൫. അചേലകവഗ്ഗോ

൧. അചേലകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൭൩. അചേലകവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ തേസന്തി തിത്ഥിയാനം. തത്ഥാതി ഭാജനേ. ഇതോതി പത്തതോ. സചേ തിത്ഥിയോ വദതീതി ‘‘പഠമമേവ മം സന്ധായ അഭിഹരിത്വാ ഠപിതം മയ്ഹം സന്തകം ഹോതി, ഇമസ്മിം ഭാജനേ ആകിരഥാ’’തി വദതി, വട്ടതി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. അഞ്ഞതിത്ഥിയതാ, അജ്ഝോഹരണീയതാ, അജ്ഝോഹരണത്ഥായ സഹത്ഥാ അനിക്ഖിത്തഭാജനേ ദാനന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

അചേലകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ഉയ്യോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൭൪. ദുതിയം ഉത്താനത്ഥമേവ. അനാചാരം ആചരിതുകാമതാ, തദത്ഥമേവ ഉപസമ്പന്നസ്സ ഉയ്യോജനാ, ഏവം ഉയ്യോജേന്തസ്സ ഉപചാരാതിക്കമോതി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

ഉയ്യോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. സഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൮൦. തതിയേ പിട്ഠസങ്ഘാടോതി ദ്വാരബാഹായേതം അധിവചനം. ഖുദ്ദകം നാമ സയനിഘരം വിത്ഥാരതോ പഞ്ചഹത്ഥപ്പമാണം ഹോതി, തസ്സ ച മജ്ഝിമട്ഠാനം പിട്ഠസങ്ഘാടതോ അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണമേവ ഹോതി, തസ്മാ താദിസേ സയനിഘരേ പിട്ഠസങ്ഘാടതോ ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ നിസിന്നോ പിട്ഠിവംസം അതിക്കമിത്വാ നിസിന്നോ നാമ ഹോതി. ഏവം നിസിന്നോ ച മജ്ഝം അതിക്കമിത്വാ നിസിന്നോ നാമ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ഇമിനാ മജ്ഝാതിക്കമം ദസ്സേതീ’’തി. യഥാ വാ തഥാ വാ കതസ്സാതി പിട്ഠിവംസം ആരോപേത്വാ വാ അനാരോപേത്വാ വാ കതസ്സ. സചിത്തകന്തി അനുപവിസിത്വാ നിസീദനചിത്തേന സചിത്തകം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. പരിയുട്ഠിതരാഗജായമ്പതികാനം സന്നിഹിതതാ, സയനിഘരതാ, ദുതിയസ്സ ഭിക്ഖുനോ അഭാവോ, അനുപഖജ്ജ നിസീദനന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

സഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨൮൪-൨൮൯. ചതുത്ഥപഞ്ചമേസു നത്ഥി കിഞ്ചി വത്തബ്ബം.

൬. ചാരിത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൯൮. ഛട്ഠേ പകതിവചനേനാതി ഏത്ഥ യം ദ്വാദസഹത്ഥബ്ഭന്തരേ ഠിതേന സോതും സക്കാ ഭവേയ്യ, തം പകതിവചനം നാമ. ആപുച്ഛിതബ്ബോതി ‘‘അഹം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഘരം ഗച്ഛാമീ’’തി വാ ‘‘ചാരിത്തം ആപജ്ജാമീ’’തി വാ ഈദിസേന വചനേന ആപുച്ഛിതബ്ബോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരേന നിമന്തനസാദിയനം, സന്തം ഭിക്ഖും അനാപുച്ഛനാ, ഭത്തിയഘരതോ അഞ്ഞഘരപ്പവേസനം, മജ്ഝന്ഹികാനതിക്കമോ, സമയസ്സ വാ ആപദാനം വാ അഭാവോതി ഇമാനി പനേത്ഥ പഞ്ച അങ്ഗാനി.

ചാരിത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. മഹാനാമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൦൩. സത്തമേ മഹാനാമോ നാമാതി അനുരുദ്ധത്ഥേരസ്സ ഭാതാ ഭഗവതോ ചൂളപിതു പുത്തോ. സുദ്ധോദനോ സക്കോദനോ സുക്കോദനോ ധോതോദനോ അമിതോദനോതി ഇമേ ഹി പഞ്ച ജനാ ഭാതരോ. അമിതാ നാമ ദേവീ തേസം ഭഗിനീ, തിസ്സത്ഥേരോ തസ്സാ പുത്തോ. തഥാഗതോ ച നന്ദത്ഥേരോ ച സുദ്ധോദനസ്സ പുത്താ, മഹാനാമോ ച അനുരുദ്ധത്ഥേരോ ച സുക്കോദനസ്സ, ആനന്ദത്ഥേരോ അമിതോദനസ്സ. സോ ഭഗവതോ കനിട്ഠോ, മഹാനാമോ മഹല്ലകതരോ സകദാഗാമീ അരിയസാവകോ. തേന വുത്തം ‘‘മഹാനാമോ നാമ…പേ… അരിയസാവകോ’’തി.

൩൦൫-൩൦൬. പാളിയം അജ്ജണ്ഹോതി അജ്ജ ഏകദിവസന്തി അത്ഥോ, ‘‘അജ്ജനോ’’തി വാ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ, നോ അമ്ഹാകം. കാലം ആഹരിസ്സഥാതി സ്വേ ഹരിസ്സഥ. തതോ ചേ ഉത്തരി സാദിയേയ്യാതി സചേ തത്ഥ രത്തീഹി വാ ഭേസജ്ജേഹി വാ പരിച്ഛേദോ കതോ ഹോതി ‘‘ഏത്തകായേവ വാ രത്തിയോ ഏത്തകാനി വാ ഭേസജ്ജാനി വിഞ്ഞാപേതബ്ബാനീ’’തി, തതോ രത്തിപരിയന്തതോ വാ ഭേസജ്ജപരിയന്തതോ വാ ഉത്തരി വിഞ്ഞാപേന്തോ സാദിയേയ്യ. ‘‘ഇമേഹി തയാ ഭേസജ്ജേഹി പവാരിതമ്ഹ, അമ്ഹാകഞ്ച ഇമിനാവ ഭേസജ്ജേന അത്ഥോ’’തി ആചിക്ഖിത്വാ വിഞ്ഞാപേതുമ്പി ഗിലാനോവ ലഭതി.

൩൧൦. യസ്മാ സങ്ഘപവാരണായമേവായം വിധി, തസ്മാ ‘‘യേ അത്തനോ പുഗ്ഗലികായ പവാരണായ പവാരിതാ’’തി വുത്തം. സേസം ഉത്താനമേവ. സങ്ഘപവാരണതാ, ഭേസജ്ജവിഞ്ഞത്തി, അഗിലാനതാ, പരിയന്താതിക്കമോതി ഇമാനി പനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

മഹാനാമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ഉയ്യുത്തസേനാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൧൧. അട്ഠമം ഉത്താനത്ഥമേവ. ഉയ്യുത്തസേനാ, ദസ്സനത്ഥായ ഗമനം, അനുഞ്ഞാതോകാസതോ അഞ്ഞത്ര ദസ്സനം, തഥാരൂപപച്ചയസ്സ ആപദായ വാ അഭാവോതി ഇമാനി പനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

ഉയ്യുത്തസേനാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. സേനാവാസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൧൭. നവമസിക്ഖാപദമ്പി ഉത്താനമേവ. തിരത്താതിക്കമോ, സേനായ സൂരിയസ്സ അത്ഥങ്ഗമോ, ഗിലാനതാദീനം അഭാവോതി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

സേനാവാസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൩൨൨. ദസമേ കതി തേ ലക്ഖാനി ലദ്ധാനീതി തവ സരപ്പഹാരസ്സ ലക്ഖണഭൂതാ കിത്തകാ ജനാ തയാ ലദ്ധാതി അത്ഥോ, കിത്തകാ തയാ വിദ്ധാതി വുത്തം ഹോതി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. ഉയ്യോധികാദിദസ്സനത്ഥായ ഗമനം, അനുഞ്ഞാതോകാസതോ അഞ്ഞത്ര ദസ്സനം, തഥാരൂപപച്ചയസ്സ ആപദായ വാ അഭാവോതി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതോ അചേലകവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.