൯. വചനസോധനവണ്ണനാ

൫൫-൫൯. പദദ്വയസ്സ അത്ഥതോ ഏകത്തേതി പദദ്വയസ്സ ഏകത്തത്ഥേ സതീതി അത്ഥോ. പരികപ്പവചനഞ്ഹേതം ദോസദസ്സനത്ഥം ‘‘ഏവം സന്തേ അയം ദോസോ’’തി. തയിദം ഏകത്തം ഉപലബ്ഭതി ഏവാതി പച്ഛിമപദാവധാരണം വേദിതബ്ബം. ‘‘കേഹിചി പുഗ്ഗലോ കേഹിചി ന പുഗ്ഗലോ’’തി ബ്യഭിചാരദസ്സനതോ പരേന ന സമ്പടിച്ഛിതന്തി കത്വാ തമേവ അസമ്പടിച്ഛിതത്തം വിഭാവേന്തോ ‘‘പുഗ്ഗലസ്സ ഹീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ അവിഭജിതബ്ബതന്തി ‘‘ഉപലബ്ഭതി ചാ’’തി ഏവം അവിഭജിതബ്ബതം. വിഭജിതബ്ബതന്തി ‘‘പുഗ്ഗലോ ച തദഞ്ഞഞ്ച ഉപലബ്ഭതീ’’തി ഏവം വിഭജിതബ്ബതം. ഏതേന ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി ഏവാ’’തി പച്ഛിമപദാവധാരണം വേദിതബ്ബം, ന ‘‘പുഗ്ഗലോ ഏവ ഉപലബ്ഭതീ’’തി ഇമമത്ഥം ദസ്സേതി. തം വിഭാഗന്തി യഥാവുത്തം വിഭജിതബ്ബാവിഭജിതബ്ബം വിഭാഗം വദതോ സകവാദിനോ, അഞ്ഞസ്സ വാ കസ്സചി. ഏതസ്സാതി പരവാദിനോ. യഥാവുത്തവിഭാഗന്തി ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി…പേ… കേഹിചി ന പുഗ്ഗലോ’’തി ഏവം പാളിയം വുത്തപ്പകാരം വിഭാഗം. യഥാആപാദിതേനാതി ‘‘പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതീതി പദദ്വയസ്സ അത്ഥതോ ഏകത്തേ’’തിആദിനാ ആപാദിതപ്പകാരേന. ന ഭവിതബ്ബന്തി യദിപി തേന പുഗ്ഗലോ ഉപലബ്ഭതി ഏവ വുച്ചതി, ഉപലബ്ഭതീതി പന പുഗ്ഗലോ ഏവ ന വുച്ചതി, അഥ ഖോ അഞ്ഞോപി, തസ്മാ യഥാവുത്തേന പസങ്ഗേന ന ഭവിതബ്ബം. തേനാഹ ‘‘മഗ്ഗിതബ്ബോ ഏത്ഥ അധിപ്പായോ’’തി.

൬൦. അത്ഥതോ പുഗ്ഗലോ നത്ഥീതി വുത്തം ഹോതി അത്തസുഞ്ഞതാദസ്സനേന അനത്തലക്ഖണസ്സ വിഹിതത്താ.

വചനസോധനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.