൨. അഞ്ഞവാദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൯൪-൯൮. ദുതിയേ അഞ്ഞം വചനന്തി യം ചോദകേന ചുദിതകസ്സ ദോസവിഭാവനവചനം വുത്തം, തം തതോ അഞ്ഞേനേവ വചനേന പടിചരതി. അഥ വാ അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതീതി അഞ്ഞേന കാരണേന അഞ്ഞം കാരണം പടിചരതീതി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ, യം ചോദകേന ചുദിതകസ്സ ദോസവിഭാവനകാരണം വുത്തം, തതോ അഞ്ഞേന ചോദനായ അമൂലകഭാവദീപകേന കാരണേന പടിചരതീതി വുത്തം ഹോതി. പടിചരതീതി ച പടിച്ഛാദനവസേന ചരതി, പവത്തതീതി അത്ഥോ. പടിച്ഛാദനത്ഥോ ഏവ വാ ചരതി-സദ്ദോ അനേകത്ഥത്താ ധാതൂനം. തേനാഹ ‘‘പടിച്ഛാദേതീ’’തി. കോ ആപന്നോതിആദിനാ പാളിയം ചോദനം അവിസ്സജ്ജേത്വാ വിക്ഖേപാപജ്ജനവസേന അഞ്ഞേന അഞ്ഞം പടിചരണം ദസ്സിതം. അപരമ്പി പന ചോദനം വിസ്സജ്ജേത്വാ ബഹിദ്ധാ കഥാഅപനാമവസേന പവത്തം പാളിമുത്തകം അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരണം വേദിതബ്ബം. ‘‘ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി പുട്ഠോ ‘‘പാടലിപുത്തം ഗതോമ്ഹീ’’തി വത്വാ പുന ‘‘ന തവ പാടലിപുത്തഗമനം പുച്ഛാമ, ആപത്തിം പുച്ഛാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘തതോ രാജഗഹം ഗതോമ്ഹീ’’തി വത്വാ ‘‘രാജഗഹം വാ യാഹി ബ്രാഹ്മണഗഹം വാ, ആപത്തിം ആപന്നോസീ’’തി വുത്തേ ‘‘തത്ഥ മേ സൂകരമംസം ലദ്ധ’’ന്തിആദീനി വത്വാവ കഥം ബഹിദ്ധാ വിക്ഖിപന്തോപി ഹി ‘‘അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരതി’’ച്ചേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

യദേതം അഞ്ഞേന അഞ്ഞം പടിചരണവസേന പവത്തവചനം, തദേവ പുച്ഛിതമത്ഥം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം വദതീതി അഞ്ഞവാദകന്തി ആഹ ‘‘അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരണസ്സേതം നാമ’’ന്തി. തുണ്ഹീഭൂതസ്സേതം നാമന്തി തുണ്ഹീഭാവസ്സേതം നാമം, അയമേവ വാ പാഠോ. അഞ്ഞവാദകം ആരോപേതൂതി അഞ്ഞവാദകകമ്മം ആരോപേതു, അഞ്ഞവാദകത്തം വാ ഇദാനി കരിയമാനേന കമ്മേന ആരോപേതൂതി അത്ഥോ. വിഹേസകം ആരോപേതൂതി ഏത്ഥാപി വിഹേസകകമ്മം വിഹേസകഭാവം വാ ആരോപേതൂതി ഏവമത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ.

അനാരോപിതേ അഞ്ഞവാദകേ വുത്തദുക്കടം പാളിയം ആഗതഅഞ്ഞേനഞ്ഞംപടിചരണവസേന യുജ്ജതി. അട്ഠകഥായം ആഗതേന പന പാളിമുത്തകഅഞ്ഞേനഞ്ഞംപടിചരണവസേന അനാരോപിതേ അഞ്ഞവാദകേ മുസാവാദേന പാചിത്തിയം, ആരോപിതേ ഇമിനാവ പാചിത്തിയന്തി വേദിതബ്ബം. കേചി പന ‘‘ആരോപിതേ അഞ്ഞവാദകേ മുസാവാദേന ഇമിനാ ച പാചിത്തിയദ്വയം ഹോതീ’’തി വദന്തി, തം വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. യാ സാ ആദികമ്മികസ്സ അനാപത്തി വുത്താ, സാപി പാളിയം ആഗതഅഞ്ഞേനഞ്ഞംപടിചരണവസേന വുത്താതി ദട്ഠബ്ബാ, ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന അനാപത്തിദസ്സനത്ഥം വാ. സേസം ഉത്താനമേവ. ധമ്മകമ്മേന ആരോപിതതാ, ആപത്തിയാ വാ വത്ഥുനാ വാ അനുയുഞ്ജിയമാനതാ, ഛാദേതുകാമതായ അഞ്ഞേനഞ്ഞം പടിചരണം വാ തുണ്ഹീഭാവോ വാതി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

അഞ്ഞവാദകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.