ദുതിയഗാഥാസങ്ഗണികം

ചോദനാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവണ്ണനാ

൩൫൯. ദുതിയഗാഥാസങ്ഗണികായ ‘‘ചോദനാ കിമത്ഥായാ’’തിആദികാ പുച്ഛാ ഉപാലിത്ഥേരേന കതാ. ‘‘ചോദനാ സാരണത്ഥായാ’’തിആദിവിസ്സജ്ജനം ഭഗവതാ വുത്തം. ഉപാലിത്ഥേരോ സയമേവ പുച്ഛിത്വാ വിസ്സജ്ജനം അകാസീതിപി വദന്തി.

മന്തഗ്ഗഹണന്തി തേസം വിചാരണാഗഹണം, സുത്തന്തികത്ഥേരാനം, വിനയധരത്ഥേരാനഞ്ച അധിപ്പായഗഹണന്തി അത്ഥോ. പാടേക്കം വിനിച്ഛയസന്നിട്ഠാപനത്ഥന്തി തേസം പച്ചേകം അധിപ്പായം ഞത്വാ തേഹി സമുട്ഠാപിതനയമ്പി ഗഹേത്വാ വിനിച്ഛയപരിയോസാപനത്ഥന്തി അധിപ്പായോ.

‘‘മാ ഖോ തുരിതോ അഭണീ’’തിആദിനാ അഭിമുഖേ ഠിതം കഞ്ചി അനുവിജ്ജകം ഓവദന്തേന വിയ ഥേരേന അനുവിജ്ജകവത്തം കഥിതം.

അനുയുഞ്ജനവത്തന്തി അനുയുജ്ജനക്കമം, തം പന യസ്മാ സബ്ബസിക്ഖാപദവീതിക്കമവിസയേപി തംതംസിക്ഖാപദാനുലോമേന കത്തബ്ബം, തസ്മാ ‘‘സിക്ഖാപദാനുലോമിക’’ന്തി വുത്തം. അത്തനോ ഗതിം നാസേതീതി അത്തനോ സുഗതിഗമനം വിനാസേതി.

അനുസന്ധിത-സദ്ദോ ഭാവസാധനോതി ആഹ ‘‘അനുസന്ധിതന്തി കഥാനുസന്ധീ’’തി. വത്താനുസന്ധിതേനാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. വത്താനുസന്ധിതേനാതി ആചാരാനുസന്ധിനാ, ആചാരേന സദ്ധിം സമേന്തിയാ പടിഞ്ഞായാതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘യാ അസ്സ വത്തേനാ’’തിആദി.

പാളിയം സഞ്ചിച്ച ആപത്തിന്തിആദി അലജ്ജിലജ്ജിലക്ഖണം ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീനം വസേന വുത്തം തേസഞ്ഞേവ സബ്ബപ്പകാരതോ സിക്ഖാപദാധികാരത്താ. സാമണേരാദീനമ്പി സാധാരണവസേന പന സഞ്ചിച്ച യഥാസകം സിക്ഖാപദവീതിക്കമനാദികം അലജ്ജിലജ്ജിലക്ഖണം വേദിതബ്ബം.

കഥാനുസന്ധിവചനന്തി ചുദിതകഅനുവിജ്ജകാനം കഥായ അനുസന്ധിയുത്തം വചനം ന ജാനാതി, തേഹി ഏകസ്മിം കാരണേ വുത്തേ സയം തം അസല്ലക്ഖേത്വാ അത്തനോ അഭിരുചിതമേവ അസമ്ബന്ധിതത്ഥന്തി അത്ഥോ. വിനിച്ഛയാനുസന്ധിവചനഞ്ചാതി അനുവിജ്ജകേന കതസ്സ ആപത്താനാപത്തിവിനിച്ഛയസ്സ അനുഗുണം, സമ്ബന്ധവചനഞ്ച.

ചോദനാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.