൨. ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൧൦. ദുതിയസിക്ഖാപദേ ഹത്ഥേസു പിണ്ഡായ ചരതീതി പാളിപദസ്സ ഹത്ഥേസു ലഭിതബ്ബപിണ്ഡത്ഥായ ചരതീതി അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൬൧൨-൬൧൩. ‘‘തസ്സ സോ അപത്തോതി വചനതോ സോ പത്തോ അധിട്ഠാനമ്പി വിജഹതി അപത്തത്താ. അപത്തഭാവതോയേവ ഹി ‘പഞ്ചബന്ധനം പത്തം ചേതാപേതീ’തി പാളിയം ന വുത്ത’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. കേചി പന ‘‘അപത്തോതി ഇദം ‘അഞ്ഞം പത്തം വിഞ്ഞാപേതും വട്ടതീ’തി ദസ്സനത്ഥം വുത്തം, സോ പന പത്തോ അധിട്ഠാനം ന വിജഹതീ’’തി വദന്തി, തം യുത്തം വിയ ദിസ്സതി ‘‘യസ്സ പഞ്ച ഏകായേവ വാ ദസങ്ഗുലാ, സോ ബദ്ധോപി അബദ്ധോപി അപത്തോയേവാ’’തി വക്ഖമാനത്താ. ന ഹി മുഖവട്ടിയാ പഞ്ചസു ഠാനേസു ദ്വങ്ഗുലമത്താഹി രാജീഹി അധിട്ഠാനം വിജഹതീതി സക്കാ വത്തും, ഏകായ പന രാജിയാ ദസങ്ഗുലായ സചേ തത്ഥ വുത്തപ്പമാണോ ഛിദ്ദോ പഞ്ഞായതി, ഛിദ്ദേനേവ അധിട്ഠാനവിജഹനം സിയാതി യുത്തം വത്തും. ബന്ധനോകാസേ സതി അസതി വാ ബന്ധനവിരഹിതോ പത്തോ അബന്ധനോതി വുത്തോ, ബന്ധനോകാസവിരഹിതോയേവ പന അബന്ധനോകാസോതി വുത്തോ.

തിപുസുത്തകേന വാ ബന്ധിത്വാതി ഏത്ഥ ‘‘ബന്ധിതബ്ബോ’’തി പാഠോ ഗഹേതബ്ബോ. പുരാണപോത്ഥകേപി ഹി അയമേവ പാഠോ ദിസ്സതി. സുദ്ധേഹി…പേ… ന വട്ടതീതി ഇദം ഉണ്ഹഭോജനേ പക്ഖിത്തേ വിലീയമാനത്താ വുത്തം. ഫാണിതം ഝാപേത്വാ പാസാണചുണ്ണേന ബന്ധിതും വട്ടതീതി പാസാണചുണ്ണേന സദ്ധിം ഫാണിതം പചിത്വാ തഥാപക്കേന പാസാണചുണ്ണേന ബന്ധിതും വട്ടതി.

൬൧൫. അനുകമ്പായ ന ഗണ്ഹന്തസ്സ ദുക്കടന്തി വുത്തത്താ യസ്സ സോ പത്തോ ന രുച്ചതി, തസ്സപി അഗണ്ഹന്തസ്സ അനാപത്തി. തേനേവ മാതികാട്ഠകഥായം (കങ്ഖാ. അട്ഠ. ഊനപഞ്ചബന്ധനസീക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്തം ‘‘സചേ ഥേരസ്സ പത്തോ ന രുച്ചതി, അപ്പിച്ഛതായ വാ ന ഗണ്ഹാതി, വട്ടതീ’’തി. പത്തപരിയന്തോതി പരിയന്തപത്തോ, അവസാനപത്തോതി അത്ഥോ. ‘‘സങ്ഘമജ്ഝേ പത്തം ഗാഹാപേന്തേന അലജ്ജിം അഗാഹാപേതും വട്ടതീ’’തി വദന്തി. ‘‘അനുജാനാമി ഭിക്ഖവേ ആധാരകന്തി വുത്തത്താ പീഠാദീസു യത്ഥ കത്ഥചി ആധാരം ഠപേത്വാ തത്ഥ പത്തം ഠപേതും വട്ടതി ആധാരഠപനോകാസസ്സ അനിയമിതത്താ’’തി വദന്തി. അപരിഭോഗേനാതി അയുത്തപരിഭോഗേന.

൬൧൬. പാളിയം ‘‘അബന്ധനേന പത്തേന അബന്ധനം പത്തം. ഏകബന്ധനം പത്തം… ദ്വിബന്ധനം പത്തം… തിബന്ധനം… ചതുബന്ധനം… അബന്ധനോകാസം… ഏക… ദ്വി… തി… ചതുബന്ധനോകാസം പത്തം ചേതാപേതീ’’തി ഏവം ഏകേകേന പത്തേന ദസധാ ദസവിധം പത്തം ചേതാപനവസേന ഏകനിസ്സഗ്ഗിയപാചിത്തിയസതം വുത്തം. ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ പമാണയുത്തം അഗ്ഗഹിതകാളവണ്ണമ്പി പത്തം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ ആപത്തിയേവാതി ദട്ഠബ്ബം. അധിട്ഠാനുപഗപത്തസ്സ ഊനപഞ്ചബന്ധനതാ, അത്തുദ്ദേസികതാ, അകതവിഞ്ഞത്തി, തായ ച പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.