൩. തതിയനയോ അസങ്ഗഹിതേനസങ്ഗഹിതപദവണ്ണനാ

൧൭൯. രൂപക്ഖന്ധേന ഖന്ധസങ്ഗഹേന അസങ്ഗഹിതേസൂതി നിദ്ധാരണേ ഭുമ്മം. തസ്മാതി യസ്മാ ഏകദേസസഭാഗതാ സമുദായസഭാഗതാ ന ഹോതി, തസ്മാ. തേനാതി രൂപക്ഖന്ധേന. താനീതി വേദനാദിക്ഖന്ധത്തയനിബ്ബാനാനി. യഥാ ച ഏകദേസവിസഭാഗതായ ന സങ്ഗഹിതതാ, ഏവം ഏകദേസസഭാഗതായ അസങ്ഗഹിതതാപി നത്ഥീതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ന കേവല’’ന്തിആദിമാഹ. സങ്ഗഹിതാനേവ ന ന ഹോന്തീതി യോജനാ. തേതി വേദനാദിക്ഖന്ധത്തയനിബ്ബാനസുഖുമരൂപധമ്മാ. തേഹീതി വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധചക്ഖായതനാദീഹി. ന കഥഞ്ചി സമ്മിസ്സാതി കേനചിപി പകാരേന ന സമ്മിസ്സാതി അസമ്മിസ്സതായ സങ്ഗഹിതത്താഭാവം സാധേതി. രൂപക്ഖന്ധേന വിയ…പേ… ന ഹോതീതി യഥാ രൂപക്ഖന്ധേന സഭാഗതാഭാവതോ നിബ്ബാനം ന കേനചിപി സങ്ഗഹണേന സങ്ഗഹിതം, ഏവം വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധചക്ഖായതനാദീഹി തം ആയതനധാതുസങ്ഗഹേഹി സങ്ഗഹിതം ന ഹോതീതി ഖന്ധസങ്ഗഹാഭാവോ പാകടോ വുത്തോവാതി ഏവം വുത്തം.

ഏവരൂപാനന്തി രൂപക്ഖന്ധവിഞ്ഞാണക്ഖന്ധചക്ഖായതനാദീനം. ന ഹി നിബ്ബാനം സന്ധായ ‘‘രൂപക്ഖന്ധേന വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധേന ചക്ഖായതനേന യേ ധമ്മാ ഖന്ധസങ്ഗഹേന അസങ്ഗഹിതാ, ആയതനധാതുസങ്ഗഹേന സങ്ഗഹിതാ’’തി സക്കാ വത്തും. തേന വുത്തം ‘‘സങ്ഗാഹകത്താഭാവതോ ഏവാ’’തി. തഥാ ‘‘അബ്യാകതേഹി ധമ്മേഹി യേ ധമ്മാ ഖന്ധസങ്ഗഹേന അസങ്ഗഹിതാ, ആയതനധാതുസങ്ഗഹേന സങ്ഗഹിതാ’’തിആദി ന സക്കാ വത്തും താദിസസ്സ ധമ്മസ്സ അഭാവതോതി ആഹ ‘‘സനിബ്ബാന…പേ… ഭാവതോവാ’’തി. അഗ്ഗഹണം വേദിതബ്ബന്തി യോജനാ. തേനാഹ ‘‘ന ഹീ’’തിആദി. കഞ്ചീതി കഞ്ചി ധമ്മജാതം. തേതി അബ്യാകതധമ്മാദയോ. അത്തനോതി അബ്യാകതധമ്മാദിം സന്ധായാഹ. ഏകദേസോതി രൂപക്ഖന്ധാദി. അത്തേകദേസസഭാഗോതി നിബ്ബാനം. തഞ്ഹി ധമ്മായതനധമ്മധാതുപരിയാപന്നതായ തദേകദേസസഭാഗോ. അസങ്ഗഹിതസങ്ഗാഹകത്താതി ഖന്ധസങ്ഗഹേന അസങ്ഗഹിതാനം സഞ്ഞാക്ഖന്ധാദീനം ആയതനധാതുസങ്ഗഹേന സങ്ഗാഹകത്താതി അത്ഥോ.

വിസഭാഗക്ഖന്ധനിബ്ബാനസമുദായത്താ ഖന്ധസങ്ഗഹേന ധമ്മായതനേന ന കോചി ധമ്മോ സങ്ഗഹിതോ അത്ഥീതി യോജനാ. ഏതസ്സാതി ‘‘ധമ്മായതനേന സങ്ഗഹിതാ’’തി ഏതസ്സ പദസ്സ ധമ്മായതനഗണനേന സങ്ഗഹിതാതി അത്ഥോ. ഓളാരികരൂപസമ്മിസ്സം ധമ്മായതനേകദേസം.

തതിയനയഅസങ്ഗഹിതേനസങ്ഗഹിതപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.