൫. ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൧൬. ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദേ ഏത്തകമേവ വുത്തന്തി അട്ഠകഥാസു വുത്തം. ‘‘ഇദഞ്ച അട്ഠകഥാസു തഥാവുത്തഭാവദസ്സനത്ഥം വുത്തം, അഞ്ഞമ്പി താദിസം മഞ്ചപീഠേസു അത്ഥരിതം പച്ചത്ഥരണമേവാ’’തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. മാതികാട്ഠകഥായം പന ‘‘പച്ചത്ഥരണം നാമ പാവാരോ കോജവോതി ഏത്തകമേവാ’’തി നിയമേത്വാ വുത്തം, തസ്മാ ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം ഇമിനാ ന സമേതി, വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. സേനാസനതോതി സബ്ബപച്ഛിമസേനാസനതോ. യോ കോചീതി തസ്സ ഞാതകോ വാ അഞ്ഞാതകോ വാ യോ കോചി.

൧൧൭. പരിവേണന്തി ഏകേകസ്സ വിഹാരസ്സ പരിക്ഖേപബ്ഭന്തരം. കുരുന്ദട്ഠകഥായം വുത്തമേവത്ഥം സവിസേസം കത്വാ ദസ്സേതും ‘‘കിഞ്ചാപി വുത്തോ’’തിആദി ആരദ്ധം. ‘‘അപരിച്ഛന്നേ മണ്ഡപേ’’തി വിസും യോജേതബ്ബം. തേനേവ മാതികാട്ഠകഥായം (കങ്ഖാ. അട്ഠ. ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) ‘‘അപരിച്ഛന്നമണ്ഡപേ വാ പരിച്ഛന്നേ വാപി ബഹൂനം സന്നിപാതഭൂതേ’’തി വുത്തം. ഭോജനസാലായമ്പി അയം വിസേസോ ലബ്ഭതിയേവ. വത്തബ്ബം നത്ഥീതി വിസേസേത്വാ കിഞ്ചി വത്തബ്ബം നത്ഥി. പലുജ്ജതീതി വിനസ്സതി. നസ്സേയ്യാതി ചോരാദീഹി വിനസ്സേയ്യ.

൧൧൮. യേന മഞ്ചം വാ പീഠം വാ വിനന്തി, തം മഞ്ചപീഠകവാനം. സിലുച്ചയലേണന്തി സിലുച്ചയേ ലേണം, പബ്ബതഗുഹാതി അത്ഥോ. ‘‘സേനാസനം ഉപചികാഹി ഖായിത’’ന്തി ഇമസ്മിം വത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തത്താ വത്ഥുഅനുരൂപവസേന അട്ഠകഥായം ഉപചികാസങ്കായ അഭാവേ അനാപത്തി വുത്താ. വത്തക്ഖന്ധകേ ഗമികവത്തം പഞ്ഞപേന്തേന ‘‘സേനാസനം ആപുച്ഛിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തത്താ കേവലം ഇതികത്തബ്ബാകാരമത്തദസ്സനത്ഥം ‘‘ആപുച്ഛനം പന വത്ത’’ന്തി വുത്തം, ന പന വത്തഭേദേന ദുക്കടന്തി ദസ്സനത്ഥം. തേനേവ അന്ധകട്ഠകഥായം ‘‘സേനാസനം ആപുച്ഛിതബ്ബ’’ന്തി ഏത്ഥ ‘‘യം പാസാണപിട്ഠിയം വാ പാസാണത്ഥമ്ഭേസു വാ കതസേനാസനം യത്ഥ ഉപചികാ നാരോഹന്തി, തം അനാപുച്ഛന്തസ്സപി അനാപത്തീ’’തി വക്ഖതി, തസ്മാ യം വുത്തം ഗണ്ഠിപദേ ‘‘താദിസേ സേനാസനേ അനാപുച്ഛാ ഗച്ഛന്തസ്സ പാചിത്തിയം നത്ഥി, ഗമികവത്തവസേന പന അനാപുച്ഛാ ഗച്ഛതോ വത്തഭേദോ ഹോതി, തസ്മാ ദുക്കടം ആപജ്ജതീ’’തി, തം ന ഗഹേതബ്ബം.

പച്ഛിമസ്സ ആഭോഗേന മുത്തി നത്ഥീതി തസ്സ പച്ഛതോ ഗച്ഛന്തസ്സ അഞ്ഞസ്സ അഭാവതോ വുത്തം. ഏകം വാ പേസേത്വാ ആപുച്ഛിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ഗമനചിത്തസ്സ ഉപ്പന്നട്ഠാനതോ അനാപുച്ഛിത്വാ ഗച്ഛതോ ദുതിയപാദുദ്ധാരേ പാചിത്തിയം. കിഞ്ചാപി മഞ്ചം വാ പീഠം വാ അജ്ഝോകാസേ നിക്ഖിപിത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ഇധ വിസും ആപത്തി ന വുത്താ, തഥാപി അകാലേ അജ്ഝോകാസേ മഞ്ചപീഠാനി പഞ്ഞപേത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ലേഡ്ഡുപാതാതിക്കമേ പുരിമസിക്ഖാപദേന പാചിത്തിയം, പരിക്ഖേപാതിക്കമേ ഇമിനാ ദുക്കടന്തി വേദിതബ്ബം. ‘‘മണ്ഡപേ വാ രുക്ഖമൂലേ വാ’’തി ഇമിനാ അജ്ഝോകാസോപി സങ്ഗഹിതോയേവാതി തത്ഥാപി ദുക്കടം ഇധ വുത്തമേവാതി ദട്ഠബ്ബം. സേയ്യം പന അജ്ഝോകാസേ സന്ഥരിത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ഉഭയേനപി ദുക്കടമേവ. ‘‘സങ്ഘികേ വിഹാരേ സങ്ഘികംയേവ സേയ്യം സന്ഥരിത്വാ പക്കമന്തസ്സ പാചിത്തിയം വുത്തന്തി ഉഭോസു ഏകേകസ്മിം സങ്ഘികേ ദുക്കട’’ന്തി വദന്തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. വുത്തലക്ഖണസേയ്യാ, തസ്സാ സങ്ഘികതാ, വുത്തലക്ഖണേ വിഹാരേ സന്ഥരണം വാ സന്ഥരാപനം വാ, അപലിബുദ്ധതാ, ആപദായ അഭാവോ, അനപേക്ഖസ്സ ദിസാപക്കമനം, ഉപചാരസീമാതിക്കമോതി ഇമാനി പനേത്ഥ സത്ത അങ്ഗാനി.

ദുതിയസേനാസനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.