കമ്മവിപത്തികഥാവണ്ണനാ

൩൦൧൪. കമ്മാനം വിപത്തിയാ ദസ്സിതായ സമ്പത്തിപി ബ്യതിരേകതോ വിഞ്ഞായതീതി കമ്മവിപത്തിം താവ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘വത്ഥുതോ’’തിആദി. വസതി ഏത്ഥ കമ്മസങ്ഖാതം ഫലം തദായത്തവുത്തിതായാതി വത്ഥു, കമ്മസ്സ പധാനകാരണം, തതോ വത്ഥുതോ ച. അനുസ്സാവനസീമതോതി അനുസ്സാവനതോ, സീമതോ ച. പഞ്ചേവാതി ഏവകാരേന കമ്മദോസാനം ഏതംപരമതം ദസ്സേതി.

൩൦൧൫. യഥാനിക്ഖിത്തകമ്മദോസമാതികാനുക്കമേ കമ്മവിപത്തിം വിഭജിത്വാ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘സമ്മുഖാ’’തിആദി. സങ്ഘധമ്മവിനയപുഗ്ഗലസമ്മുഖാസങ്ഖാതം ചതുബ്ബിധം സമ്മുഖാവിനയം ഉപനേത്വാ കാതബ്ബം കമ്മം സമ്മുഖാകരണീയം നാമ.

തത്ഥ യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപത്താ, തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തി, അയം സങ്ഘസമ്മുഖതാ. യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന സങ്ഘോ തം കമ്മം കരോതി, അയം ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ. തത്ഥ ധമ്മോതി ഭൂതം വത്ഥു. വിനയോതി ചോദനാ ചേവ സാരണാ ച. സത്ഥുസാസനം നാമ ഞത്തിസമ്പദാ ചേവ അനുസ്സാവനസമ്പദാ ച. യസ്സ സങ്ഘോ തം കമ്മം കരോതി, തസ്സ സമ്മുഖഭാവോ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. ഏവം ചതുബ്ബിധേന സമ്മുഖാവിനയേന യം സങ്ഘകമ്മം ‘‘കരണീയ’’ന്തി വുത്തം, തം അസമ്മുഖാ കരോതി ചതുബ്ബിധലക്ഖണതോ ഏകമ്പി പരിഹാപേത്വാ കരോതി, തം കമ്മം വത്ഥുവിപന്നം സമ്മുഖാവിനയസങ്ഖാതേന വത്ഥുനാ വേകല്ലം ‘‘അധമ്മകമ്മ’’ന്തി പവുച്ചതീതി യോജനാ.

൩൦൧൬-൮. ഏവം സമ്മുഖാകരണീയേ വത്ഥുതോ കമ്മവിപത്തിം ദസ്സേത്വാ അസമ്മുഖാകരണീയം വിഭജിത്വാ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘അസമ്മുഖാ’’തിആദി.

ദേവദത്തസ്സ കതം പകാസനീയകമ്മഞ്ച. സേക്ഖസമ്മുതി ഉമ്മത്തകസമ്മുതീതി യോജനാ. അവന്ദിയകമ്മം പുഗ്ഗലസീസേന ‘‘അവന്ദിയോ’’തി വുത്തം. അഡ്ഢകാസിയാ ഗണികായ അനുഞ്ഞാതാ ദൂതേന ഉപസമ്പദാ ദൂതൂപസമ്പദാ. ഇതി ഇമാനി അട്ഠ കമ്മാനി ഠപേത്വാന സേസാനി പന സബ്ബസോ സബ്ബാനി കമ്മാനി ‘‘സമ്മുഖാകരണീയാനീ’’തി സോഭനഗമനാദീഹി സുഗതോ സത്ഥാ അബ്ര്വി കഥേസീതി യോജനാ.

൩൦൧൯-൨൦. ഏവം വത്ഥുതോ കമ്മവിപത്തിം ദസ്സേത്വാ ഞത്തിതോ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘ഞത്തിതോ’’തിആദി. വിപജ്ജനനയാതി വിനയവിപജ്ജനക്കമാ. വത്ഥും ന പരാമസതീതി യസ്സ ഉപസമ്പദാദികമ്മം കരോതി, തം ന പരാമസതി തസ്സ നാമം ന ഗണ്ഹാതി. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വദതി. ഏവം വത്ഥും ന പരാമസതി.

സങ്ഘം ന പരാമസതീതി സങ്ഘസ്സ നാമം ന പരാമസതി തസ്സ നാമം ന ഗണ്ഹാതി. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ’’തി വദതി. ഏവം സങ്ഘം ന പരാമസതി.

പുഗ്ഗലം ന പരാമസതീതി യോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖസ്സ ഉപജ്ഝായോ, തം ന പരാമസതി തസ്സ നാമം ന ഗണ്ഹാതി. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വദതി. ഏവം പുഗ്ഗലം ന പരാമസതി.

ഞത്തിം ന പരാമസതീതി സബ്ബേന സബ്ബം ഞത്തിം ന പരാമസതി, ഞത്തിദുതിയകമ്മേ ഞത്തിം അട്ഠപേത്വാ ദ്വിക്ഖത്തും കമ്മവാചായ ഏവ അനുസ്സാവനകമ്മം കരോതി, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മേപി ഞത്തിം അട്ഠപേത്വാ ചതുക്ഖത്തും കമ്മവാചായ ഏവ അനുസ്സാവനകമ്മം കരോതി. ഏവം ഞത്തിം ന പരാമസതി.

പച്ഛാ വാ ഞത്തിം ഠപേതീതി പഠമം കമ്മവാചായ അനുസ്സാവനകമ്മം കത്വാ ‘‘ഏസാ ഞത്തീ’’തി വത്വാ ‘‘ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി വദതി. ഏവം പച്ഛാ ഞത്തിം ഠപേതി. പഞ്ചഹേതേഹീതി ഏതേഹി പഞ്ചഹി കാരണേഹി.

൩൦൨൧-൨. ഏവം ഞത്തിതോ കമ്മവിപത്തിം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി അനുസ്സാവനതോ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘അനുസ്സാവനതോ’’തിആദി. അനുസ്സാവനതോ കമ്മദോസാ പഞ്ച പകാസിതാതി യോജനാ. ‘‘ന പരാമസതി വത്ഥും വാ’’തിആദീസു വത്ഥുആദീനി വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബാനി. ഏവം പന നേസം അപരാമസനം ഹോതി (പരി. അട്ഠ. ൪൮൫) – ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ’’തി പഠമാനുസ്സാവനേ വാ ‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി, ‘‘സുണാതു മേ ഭന്തേ സങ്ഘോ’’തി ദുതിയതതിയാനുസ്സാവനേസു വാ ‘‘അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സാ’’തി വദന്തോ വത്ഥും ന പരാമസതി നാമ.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ’’തി വദന്തോ സങ്ഘം ന പരാമസതി നാമ.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സാ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ, അയം ധമ്മരക്ഖിതോ ഉപസമ്പദാപേക്ഖോ’’തി വദന്തോ പുഗ്ഗലം ന പരാമസതി നാമ.

സാവനം ഹാപേതീതി സബ്ബേന സബ്ബം കമ്മവാചായ അനുസ്സാവനം ന കരോതി, ഞത്തിദുതിയകമ്മേ ദ്വിക്ഖത്തും ഞത്തിമേവ ഠപേതി, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മേ ചതുക്ഖത്തും ഞത്തിമേവ ഠപേതി. ഏവം അനുസ്സാവനം ഹാപേതി. യോപി ഞത്തിദുതിയകമ്മേ ഏകം ഞത്തിം ഠപേത്വാ ഏകം കമ്മവാചം അനുസ്സാവേന്തോ അക്ഖരം വാ ഛഡ്ഡേതി, പദം വാ ദുരുത്തം കരോതി, അയമ്പി അനുസ്സാവനം ഹാപേതിയേവ. ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മേ പന ഏകം ഞത്തിം ഠപേത്വാ സകിമേവ വാ ദ്വിക്ഖത്തും വാ കമ്മവാചായ അനുസ്സാവനം കരോന്തോപി അക്ഖരം വാ പദം വാ ഛഡ്ഡേന്തോപി ദുരുത്തം കരോന്തോപി അനുസ്സാവനം ഹാപേതിയേവാതി വേദിതബ്ബോ.

ദുരുത്തം കരോതീതി ഏത്ഥ പന അയം വിനിച്ഛയോ (പരി. അട്ഠ. ൪൮൫) – യോ ഹി അഞ്ഞസ്മിം അക്ഖരേ വത്തബ്ബേ അഞ്ഞം വദതി, അയം ദുരുത്തം കരോതി നാമ. തസ്മാ കമ്മവാചം കരോന്തേന ഭിക്ഖുനാ യ്വായം –

‘‘സിഥിലം ധനിതഞ്ച ദീഘരസ്സം;

ഗരുകം ലഹുകഞ്ച നിഗ്ഗഹിതം;

സമ്ബന്ധം വവത്ഥിതം വിമുത്തം;

ദസധാ ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിയാ പഭേദോ’’തി. (പരി. അട്ഠ. ൪൮൫) –

വുത്തോ, അയം സുട്ഠു ഉപലക്ഖേതബ്ബോ.

ഏത്ഥ ഹി സിഥിലം നാമ പഞ്ചസു വഗ്ഗേസു പഠമതതിയം. ധനിതം നാമ തേസ്വേവ ദുതിയചതുത്ഥം. ദീഘന്തി ദീഘേന കാലേന വത്തബ്ബം ആകാരാദി. രസ്സന്തി തതോ ഉപഡ്ഢകാലേന വത്തബ്ബം അകാരാദി. ഗരുകന്തി ദീഘമേവ, യം വാ ‘‘ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതത്ഥേരസ്സ, യസ്സ നക്ഖമതീ’’തി ഏവം സംയോഗപരം കത്വാ വുച്ചതി. ലഹുകന്തി രസ്സമേവ, യം വാ ‘‘ആയസ്മതോ ബുദ്ധരക്ഖിതഥേരസ്സ, യസ്സ ന ഖമതീ’’തി ഏവം അസംയോഗപരം കത്വാ വുച്ചതി. നിഗ്ഗഹിതന്തി യം കരണാനി നിഗ്ഗഹേത്വാ അവിസ്സജ്ജേത്വാ അവിവടേന മുഖേന അനുനാസികം കത്വാ വത്തബ്ബം. സമ്ബന്ധന്തി യം പരപദേന സമ്ബന്ധിത്വാ ‘‘തുണ്ഹസ്സാ’’തി വാ ‘‘തുണ്ഹിസ്സാ’’തി വാ വുച്ചതി. വവത്ഥിതന്തി യം പരപദേന അസമ്ബന്ധം കത്വാ വിച്ഛിന്ദിത്വാ ‘‘തുണ്ഹീ അസ്സാ’’തി വാ ‘‘തുണ്ഹ അസ്സാ’’തി വാ വുച്ചതി. വിമുത്തന്തി യം കരണാനി അനിഗ്ഗഹേത്വാ വിസ്സജ്ജേത്വാ വിവടേന മുഖേന അനുനാസികം അകത്വാ വുച്ചതി.

തത്ഥ ‘‘സുണാതു മേ’’തി വത്തബ്ബേ ത-കാരസ്സ ഥ-കാരം കത്വാ ‘‘സുണാഥു മേ’’തി വചനം സിഥിലസ്സ ധനിതകരണം നാമ, തഥാ ‘‘പത്തകല്ലം, ഏസാ ഞത്തീ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘പത്ഥകല്ലം, ഏസാ ഞത്ഥീ’’തിആദിവചനഞ്ച. ‘‘ഭന്തേ സങ്ഘോ’’തി വത്തബ്ബേ ഭകാരഘകാരാനം ബകാരഗകാരേ കത്വാ ‘‘ബന്തേ സംഗോ’’തി വചനം ധനിതസ്സ സിഥിലകരണം നാമ. ‘‘സുണാതു മേ’’തി വിവടേന മുഖേന വത്തബ്ബേ പന ‘‘സുണംതു മേ’’തി വാ ‘‘ഏസാ ഞത്തീ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘ഏസം ഞത്തീ’’തി വാ അവിവടേന മുഖേന അനുനാസികം കത്വാ വചനം വിമുത്തസ്സ നിഗ്ഗഹിതവചനം നാമ. ‘‘പത്തകല്ല’’ന്തി അവിവടേന മുഖേന അനുനാസികം കത്വാ വത്തബ്ബേ ‘‘പത്തകല്ലാ’’തി വിവടേന മുഖേന അനുനാസികം അകത്വാ വചനം നിഗ്ഗഹിതസ്സ വിമുത്തവചനം നാമ. ഇതി സിഥിലേ കത്തബ്ബേ ധനിതം, ധനിതേ കത്തബ്ബേ സിഥിലം, വിമുത്തേ കത്തബ്ബേ നിഗ്ഗഹിതം, നിഗ്ഗഹിതേ കത്തബ്ബേ വിമുത്തന്തി ഇമാനി ചത്താരി ബ്യഞ്ജനാനി അന്തോകമ്മവാചായ കമ്മം ദൂസേന്തി. ഏവം വദന്തോ ഹി അഞ്ഞസ്മിം അക്ഖരേ വത്തബ്ബേ അഞ്ഞം വദതി, ദുരുത്തം കരോതീതി വുച്ചതി.

ഇതരേസു പന ദീഘരസ്സാദീസു ഛസു ബ്യഞ്ജനേസു ദീഘട്ഠാനേ ദീഘമേവ, രസ്സട്ഠാനേ ച രസ്സമേവാതി ഏവം യഥാഠാനേ തം തദേവ അക്ഖരം ഭാസന്തേന അനുക്കമാഗതം പവേണിം അവിനാസേന്തേന കമ്മവാചാ കാതബ്ബാ. സചേ പന ഏവം അകത്വാ ദീഘേ വത്തബ്ബേ രസ്സം, രസ്സേ വാ വത്തബ്ബേ ദീഘം വദതി, തഥാ ഗരുകേ വത്തബ്ബേ ലഹുകം, ലഹുകേ വാ വത്തബ്ബേ ഗരുകം വദതി, സമ്ബന്ധേ വാ പന വത്തബ്ബേ വവത്ഥിതം, വവത്ഥിതേ വാ വത്തബ്ബേ സമ്ബന്ധം വദതി, ഏവം വുത്തേപി കമ്മവാചാ ന കുപ്പതി. ഇമാനി ഹി ഛ ബ്യഞ്ജനാനി കമ്മം ന കോപേന്തി.

യം പന സുത്തന്തികത്ഥേരാ ‘‘ദ-കാരോ ത-കാരമാപജ്ജതി, ത-കാരോ ദ-കാരമാപജ്ജതി, ച-കാരോ ജ-കാരമാപജ്ജതി, ജ-കാരോ ച-കാരമാപജ്ജതി, യ-കാരോ ക-കാരമാപജ്ജതി, ക-കാരോ യ-കാരമാപജ്ജതി, തസ്മാ ദ-കാരാദീസു വത്തബ്ബേസു ത-കാരാദിവചനം ന വിരുജ്ഝതീ’’തി വദന്തി, തം കമ്മവാചം പത്വാ ന വട്ടതി. തസ്മാ വിനയധരേന നേവ ദ-കാരോ ത-കാരോ കാതബ്ബോ…പേ… ന ക-കാരോ യ-കാരോ. യഥാപാളിയാ നിരുത്തിം സോധേത്വാ ദസവിധായ ബ്യഞ്ജനനിരുത്തിയാ വുത്തദോസേ പരിഹരന്തേന കമ്മവാചാ കാതബ്ബാ. ഇതരഥാ ഹി സാവനം ഹാപേതി നാമ.

അസമയേ സാവേതീതി സാവനായ അകാലേ അനവകാസേ ഞത്തിം അട്ഠപേത്വാ പഠമംയേവ അനുസ്സാവനകമ്മം കത്വാ പച്ഛാ ഞത്തിം ഠപേതി. ഇതി ഇമേഹി പഞ്ചഹാകാരേഹി അനുസ്സാവനതോ കമ്മാനി വിപജ്ജന്തി. തേനാഹ – ‘‘ഏവം പന വിപജ്ജന്തി, അനുസ്സാവനതോപി ചാ’’തി.

൩൦൨൩. ഏവം അനുസ്സാവനതോ കമ്മവിപത്തിം ദസ്സേത്വാ സീമതോ കമ്മവിപത്തി ഉപോസഥക്ഖന്ധകകഥായ വുത്തനയാ ഏവാതി തമേവ അതിദിസന്തോ ആഹ ‘‘ഏകാദസഹി…പേ… മയാ’’തി. കമ്മദോസോയേവ കമ്മദോസതാ. താവ പഠമം.

൩൦൨൪-൭. ഏവം സീമതോ കമ്മവിപത്തിം അതിദേസതോ ദസ്സേത്വാ ഇദാനി പരിസവസേന ദസ്സേതുമാഹ ‘‘ചതുവഗ്ഗേനാ’’തിആദി. കമ്മപത്താതി ഏത്ഥ ‘‘ചത്താരോ പകതത്താ’’തി സേസോ. യഥാഹ – ‘‘ചതുവഗ്ഗകരണേ കമ്മേ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ പകതത്താ കമ്മപത്താ’’തി (പരി. ൪൯൭). ഏത്ഥ ച പകതത്താ നാമ അനുക്ഖിത്താ അനിസ്സാരിതാ പരിസുദ്ധസീലാ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ. കമ്മപത്താ കമ്മസ്സ അരഹാ അനുച്ഛവികാ സാമിനോ. ന തേഹി വിനാ തം കമ്മം കരീയതി, ന തേസം ഛന്ദോ വാ പാരിസുദ്ധി വാ ഏതി. അനാഗതാതി പരിസായ ഹത്ഥപാസം അനാഗതാ. ഛന്ദോതി ഏത്ഥ ‘‘ഛന്ദാരഹാന’’ന്തി സേസോ. യഥാഹ ‘‘അവസേസാ പകതത്താ ഛന്ദാരഹാ’’തി. ഇമിനാ അയമത്ഥോ ദീപിതോ ഹോതി – ‘‘അവസേസാ പന സചേപി സഹസ്സമത്താ ഹോന്തി, സചേ സമാനസംവാസകാ, സബ്ബേ ഛന്ദാരഹാവ ഹോന്തി, ഛന്ദപാരിസുദ്ധിം ദത്വാ ആഗച്ഛന്തു വാ മാ വാ, കമ്മം പന തിട്ഠതീ’’തി. സമ്മുഖാതി സമ്മുഖീഭൂതാ.

തിവങ്ഗികോതി കമ്മപത്താനാഗമനഛന്ദാനാഹരണപടിക്കോസനസങ്ഖാതഅങ്ഗത്തയയുത്തോ. ദോസോ കമ്മവിപത്തിലക്ഖണോ. പരിസായ വസാ സിയാതി പരിസവസേന ഹോതി.

പടിസേധേന്തീതി പടിക്കോസന്തി. ദുതിയേ ചതുവഗ്ഗികേ കമ്മേ ദുവങ്ഗികോ ദോസോ പരിസായ വസാ സിയാതി യോജനാ.

ഏത്ഥ ഏതസ്മിം തതിയേ ചതുവഗ്ഗികേ പടിക്കോസോവ അത്ഥി, ന ഇതരേ പരിസദോസാതി ഏകങ്ഗികോ ദോസോ പരിസായ വസാ സിയാതി യോജനാ. ദുവങ്ഗ യുത്തപരിസാദോസസ്സ ദുതിയം ദേസിതത്താ ദുവങ്ഗ യുത്തപരിസാദോസോ ‘‘ദുതിയോ’’തി വുത്തോ. തഥാ തതിയം ദേസിതത്താ ഏകങ്ഗയുത്തോ തതിയോ വേദിതബ്ബോ. ഇമമേവ നയം പഞ്ചവഗ്ഗാദിസങ്ഘത്തയസ്സ അതിദിസന്തോ ആഹ ‘‘ഏവം…പേ… തിവിധേസുപീ’’തി. ആദി-സദ്ദേന ദസവഗ്ഗവീസതിവഗ്ഗസങ്ഘാനം ഗഹണം.

൩൦൨൮. ഏവം ചതൂസു സങ്ഘേസു ചതുന്നം തികാനം വസേന പരിസതോ കമ്മവിപത്തിയാ ദ്വാദസവിധതം ദസ്സേതുമാഹ ‘‘ചതുത്ഥികാ’’തി. അനുവാദേന ‘‘ദസ ദ്വേ സിയു’’ന്തി വിധീയതി. പരിസാവസാ ചതുത്ഥികാ ദോസാ ദസ ദ്വേ ദ്വാദസ സിയുന്തി യോജനാ. ഏത്ഥാതി ഏതേസു ‘‘വത്ഥുതോ’’തിആദിനാ വുത്തേസു പഞ്ചസു കമ്മദോസേസു, നിദ്ധാരണേ ഭുമ്മം. ‘‘പരിസാവസാ’’തി ഇദം നിദ്ധാരേതബ്ബം. കമ്മാനീതി അപലോകനാദീനി ചത്താരി. ഏത്ഥ ച ചതുവഗ്ഗാദികരണീയേസു കമ്മേസു പകതത്തേന കമ്മവാചം സാവേത്വാ കതമേവ കമ്മം കമ്മപത്തേന കതം ഹോതി. കമ്മപത്തേ പകതത്തേ ഠപേത്വാ അപകതത്തേന കേനചി, കേവലേനേവ കമ്മവാചം സാവേത്വാ കതം അപകതത്തകമ്മപത്തലക്ഖണാഭാവാ, കമ്മപത്തേന ച കമ്മവാചായ അസ്സാവിതത്താ അനുസ്സാവനദോസേന വിപന്നം ഹോതീതി വേദിതബ്ബം. തേനേവ പോരാണകവിനയധരത്ഥേരാ കമ്മവിപത്തിസങ്കാപരിഹാരത്ഥം ദ്വീഹി തീഹി ഏകതോ കമ്മവാചം സാവയന്തി. അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ, വിത്ഥാരോ പന പരിവാരാവസാനേ പാളിയാ (പരി. ൪൮൨ ആദയോ) വാ അട്ഠകഥായ (പരി. അട്ഠ. ൪൮൨ ആദയോ) ച ഗഹേതബ്ബോ.

കമ്മവിപത്തികഥാവണ്ണനാ.