൭. ചതുക്കനയസംസന്ദനവണ്ണനാ

൪൬-൫൨. ഏകധമ്മതോപീതി സത്തപഞ്ഞാസായ സച്ചികട്ഠേസു ഏകധമ്മതോപി. ഏതേന തതോ സബ്ബതോപി പുഗ്ഗലസ്സ അഞ്ഞത്താനനുജാനനം ദസ്സേതി. തേനാഹ അട്ഠകഥായം ‘‘സകലം പരമത്ഥസച്ചം സന്ധായാ’’തി. രൂപാദിഏകേകധമ്മവസേന നാനുയുഞ്ജിതബ്ബോ അവയവബ്യതിരേകേന സമുദായസ്സ അഭാവതോ. യസ്മാ പന സമുദായാവയവാ ഭിന്നസഭാവാ, തസ്മാ ‘‘സമുദായതോ…പേ… നിഗ്ഗഹാരഹോ സിയാ’’തി പരവാദിനോ ആസങ്കമാഹ. ഏതം വചനോകാസന്തി യദിപി സത്തപഞ്ഞാസധമ്മസമുദായതോ പുഗ്ഗലസ്സ അഞ്ഞത്തം ന ഇച്ഛതി തബ്ബിനിമുത്തസ്സ സച്ചികട്ഠസ്സ അഭാവതോ, തദേകദേസതോ പനസ്സ അനഞ്ഞത്തമ്പി ന ഇച്ഛതേവ. ന ഹി സമുദായോ അവയവോ ഹോതീതി. തസ്മാ ‘‘തം പടിക്ഖിപതോ കിം നിഗ്ഗഹട്ഠാനന്തി വത്തും മാ ലബ്ഭേഥാ’’തി ദസ്സേതും ‘‘അയഞ്ചാ’’തിആദി വുത്തം. രൂപാദിധമ്മപ്പഭേദവിഭാഗമുഖേനേവ അനവസേസതോ പുഗ്ഗലോതി ഗഹണാകാരദസ്സനവസേന പവത്തോ പഠമവികപ്പോ, ദുതിയോ പന അവിഭാഗതോ പരമത്ഥസച്ചഭാവസാമഞ്ഞേനാതി അയം ഇമേസം ദ്വിന്നം വികപ്പാനം വിസേസോ. ഇതീതി വുത്തപ്പകാരപരാമസനന്തി ആഹ ‘‘ഏവ’’ന്തി.

സഭാവവിനിബ്ഭോഗതോതി സഭാവേന വിനിബ്ഭുജ്ജിതബ്ബതോ. സഭാവഭിന്നോ ഹി ധമ്മോ തദഞ്ഞധമ്മതോ വിനിബ്ഭോഗം ലഭതി. തേനാഹ ‘‘രൂപതോ അഞ്ഞസഭാഗത്താ’’തി. രൂപവജ്ജേതി രൂപധമ്മവജ്ജേ. തീസുപീതി ‘‘രൂപസ്മിം പുഗ്ഗലോ, അഞ്ഞത്ര രൂപാ, പുഗ്ഗലസ്മിം രൂപ’’ന്തി ഇമേസു ഏവം പവത്തേസു തീസുപി അനുയോഗേസു. സാസനികോ ഏവായം പുഗ്ഗലവാദീതി കത്വാ ആഹ ‘‘ന ഹി സോ സക്കായദിട്ഠിം ഇച്ഛതീ’’തി. ‘‘രൂപവാ’’തി ഇമിനാ രൂപേന സകിഞ്ചനതാവ ഞാപീയതി, ന രൂപായത്തവുത്തിതാതി ആഹ ‘‘അഞ്ഞത്ര രൂപാതി ഏത്ഥ ച രൂപവാ പുഗ്ഗലോതി അയമത്ഥോ സങ്ഗഹിതോ’’തി.

ചതുക്കനയസംസന്ദനവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതാ ച സംസന്ദനകഥാവണ്ണനാ.