സമുട്ഠാനസീസവണ്ണനാ

൨൫൭. പാളിയം നിബ്ബാനഞ്ചേവ പഞ്ഞത്തീതി ഏത്ഥ യസ്മാ സങ്ഖതധമ്മേ ഉപാദായ പഞ്ഞത്താ സമ്മുതിസച്ചഭൂതാ പുഗ്ഗലാദിപഞ്ഞത്തി പരമത്ഥതോ അവിജ്ജമാനത്താ ഉപ്പത്തിവിനാസയുത്തവത്ഥുധമ്മനിയതേന അനിച്ചദുക്ഖലക്ഖണദ്വയേന യുത്താതി വത്തും അയുത്താ, കാരകവേദകാദിരൂപേന പന പരികപ്പിതേന അത്തസഭാവേന വിരഹിതത്താ ‘‘അനത്താ’’തി വത്തും യുത്താ. തസ്മാ അയം പഞ്ഞത്തിപി അസങ്ഖതത്തസാമഞ്ഞതോ വത്ഥുഭൂതേന നിബ്ബാനേന സഹ ‘‘അനത്താ ഇതി നിച്ഛയാ’’തി വുത്താ. അവിജ്ജമാനാപി ഹി സമ്മുതി കേനചി പച്ചയേന അകതത്താ അസങ്ഖതാ ഏവാതി.

കരുണാസീതലത്തം, പഞ്ഞാപഭാസിതത്തഞ്ച ഭഗവതോ ദസ്സേതും ‘‘ബുദ്ധചന്ദേ, ബുദ്ധാദിച്ചേ’’തി ഏതം ഉഭയം വുത്തം. ഹായതി ഏതേനാതി ഹാനി, ദുക്ഖസ്സ ഹാനി ദുക്ഖഹാനി, സബ്ബദുക്ഖാപനൂദനകാരണന്തി അത്ഥോ. പിടകേ തീണി ദേസയീതി യസ്മാ അഞ്ഞേപി മഹാവീരാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധാ സദ്ധമ്മം ദേസയന്തി, തസ്മാ അങ്ഗീരസോ പിടകാനി തീണി ദേസയീതി യോജനാ. മഹാഗുണന്തി മഹാനിസംസം. ഏവം നീയതി സദ്ധമ്മോതി യദി വിനയപരിയത്തി അപരിഹീനാ തിട്ഠതി, ഏവം സതി പടിപത്തിപടിവേധസദ്ധമ്മോപി നീയതി പവത്തീയതി, ന പരിഹായതീതി അത്ഥോ.

വിനയപരിയത്തി പന കഥം തിട്ഠതീതി ആഹ ‘‘ഉഭതോ ചാ’’തിആദി. പരിവാരേന ഗന്ഥിതാ തിട്ഠതീതി യോജേതബ്ബം. തസ്സേവ പരിവാരസ്സാതി തസ്മിം ഏവ പരിവാരേ. സമുട്ഠാനം നിയതോ കതന്തി ഏകച്ചം സമുട്ഠാനേന നിയതം കതം. തസ്മിം പരിവാരേ കിഞ്ചി സിക്ഖാപദം നിയതസമുട്ഠാനം അഞ്ഞേഹി അസാധാരണം, തം പകാസിതന്തി അത്ഥോ.

സമ്ഭേദം നിദാനഞ്ചഞ്ഞന്തി സമ്ഭേദോ സിക്ഖാപദാനം അഞ്ഞമഞ്ഞസമുട്ഠാനേന സംകിണ്ണതാ, നിദാനഞ്ച പഞ്ഞത്തിട്ഠാനം, അഞ്ഞം പുഗ്ഗലാദിവത്ഥാദി ച. സുത്തേ ദിസ്സന്തി ഉപരീതി ഹേട്ഠാ വുത്തേ, ഉപരി വക്ഖമാനേ ച പരിവാരസുത്തേ ഏവ ദിസ്സന്തി. യസ്മാ ച ഏവം, തസ്മാ സകലസാസനാധാരസ്സ വിനയസ്സ ഠിതിഹേതുഭൂതം പരിവാരം സിക്ഖേതി, ഏവമേത്ഥ യോജനാ ദട്ഠബ്ബാ.

സമ്ഭിന്നസമുട്ഠാനാനീതി അഞ്ഞേഹി സാധാരണസമുട്ഠാനാനി. ആദിമ്ഹി താവ പുരിമനയേതി സബ്ബപഠമേ പഞ്ഞത്തിവാരേ ആഗതനയം സന്ധായ വദതി, തത്ഥ പന പഞ്ഞത്തിവാരേ ‘‘പഠമം പാരാജികം കത്ഥ പഞ്ഞത്തന്തി, വേസാലിയം പഞ്ഞത്ത’’ന്തിആദിനാ (പരി. ൧) നിദാനമ്പി ദിസ്സതി ഏവ. പരതോതി ആഗതഭാവം പന സന്ധായ പരതോ ആഗതേ സുത്തേ ദിസ്സതീതി വേദിതബ്ബന്തി വുത്തം. തസ്സാതി ഉഭതോവിഭങ്ഗപരിയാപന്നസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ.

൨൫൮. അനിയതാ പഠമികാതി ആപത്തിം അപേക്ഖിത്വാവ ഇത്ഥിലിങ്ഗം കതം, പഠമാനിയതം സിക്ഖാപദന്തി അത്ഥോ. പാളിയം നാനുബന്ധേ പവത്തിനിന്തി വുട്ഠാപിതം പവത്തിനിം അനനുബന്ധനസിക്ഖാപദം.

൨൬൦. ഏളകലോമസിക്ഖാപദവത്ഥുസ്മിം ‘‘ഭിക്ഖുനിയോ ഏളകലോമാനി ധോവന്തിയോ രജന്തിയോ വിജടേന്തിയോ രിഞ്ചന്തി ഉദ്ദേസം പരിപുച്ഛ’’ന്തി (പാരാ. ൫൭൬) ആഗതത്താ ഇമം രിഞ്ചന്തി-പദം ഗഹേത്വാ സിക്ഖാപദം ഉപലക്ഖിതന്തി ദസ്സേന്തോ ‘‘വിഭങ്ഗേ ‘രിഞ്ചന്തി ഉദ്ദേസ’ന്തി ആഗതം ഏളകലോമധോവാപനസിക്ഖാപദ’’ന്തി ആഹ.

വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദന്തി അസമയേ വസ്സികസാടികപരിയേസനസിക്ഖാപദം (പാരാ. ൬൨൬ ആദയോ). രതനസിക്ഖാപദന്തി രതനം വാ രതനസമ്മതം വാ പടിസാമനസിക്ഖാപദം (പാചി. ൫൦൨ ആദയോ).

൨൬൫. പാളിയം ബുദ്ധഞാണേനാതി പടിവിദ്ധസബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണേന.

൨൬൭. ‘‘ന ദേസേന്തി തഥാഗതാ’’തി ഏതേന ഛത്തപാണിസ്സ ധമ്മദേസനാപടിക്ഖേപം ദസ്സേതി.

൨൬൯. അകതന്തി അഞ്ഞേഹി അമിസ്സീകതം, നിയതസമുട്ഠാനന്തി അത്ഥോ. അകതന്തി വാ പുബ്ബേ അനാഗതം, അഭിനവന്തി അത്ഥോ.

൨൭൦. സമുട്ഠാനഞ്ഹി സങ്ഖേപന്തി ഏത്ഥ സങ്ഖിപന്തി സങ്ഗയ്ഹന്തി സദിസസമുട്ഠാനാനി ഏത്ഥാതി സങ്ഖേപോ, സമുട്ഠാനസീസം. നേതി വിനേതി കായവചീദുച്ചരിതന്തി നേത്തി, വിനയപാളി, സാ ഏവ ധമ്മോതി നേത്തിധമ്മോതി ആഹ ‘‘വിനയപാളിധമ്മസ്സാ’’തി.

സമുട്ഠാനസീസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.