ധായ വുത്തം. ‘‘യോ നു ഖോ, ആവുസോ, ദുക്ഖം പസ്സതി, ദുക്ഖസമുദയമ്പി സോ പസ്സതി, ദുക്ഖനിരോധമ്പി…പേ… ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിപടിപദമ്പി സോ പസ്സതീ’’തി (സം. നി. ൫.൧൧൦൦) ഏകസച്ചദസ്സനസമങ്ഗിനോ അഞ്ഞസച്ചദസ്സനസമങ്ഗിഭാവവിചാരണായം തദത്ഥസാധനത്ഥം ആയസ്മതാ ഗവംപതിത്ഥേരേന ആഭതത്താ പച്ചേകഞ്ച സച്ചത്തയദസ്സനസ്സ യോജിതത്താ. അഞ്ഞഥാ പുരിമദിട്ഠസ്സ പുന അദസ്സനതോ സമുദയാദിദസ്സനേ ദുക്ഖാദിദസ്സനമയോജനീയം സിയാ. ന ഹി ലോകുത്തരമഗ്ഗോ ലോകിയമഗ്ഗോ വിയ കതകാരിഭാവേന പവത്തതി സമുച്ഛേദകത്താ. തഥാ യോജനേ ച സബ്ബം ദസ്സനം ദസ്സനന്തരപരന്തി ദസ്സനാനുപരമോ സിയാ. ഏവം ആഗമതോ യുത്തിതോ ച നാനാഭിസമയസ്സ അസമ്ഭവതോ പച്ചേകം മഗ്ഗാനം ഓധിസോ പഹാനം നത്ഥീതി നിട്ഠമേത്ഥ ഗന്തബ്ബം.

ഓധിസോകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.