൯. മഹല്ലകവിഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൩൫. നവമേ ‘‘മഹല്ലകോ നാമ വിഹാരോ സസാമികോ’’തി വുത്തത്താ സഞ്ഞാചികായ കുടിയാ അനാപത്തി. ‘‘അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥമ്പീ’’തി ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദേന വുത്തവചനം പാളിയാ സമേതീതി ആഹ ‘‘തം സുവുത്ത’’ന്തി. ‘‘പാളിയം അട്ഠകഥായഞ്ച ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദേന അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണസ്സ ഓകാസസ്സ ദസ്സിതത്താ കവാടം അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥവിത്ഥാരതോ ഊനകം വാ ഹോതു അധികം വാ, അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണംയേവ ഓകാസോ’’തി വദന്തി.

യസ്സ വേമജ്ഝേതി യസ്സ വിഹാരസ്സ വേമജ്ഝേ. സാ അപരിപൂരഉപചാരാപി ഹോതീതി വിവരിയമാനം കവാടം യം ഭിത്തിം ആഹനതി, സാ സമന്താ കവാടവിത്ഥാരപ്പമാണഉപചാരരഹിതാപി ഹോതീതി അത്ഥോ. ആലോകം സന്ധേതി പിധേതീതി ആലോകസന്ധി. ‘‘പുനപ്പുനം ഛാദാപേസി, പുനപ്പുനം ലിമ്പാപേസീതി ഇമസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഉപ്പന്നദോസേന സിക്ഖാപദസ്സ പഞ്ഞത്തത്താ ലേപം അനുജാനന്തേന ച ദ്വാരബന്ധസ്സ സമന്താ അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണേയേവ പദേസേ പുനപ്പുനം ലേപസ്സ അനുഞ്ഞാതത്താ തതോ അഞ്ഞത്ഥ പുനപ്പുനം ലിമ്പേന്തസ്സ വാ ലിമ്പാപേന്തസ്സ വാ ഭിത്തിയം മത്തികായ കത്തബ്ബകിച്ചം നിട്ഠാപേത്വാ പുന ചതുത്ഥലേപേ ദിന്നേ പാചിത്തിയേന ഭവിതബ്ബ’’ന്തി വദന്തി. ഗണ്ഠിപദേസു പന തീസുപി ‘‘പുനപ്പുനം ലേപദാനസ്സ വുത്തപ്പമാണതോ അഞ്ഞത്ഥ പടിക്ഖിത്തമത്തം ഠപേത്വാ പാചിത്തിയസ്സ അവുത്തത്താ ദുക്കടം അനുരൂപ’’ന്തി വുത്തം.

അധിട്ഠാതബ്ബന്തി സംവിധാതബ്ബം. അപ്പഹരിതേതി ഏത്ഥ അപ്പ-സദ്ദോ ‘‘അപ്പിച്ഛോ’’തിആദീസു വിയ അഭാവത്ഥോതി ആഹ ‘‘അഹരിതേ’’തി. പതനോകാസോതി പതനോകാസത്താ തത്ര ഠിതസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപരി പതേയ്യാതി അധിപ്പായോ. സചേ ഹരിതേ ഠിതോ അധിട്ഠേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി വചനേന ഇമമത്ഥം ദീപേതി – സചേ വിഹാരസ്സ സമന്താ വുത്തപ്പമാണേ പരിച്ഛേദേ പുബ്ബണ്ണാദീനി ന സന്തി, തത്ഥ വിഹാരോ കാരേതബ്ബോ. യത്ഥ പന സന്തി, തത്ഥ കാരാപേന്തസ്സ ദുക്കടന്തി.

൧൩൬. ഏകേകം മഗ്ഗം ഉജുകമേവ ഉട്ഠപേത്വാ ഛാദനം മഗ്ഗേന ഛാദനം നാമ ഹോതീതി ദസ്സേതും ‘‘മഗ്ഗേന ഛാദേന്തസ്സാ’’തി വുത്തം. ഇമിനാ പന നയേന സബ്ബസ്മിം വിഹാരേ ഏകവാരം ഛാദിതേ തം ഛദനം ഏകമഗ്ഗന്തി ഗഹേത്വാ ‘‘ദ്വേ മഗ്ഗേ’’തിആദി വുത്തം. ‘‘പരിയായേന ഛാദനേപി ഇമിനാവ നയേന യോജേതബ്ബ’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം, തം ‘‘പുനപ്പുനം ഛാദാപേസീ’’തി ഇമായ പാളിയാ ‘‘സബ്ബമ്പി ചേതം ഛദനം ഛദനൂപരി വേദിതബ്ബ’’ന്തി ഇമിനാ അട്ഠകഥാവചനേന ച സമേതി, തസ്മാ ദ്വേ മഗ്ഗേ അധിട്ഠഹിത്വാ തതിയായ മഗ്ഗം ആണാപേത്വാ പക്കമിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ദ്വേ ഛദനാനി അധിട്ഠഹിത്വാ തതിയം ഛദനം ‘‘ഏവം ഛാദേഹീ’’തി ആണാപേത്വാ പക്കമിതബ്ബന്തി ഏവമത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ.

കേചി പന ‘‘പഠമം താവ ഏകവാരം അപരിസേസം ഛാദേത്വാ പുന ഛദനദണ്ഡകേ ബന്ധിത്വാ ദുതിയവാരം തഥേവ ഛാദേതബ്ബം, തതിയവാരചതുത്ഥവാരേ സമ്പത്തേ ദ്വേ മഗ്ഗേ അധിട്ഠഹിത്വാ ആണാപേത്വാ പക്കമിതബ്ബ’’ന്തി വദന്തി. അപരേ പന ‘‘പഠമവാരേയേവ തയോപി മഗ്ഗേ അധിട്ഠാതും വട്ടതി, ചതുത്ഥതോ പട്ഠായ ആപത്തി പാചിത്തിയ’’ന്തി വദന്തി. തദുഭയമ്പി പാളിയാ അട്ഠകഥായ ച ന സമേതി. തതിയായ മഗ്ഗന്തി ഏത്ഥ തതിയായാതി ഉപയോഗത്ഥേ സമ്പദാനവചനം, തതിയം മഗ്ഗന്തി അത്ഥോ. തിണ്ണം മഗ്ഗാനന്തി മഗ്ഗവസേന ഛാദിതാനം തിണ്ണം ഛദനാനം. തിണ്ണം പരിയായാനന്തി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. ചതുത്ഥേ മഗ്ഗേ വാ പരിയായേ വാതി ച തഥാ ഛാദേന്താനം ചതുത്ഥം ഛാദനമേവ വുത്തം. സേസം ഉത്താനമേവ. മഹല്ലകവിഹാരതാ, അത്തനോ വാസാഗാരതാ, ഉത്തരി അധിട്ഠാനന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

മഹല്ലകവിഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.